คำตอบสั้น
คลังศัพท์บัญชีและภาษีไทยฉบับสองภาษานี้อธิบายคำที่เจอจริงในงานประจำวัน ทั้งแบบภาษี มาตรฐานการรายงานทางการเงิน คำศัพท์เงินเดือนและประกันสังคม รวมถึงคำที่ใช้ในการจดทะเบียนธุรกิจ แต่ละคำบอกความหมาย บริบทที่ใช้ ข้อควรระวัง และลิงก์ไปยังคู่มือวิธีทำที่เกี่ยวข้อง
ขั้นตอนโดยสรุป
- ค้นคำที่ต้องการหรือเลือกดูตามหมวดหมู่ที่สนใจ
- อ่านความหมายพร้อมบริบทการใช้งานจริงในงานบัญชี
- ดูข้อควรระวังและกรณีที่คนมักเข้าใจผิดบ่อยที่สุด
- กดลิงก์ไปยังคู่มือวิธียื่นแบบหรือเครื่องคำนวณที่เกี่ยวข้อง
สิ่งที่ต้องเตรียม
- หนังสือรับรองบริษัทและ ภ.พ.20 (ถ้าจดภาษีมูลค่าเพิ่มแล้ว)
- เอกสารรายรับ–รายจ่ายพร้อมใบกำกับภาษีของงวดที่เกี่ยวข้อง
- Statement ธนาคารทุกบัญชีของกิจการย้อนหลังตามงวด
- รหัสผู้ใช้ระบบ e-Filing และข้อมูลผู้มีอำนาจลงนาม
ต้องการให้ทีมช่วยประเมิน? แจ้งปัญหาบัญชีหรือภาษี งวดที่เกี่ยวข้องและกำหนดส่ง เพื่อแยกสิ่งที่ต้องตรวจ เอกสารที่ต้องใช้ และขอบงานก่อนนัดหมาย
แจ้งงานที่ต้องการประเมินคลังคำศัพท์
คลังคำศัพท์บัญชี ภาษี และจดทะเบียนบริษัท
รวม 60 คำที่เจอบ่อยในงานสำนักงานบัญชี แต่ละคำอธิบายสั้นหนึ่งประโยคให้เข้าใจทันที ตามด้วยรายละเอียดที่ระบุหน่วยงาน เลขแบบฟอร์ม กำหนดเวลา และกับดักที่ทำให้ลูกค้าเสียเงินโดยไม่จำเป็น

พบ 60 คำ
ภาษีและกรมสรรพากร
คำที่โผล่ในแบบยื่นภาษีและหนังสือจากสรรพากร ตั้งแต่ ภ.ง.ด. ไปจนถึงใบกำกับภาษี
- ภ.ง.ด.50ภ.ง.ด.50 คือแบบภาษีเงินได้นิติบุคคลประจำรอบบัญชีที่สรุปกำไรทางภาษี ภาษีทั้งรอบ และเครดิต โดยมีกำหนดปกติ 150 วันหลังปิดรอบอ่านคำอธิบาย
- ภ.ง.ด.51ภ.ง.ด.51 คือแบบภาษีเงินได้นิติบุคคลกลางรอบ ซึ่งบริษัททั่วไปใช้ครึ่งหนึ่งของกำไรสุทธิทั้งรอบที่ประมาณไว้เป็นฐานคำนวณ และนำภาษีที่จ่ายไปเครดิตปลายปีอ่านคำอธิบาย
- ภ.ง.ด.53ภ.ง.ด.53 คือแบบนำส่งภาษีหัก ณ ที่จ่ายเมื่อผู้รับเงินเป็นนิติบุคคลไทย (บริษัทหรือห้างที่จดทะเบียน)ที่เข้าเงื่อนไขกฎหมาย โดยต้องแยกประเภทเงินได้และฐานการหักก่อนเลือกแบบอ่านคำอธิบาย
- ภ.ง.ด.3ภ.ง.ด.3 คือแบบนำส่งภาษีหัก ณ ที่จ่ายสำหรับเงินจ่ายให้บุคคลธรรมดาที่เข้าเงื่อนไขกฎหมาย โดยต้องแยกประเภทเงินได้และฐานการหักก่อนเลือกแบบอ่านคำอธิบาย
- ภ.ง.ด.91ภ.ง.ด.91 คือแบบสรุปภาษีเงินได้บุคคลธรรมดารายปีสำหรับผู้มีเงินได้จากการจ้างแรงงานตามมาตรา 40(1) ประเภทเดียว โดยพิจารณาหน้าที่ตามเกณฑ์เงินได้ก่อนหักค่าใช้จ่ายและค่าลดหย่อนอ่านคำอธิบาย
- ภ.พ.30ภ.พ.30 คือแบบแสดงรายการ VAT ของผู้ประกอบการจดทะเบียนสำหรับแต่ละเดือนภาษี ใช้แสดงยอดขาย ภาษีขาย ภาษีซื้อที่หักได้ และผลเป็นภาษีชำระหรือเครดิต โดยยังต้องยื่นแม้เดือนนั้นไม่มีการขายอ่านคำอธิบาย
- จดทะเบียนภาษีมูลค่าเพิ่มการจดทะเบียน VAT คือการเข้าสู่ระบบภาษีมูลค่าเพิ่มของผู้ประกอบการ โดยกิจการในบังคับที่มีรายรับเกิน 1.8 ล้านบาทต่อปีต้องยื่นคำขอภายใน 30 วันจากวันที่เกินเกณฑ์อ่านคำอธิบาย
- ใบกำกับภาษีใบกำกับภาษีคือหลักฐาน VAT ที่ผู้มีสิทธิออกให้เมื่อเกิดความรับผิดทางภาษี โดยแบบเต็มรูปต้องมีรายการตามมาตรา 86/4 และข้อความเพิ่มเติมที่กฎหมายกำหนดอ่านคำอธิบาย
- e-Tax Invoice & e-Receipte-Tax Invoice และ e-Receipt คือใบกำกับภาษีและใบรับที่จัดทำเป็นข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ตามหลักเกณฑ์กรมสรรพากร โดยขอบเขตเอกสารขึ้นอยู่กับวิธีที่ได้รับสิทธิอ่านคำอธิบาย
- ภาษีซื้อและภาษีขายภาษีขายคือ VAT จากรายการขาย ส่วนภาษีซื้อคือ VAT จากรายการซื้อหรือนำเข้า โดยผู้จดทะเบียนหักได้เฉพาะภาษีซื้อที่ผ่านเงื่อนไขเพื่อคำนวณภาษีรายเดือนอ่านคำอธิบาย
- ภาษีเงินได้นิติบุคคลภาษีเงินได้นิติบุคคลสำหรับบริษัททั่วไปคำนวณจากกำไรสุทธิทางภาษี อัตราปกติ 20% ส่วนผู้ผ่านเงื่อนไข SME ใช้ชั้นกำไรยกเว้น 15% และ 20%อ่านคำอธิบาย
- รายจ่ายต้องห้ามรายจ่ายต้องห้ามคือรายการที่กฎหมายไม่ยอมให้หักทั้งหมดหรือบางส่วนเมื่อหากำไรสุทธิเพื่อเสียภาษี แม้รายการนั้นจะเป็นค่าใช้จ่ายที่รับรู้ถูกต้องในบัญชีก็ตามอ่านคำอธิบาย
- อากรแสตมป์อากรแสตมป์คือภาษีจากตราสารที่กฎหมายระบุ โดยชนิดเอกสาร ฐานเงิน และผู้มีหน้าที่ตามบัญชีอัตราอากรเป็นตัวกำหนดภาระ ไม่ใช่เพียงชื่อสัญญาหรือยอดเงินที่รับอ่านคำอธิบาย
- ภาษีธุรกิจเฉพาะภาษีธุรกิจเฉพาะคือภาษีจากรายรับของกิจการที่กฎหมายกำหนด เช่น โรงรับจำนำ ธนาคาร และประกันชีวิต รวมถึงการขายอสังหาริมทรัพย์ที่ทำเพื่อการค้าหรือเพื่อหากำไร โดยแยกจาก VAT ตามขอบเขตรายการอ่านคำอธิบาย
- ระบบยื่นแบบออนไลน์ของกรมสรรพากรe-Filing คือช่องทางของกรมสรรพากรสำหรับส่งแบบภาษีและดำเนินการชำระทางอิเล็กทรอนิกส์ โดยวันเพิ่มสำหรับออนไลน์เป็นสิทธิตามประกาศที่มีขอบเขตและเงื่อนไข ไม่ใช่กำหนดถาวรของทุกแบบอ่านคำอธิบาย
- เลขประจำตัวผู้เสียภาษีเลขประจำตัวผู้เสียภาษีคือรหัส 13 หลักที่ระบุตัวผู้มีหน้าที่ทางภาษี โดยบุคคลที่มีเลขประชาชนใช้เลขนั้น นิติบุคคลที่จดกับ DBD ใช้เลขทะเบียน และผู้ไม่มีเลขที่ใช้แทนได้ต้องขอจากกรมสรรพากรอ่านคำอธิบาย
- ภาษีหัก ณ ที่จ่ายอิเล็กทรอนิกส์e-Withholding Tax คือระบบที่ผู้จ่ายส่งเงินและข้อมูลผ่านธนาคารให้แยกภาษีนำส่งกรมสรรพากร โดยรายการที่ใช้ระบบถูกต้องไม่ต้องออกใบรับรองหรือยื่นแบบนำส่งซ้ำอ่านคำอธิบาย
- สำนักงานพัฒนาธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ETDA หรือ สพธอ. คือสำนักงานพัฒนาธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ มีบทบาทพัฒนามาตรฐานและความน่าเชื่อถือของธุรกรรมดิจิทัล ไม่ใช่ผู้อนุมัติสิทธิออกใบกำกับภาษีอ่านคำอธิบาย
- ผู้ให้บริการนำส่งข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ผู้ให้บริการนำส่งข้อมูล e-Tax คือผู้ได้รับอนุมัติจากกรมสรรพากรให้ส่งข้อมูลเอกสารอิเล็กทรอนิกส์แทนกิจการ โดยหน้าที่ของผู้ออกเอกสารยังไม่โอนไปด้วยอ่านคำอธิบาย
- เอกสารข้อมูลรายบริษัทLocal File คือเอกสารวิเคราะห์ราคาโอนระดับนิติบุคคลตามมาตรา 71 ตรี ซึ่งอธิบายธุรกรรมและเหตุผลของราคาที่ใช้ โดยส่งให้กรมสรรพากรเมื่อได้รับหนังสือเรียกตามกฎหมายอ่านคำอธิบาย
- ค่าสิทธิค่าสิทธิคือค่าตอบแทนสำหรับสิทธิ เช่น ลิขสิทธิ์หรือสิทธิอย่างอื่นตามมาตรา 40(3) ซึ่งต้องแยกจากค่าบริการและตรวจสถานะผู้รับก่อนกำหนดภาษีหัก ณ ที่จ่ายอ่านคำอธิบาย
- ภาษีมูลค่าเพิ่มภาษีมูลค่าเพิ่ม (VAT) คือภาษีทางอ้อมจากการขายสินค้า ให้บริการในราชอาณาจักร และนำเข้า ตามขอบเขตประมวลรัษฎากร โดยต้องแยกธุรกรรมอัตราปกติ อัตราศูนย์ และที่ได้รับยกเว้นออกจากกันอ่านคำอธิบาย
- ภาษีหัก ณ ที่จ่ายภาษีหัก ณ ที่จ่ายคือการที่กฎหมายให้ผู้จ่ายกันเงินได้บางส่วนส่งรัฐแทนผู้รับ โดยต้องพิจารณาประเภทเงินได้ คู่สัญญา และเงื่อนไขก่อนเลือกฐานและอัตราอ่านคำอธิบาย
- ภ.พ.36ภ.พ.36 คือแบบนำส่ง VAT ของผู้มีหน้าที่นำส่งแทนตามกฎหมาย รวมถึงผู้จ่ายค่าบริการจากต่างประเทศที่ใช้ในไทยตามมาตรา 83/6 โดยต้องแยกจากภาษีเงินได้หัก ณ ที่จ่ายอ่านคำอธิบาย
งานบัญชีและงบการเงิน
ศัพท์ที่นักบัญชีใช้เวลาคุยเรื่องสมุดบัญชี งบการเงิน และมาตรฐานรายงาน
- ผู้ทำบัญชีผู้ทำบัญชีคือบุคคลที่จัดทำบัญชีของกิจการตามมาตรา 20 แห่ง พ.ร.บ.การบัญชี โดยต้องมีคุณสมบัติและปฏิบัติตามเงื่อนไขที่กำหนด แยกจากกิจการซึ่งเป็นผู้มีหน้าที่จัดทำบัญชีอ่านคำอธิบาย
- ผังบัญชีผังบัญชีคือระบบชื่อและรหัสที่ใช้จัดกลุ่มรายการบัญชีของกิจการ โดยเชื่อมบัญชีแยกประเภทเข้ากับงบการเงินและข้อมูลภาษี ไม่ใช่แบบงบหรือรายงานภาษีในตัวเองอ่านคำอธิบาย
- งบทดลองงบทดลองคือรายการยอดคงเหลือบัญชีแยกประเภท ณ วันหนึ่งที่ใช้ตรวจเดบิตรวมกับเครดิตรวมและเตรียมปรับปรุงบัญชี โดยยอดเท่ากันไม่ได้ยืนยันว่ารายการครบหรือถูกต้องอ่านคำอธิบาย
- การปิดบัญชีการปิดบัญชีคือการสรุปผลของงวดหลังปรับปรุงรายการให้ครบ แล้วปิดยอดบัญชีรายได้และค่าใช้จ่ายเพื่อส่งต่อผลกำไรหรือขาดทุนไปยังส่วนของเจ้าของอ่านคำอธิบาย
- รอบระยะเวลาบัญชีรอบระยะเวลาบัญชีคือช่วงที่กิจการใช้สรุปผลประกอบการและคำนวณภาษีเงินได้นิติบุคคล โดยปกติยาว 12 เดือน แต่อาจสั้นกว่านั้นเมื่อเข้าข้อยกเว้นตามกฎหมายอ่านคำอธิบาย
- มาตรฐานการรายงานทางการเงินสำหรับกิจการที่ไม่มีส่วนได้เสียสาธารณะTFRS for NPAEs คือมาตรฐานรายงานการเงินไทยสำหรับกิจการที่ไม่เข้าข่ายมีส่วนได้เสียสาธารณะ โดยพิจารณาสถานะและลักษณะธุรกิจ ไม่ใช่ยอดขายหรือทุนเพียงอย่างเดียวอ่านคำอธิบาย
- การจัดทำบัญชีย้อนหลังการจัดทำบัญชีย้อนหลังคือการสร้างหรือแก้ข้อมูลบัญชีของงวดที่ผ่านไปจากหลักฐานจริง โดยแยกการแก้ข้อผิดพลาดในงบออกจากการแก้แบบภาษีของงวดที่เกี่ยวข้องอ่านคำอธิบาย
- เงินสดย่อยเงินสดย่อยคือเงินที่แยกไว้สำหรับรายจ่ายประจำวันวงเงินเล็ก โดยระบบวงเงินคงที่จะชดเชยตามหลักฐานที่จ่ายแล้ว ไม่ใช่บันทึกค่าใช้จ่ายใหม่ทุกครั้งที่เติมเงินอ่านคำอธิบาย
- ทะเบียนทรัพย์สินทะเบียนทรัพย์สินคือบัญชีย่อยรายชิ้นหรือรายกลุ่มที่เชื่อมต้นทุน สถานที่ใช้ ค่าเสื่อมราคา และการจำหน่ายสินทรัพย์เข้ากับบัญชีแยกประเภท พร้อมแยกฐานบัญชีออกจากฐานภาษีอ่านคำอธิบาย
- ลูกหนี้การค้าลูกหนี้การค้าคือสิทธิเรียกเก็บเงินจากการขายสินค้าหรือบริการตามปกติที่ยังค้างรับ โดยต้องแสดงมูลค่าที่คาดว่าจะเก็บได้หลังหักค่าเผื่ออ่านคำอธิบาย
- กระแสเงินสดกระแสเงินสดคือการรับและจ่ายเงินสดกับรายการเทียบเท่าเงินสดในช่วงหนึ่ง ซึ่งอาจต่างจากกำไรเพราะเวลาเก็บเงิน จ่ายเงิน และการรับรู้บัญชีไม่ตรงกันอ่านคำอธิบาย
- การตีราคาสินค้าคงเหลือการตีราคาสินค้าคงเหลือคือการวัดมูลค่าสินค้าที่กิจการถืออยู่ ณ วันรายงาน โดยแยกเกณฑ์บัญชีต้นทุนหรือมูลค่าสุทธิที่จะได้รับออกจากเกณฑ์ภาษีต้นทุนหรือราคาตลาดอ่านคำอธิบาย
- เจ้าหนี้การค้าเจ้าหนี้การค้าคือหนี้ต่อผู้ขายจากสินค้าและบริการที่กิจการรับแล้วแต่ยังชำระไม่ครบ โดยทะเบียนรายตัวต้องอธิบายยอดคงเหลือ วันครบกำหนด และเอกสารที่เกี่ยวข้องได้อ่านคำอธิบาย
- งบเปล่างบเปล่าเป็นคำเรียกงบของบริษัทที่ไม่มีรายการค้าหรือหยุดดำเนินงาน ไม่ใช่สิทธิยกเว้นการสอบบัญชี ประชุมอนุมัติ หรือนำส่งงบและแบบภาษีประจำปีอ่านคำอธิบาย
เงินเดือนและประกันสังคม
เรื่องเงินเดือน หัก ณ ที่จ่าย เงินสมทบ และกองทุนเงินทดแทน
- ภ.ง.ด.1ภ.ง.ด.1 คือแบบรายเดือนที่ผู้จ่ายใช้รายงานเงินได้ตามมาตรา 40(1) และ 40(2) และนำส่งภาษีที่หักตามมาตรา 50(1) ไม่ใช่แบบสรุปเงินได้ทั้งปีหรือหนังสือรับรองของผู้รับเงินอ่านคำอธิบาย
- เงินสมทบประกันสังคมเงินสมทบประกันสังคมคือเงินที่จ่ายเข้ากองทุนตามสถานะผู้ประกันตน โดยมาตรา 33 ใช้ค่าจ้างรายเดือนคำนวณส่วนลูกจ้างและนายจ้างแยกกันอ่านคำอธิบาย
- กองทุนเงินทดแทนกองทุนเงินทดแทนคือกองทุนที่นายจ้างออกเงินสมทบฝ่ายเดียว เพื่อจ่ายเงินทดแทนแก่ลูกจ้างเมื่อเกิดอันตรายหรือเจ็บป่วยเนื่องจากงานตามเงื่อนไขกฎหมายอ่านคำอธิบาย
- กองทุนสำรองเลี้ยงชีพกองทุนสำรองเลี้ยงชีพคือกองทุนจดทะเบียนเพื่อออมผ่านการจ้างงาน โดยลูกจ้างจ่ายเงินสะสม นายจ้างจ่ายเงินสมทบ และรับเงินตามข้อบังคับกับเงื่อนไขภาษีอ่านคำอธิบาย
- ใบรับรองการหักภาษี ณ ที่จ่าย (50 ทวิ)50 ทวิคือหนังสือรับรองเงินได้และภาษีที่หักตามมาตรา 50 ทวิ ใช้ทั้งกับเงินเดือนและเงินได้อื่น โดยกำหนดเวลาออกขึ้นกับฐานกฎหมายของการหักอ่านคำอธิบาย
จดทะเบียนและกรมพัฒน์
คำที่เจอเวลาจดบริษัท แก้ไขทะเบียน หรือส่งงบต่อกรมพัฒนาธุรกิจการค้า
- จดทะเบียนบริษัทจำกัดการจดทะเบียนบริษัทจำกัดคือการนำข้อตกลงก่อตั้งบริษัทเข้าสู่ทะเบียน หลังจัดทำบริคณห์สนธิ จัดสรรหุ้น ประชุมจัดตั้ง และเรียกชำระค่าหุ้นตามกฎหมายอ่านคำอธิบาย
- หนังสือบริคณห์สนธิหนังสือบริคณห์สนธิคือเอกสารที่บันทึกรายการก่อตั้งบริษัทตามมาตรา 1098 รวมชื่อ จังหวัดสำนักงาน วัตถุประสงค์ ความรับผิด ทุน และข้อมูลผู้เริ่มก่อการอ่านคำอธิบาย
- กรมพัฒนาธุรกิจการค้ากรมพัฒนาธุรกิจการค้า หรือ DBD คือหน่วยงานในกระทรวงพาณิชย์ที่ดูแลงานทะเบียนธุรกิจและรับงบการเงินตามกฎหมาย โดยไม่ใช่กรมสรรพากรอ่านคำอธิบาย
- บัญชีรายชื่อผู้ถือหุ้นบัญชีรายชื่อผู้ถือหุ้น (บอจ.5) คือรายการผู้ถือหุ้นของบริษัทจำกัด ณ วันที่ระบุ ซึ่งนำส่งนายทะเบียนโดยไม่ใช้แทนสมุดทะเบียนผู้ถือหุ้นของบริษัทอ่านคำอธิบาย
- บริษัทที่ไม่มีการดำเนินงานบริษัทที่ไม่มีการดำเนินงานคือบริษัทที่พักธุรกิจแต่ยังมีสภาพนิติบุคคล การหยุดค้าไม่ใช่การจดเลิกและไม่หยุดหน้าที่ประจำปีหรือความรับผิดเดิมอ่านคำอธิบาย
- การเลิกบริษัทและชำระบัญชีการเลิกบริษัทคือการเข้าสู่ช่วงชำระบัญชีเพื่อสะสางทรัพย์สินและหนี้สิน ก่อนประชุมรับรองรายงานสุดท้ายและจดทะเบียนเสร็จการชำระบัญชี จึงไม่ใช่การสิ้นหน้าที่ทันทีที่จดเลิกอ่านคำอธิบาย
- พระราชบัญญัติคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคลPDPA คือพระราชบัญญัติคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล พ.ศ. 2562 ซึ่งกำกับการใช้ข้อมูลบุคคลในงานบัญชี ภาษี และเงินเดือน ตั้งแต่เลือกฐานการใช้ข้อมูลจนถึงการเก็บรักษาและรับมือเหตุละเมิดอ่านคำอธิบาย
- นิติบุคคลนิติบุคคลคือองค์กรที่กฎหมายให้มีสิทธิและหน้าที่แยกจากบุคคลผู้ก่อตั้ง เช่น ห้างหุ้นส่วนจดทะเบียน บริษัท มูลนิธิ และสมาคม โดยความรับผิดของสมาชิกขึ้นกับรูปแบบและกฎหมายที่ใช้อ่านคำอธิบาย
- ทะเบียนพาณิชย์ทะเบียนพาณิชย์คือการบันทึกผู้ประกอบพาณิชยกิจและข้อมูลกิจการตามกฎหมายทะเบียนพาณิชย์ ซึ่งไม่ทำให้ร้านค้ากลายเป็นบริษัทหรือนิติบุคคล และไม่ใช่การจดภาษีมูลค่าเพิ่มอ่านคำอธิบาย
ตรวจสอบบัญชีและการตรวจสอบภาษี
บทบาทผู้สอบบัญชี ขั้นตอนเมื่อถูกเรียกตรวจ และเอกสารที่ต้องเตรียม
- งบการเงินที่ผ่านการตรวจสอบงบการเงินที่ผ่านการตรวจสอบคืองบที่มีรายงานผู้สอบบัญชีแสดงความเห็นตามกรอบรายงานที่ใช้ โดยต้องอ่านประเภทความเห็นและเหตุประกอบ ไม่ใช่ถือว่าถูกต้องทุกตัวเลขเสมออ่านคำอธิบาย
- ผู้สอบบัญชีรับอนุญาตผู้สอบบัญชีรับอนุญาต หรือ CPA คือผู้ได้รับใบอนุญาตประกอบวิชาชีพสอบบัญชี ซึ่งตรวจหลักฐานและแสดงความเห็นต่องบการเงินโดยต้องรักษาความเป็นอิสระจากกิจการที่ตรวจอ่านคำอธิบาย
- การตรวจสอบภาษีของกรมสรรพากรการตรวจสอบภาษีคือการตรวจข้อเท็จจริงและหลักฐานโดยกรมสรรพากรตามอำนาจแต่ละประเภท ซึ่งอาจนำไปสู่การประเมิน แต่การติดต่อทุกครั้งไม่ใช่หมายเรียกหรือข้อสรุปว่ามีภาษีขาดอ่านคำอธิบาย
ธุรกิจต่างชาติและสิทธิประโยชน์
BOI ใบอนุญาตประกอบธุรกิจของคนต่างด้าว อนุสัญญาภาษีซ้อน และงานที่พ่วงมากับนักลงทุนต่างชาติ
- อนุสัญญาภาษีซ้อนอนุสัญญาภาษีซ้อนคือความตกลงที่แบ่งสิทธิเก็บภาษีระหว่างรัฐ กำหนดเพดานภาษีบางประเภท และวางวิธีบรรเทาภาษีซ้อนตามเงื่อนไขของแต่ละคู่ประเทศอ่านคำอธิบาย
- สถานประกอบการถาวรสถานประกอบการถาวรคือจุดเชื่อมโยงทางธุรกิจตามอนุสัญญาภาษีซ้อน ซึ่งใช้พิจารณาสิทธิเก็บภาษีกำไรธุรกิจ ไม่ใช่นิยามเดียวกับการประกอบกิจการในไทยตามกฎหมายภายในอ่านคำอธิบาย
- การกำหนดราคาโอนการกำหนดราคาโอนคือการกำหนดเงื่อนไขธุรกรรมระหว่างนิติบุคคลที่สัมพันธ์กัน โดยกฎหมายภาษีให้อำนาจปรับรายได้และรายจ่ายให้สะท้อนเงื่อนไขระหว่างคู่ค้าอิสระอ่านคำอธิบาย
- การส่งเสริมการลงทุนจากบีโอไอการส่งเสริมการลงทุนจาก BOI คือการให้สิทธิแก่โครงการตามพระราชบัญญัติส่งเสริมการลงทุน โดยสิทธิภาษีและสิทธิอื่นใช้ได้เท่าที่บัตรส่งเสริมและเงื่อนไขกำหนดอ่านคำอธิบาย
- ใบอนุญาตประกอบธุรกิจของคนต่างด้าวใบอนุญาตประกอบธุรกิจของคนต่างด้าวคือสิทธิอนุญาตตามกฎหมายธุรกิจคนต่างด้าวสำหรับกิจการที่เข้าช่องทางขออนุญาต โดยต้องแยกจากหนังสือรับรองตาม BOI หรือสนธิสัญญาอ่านคำอธิบาย
แหล่งอ้างอิงที่ตรวจสอบได้
ลิงก์ด้านล่างเป็นแหล่งต้นทางสำหรับประเด็นที่ระบุในคำอธิบายของแต่ละรายการ ไม่ใช่การรับรองทุกข้อความหรือผลของงานบริการ ตรวจฉบับแก้ไขและเงื่อนไขที่ตรงกับข้อเท็จจริงของกิจการประกอบเสมอ
1. ประมวลกฎหมาย
ประมวลรัษฎากรกรมสรรพากร
ตัวบทหลักของภาษีเงินได้ ภาษีมูลค่าเพิ่ม ภาษีธุรกิจเฉพาะ และอากรแสตมป์ พร้อมกฎกระทรวงและคำสั่งที่ออกตามความในประมวล
2. พระราชบัญญัติ
พระราชบัญญัติการบัญชี พ.ศ. 2543กรมพัฒนาธุรกิจการค้า
หน้าที่จัดทำบัญชี คุณสมบัติผู้ทำบัญชี ระยะเวลาเก็บรักษาบัญชีและเอกสาร และกำหนดนำส่งงบการเงิน
3. พระราชบัญญัติ
พระราชบัญญัติวิชาชีพบัญชี พ.ศ. 2547สภาวิชาชีพบัญชี ในพระบรมราชูปถัมภ์
โครงสร้างวิชาชีพ การขึ้นทะเบียนผู้สอบบัญชีรับอนุญาต จรรยาบรรณ และอำนาจออกมาตรฐานการบัญชี
4. พระราชบัญญัติ
พระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน พ.ศ. 2541กระทรวงแรงงาน
ค่าจ้าง ค่าล่วงเวลา วันหยุด ค่าชดเชยเลิกจ้าง และหน้าที่นายจ้างที่กระทบการคำนวณเงินเดือน
5. พระราชบัญญัติ
พระราชบัญญัติประกันสังคม พ.ศ. 2533สำนักงานประกันสังคม
การขึ้นทะเบียนนายจ้างและผู้ประกันตน ฐานค่าจ้าง อัตราเงินสมทบ กำหนดนำส่ง และสิทธิประโยชน์เจ็ดกรณี
6. ประมวลกฎหมาย
ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา
บทบัญญัติว่าด้วยห้างหุ้นส่วนและบริษัท การประชุมผู้ถือหุ้น เงินปันผล และทุนสำรองตามกฎหมาย
7. ประกาศ
ราชกิจจานุเบกษาราชกิจจานุเบกษา
แหล่งประกาศฉบับจริงของพระราชบัญญัติ พระราชกฤษฎีกา กฎกระทรวง และประกาศที่มีผลบังคับ
คำศัพท์บัญชีและภาษีของไทยมีลักษณะเฉพาะคือ คำเดียวกันอาจมีความหมายทางบัญชีอย่างหนึ่งและความหมายทางภาษีอีกอย่างหนึ่ง เช่น คำว่ารายจ่าย ในทางบัญชีหมายถึงต้นทุนที่รับรู้ในงวด แต่ในทางภาษีต้องผ่านเงื่อนไขเพิ่มเติมจึงจะถือเป็นรายจ่ายที่หักได้ ความต่างเล็กน้อยตรงนี้เป็นต้นเหตุของข้อโต้แย้งจำนวนมากตอนปิดงบ
คลังคำศัพท์นี้จึงไม่ได้ให้แค่คำแปล แต่ระบุบริบทที่ใช้คำนั้น ความหมายทางบัญชีเทียบกับทางภาษี และผลที่ตามมาในทางปฏิบัติ เพื่อให้เจ้าของกิจการอ่านเอกสารจากผู้ทำบัญชีหรือผู้สอบบัญชีได้เข้าใจ และถามคำถามที่ตรงประเด็นขึ้น
คำศัพท์ภาษาอังกฤษที่พบในงานไทยก็มีข้อควรระวัง เพราะบางคำที่ใช้ในมาตรฐานสากลไม่ตรงกับคำที่ใช้ในแบบแสดงรายการภาษีของไทยเสียทีเดียว การจับคู่คำผิดทำให้กรอกแบบผิดช่องได้
ทำไมคำเดียวกันจึงมีสองความหมาย
งบการเงินจัดทำขึ้นตามมาตรฐานการรายงานทางการเงิน โดยมีเป้าหมายให้ผู้ใช้งบเห็นฐานะและผลการดำเนินงานตามความเป็นจริง ส่วนการคำนวณภาษีอยู่ภายใต้ประมวลรัษฎากร ซึ่งมีเป้าหมายกำหนดฐานภาษีให้ชัดเจนและตรวจสอบได้ เมื่อเป้าหมายต่างกัน เกณฑ์การรับรู้รายการจึงต่างกันได้โดยไม่มีฝ่ายใดผิด
ผลคือรายการปรับปรุงระหว่างกำไรทางบัญชีกับกำไรทางภาษี ซึ่งเป็นเรื่องปกติของทุกกิจการ ไม่ใช่สัญญาณว่าบัญชีผิด สิ่งที่ผิดคือการไม่มีเอกสารอธิบายว่าปรับปรุงรายการใดด้วยเหตุผลอะไร เพราะเมื่อถูกสอบถามย้อนหลังจะอธิบายไม่ได้
คำที่มักสร้างความสับสนมากที่สุดได้แก่ ค่าเสื่อมราคา ค่ารับรอง รายจ่ายต้องห้าม ประมาณการหนี้สิน และรายได้รอการรับรู้ ทั้งห้าคำนี้มีนิยามทางบัญชีที่กว้างกว่าการยอมรับทางภาษี จึงควรตรวจสอบทุกครั้งที่ยอดเปลี่ยนอย่างมีนัยสำคัญ
- ค่าเสื่อมราคา: วิธีและอายุการใช้งานทางบัญชีอาจต่างจากเกณฑ์ภาษี
- ค่ารับรอง: บันทึกได้เต็มจำนวนทางบัญชี แต่หักทางภาษีมีเพดาน
- ประมาณการหนี้สิน: รับรู้ทางบัญชีได้ แต่ทางภาษีมักรอจนเกิดจริง
- รายได้รอการรับรู้: ต่างเรื่องช่วงเวลาระหว่างงบกับแบบภาษี
วิธีใช้คลังคำศัพท์ให้เกิดผลจริง
วิธีที่ได้ผลที่สุดคืออ่านคำศัพท์ตอนที่มีเอกสารจริงอยู่ตรงหน้า ไม่ใช่อ่านลอย ๆ ให้จำ เช่น เมื่อได้รับงบทดลองจากผู้ทำบัญชี ให้ไล่ดูบัญชีที่ยอดเปลี่ยนมากผิดปกติ แล้วเปิดคำศัพท์ของบัญชีนั้นเพื่อเข้าใจว่ารายการแบบใดถูกรวมอยู่ในนั้นได้บ้าง
อีกวิธีคือใช้ตอนอ่านสัญญาก่อนลงนาม คำว่าค่าบริการ ค่าเช่า และค่าสิทธิ นำไปสู่ภาระภาษีหัก ณ ที่จ่ายที่ต่างกัน หากคู่สัญญาเขียนคำผิดจากเนื้อหาที่ตกลงกันจริง จะเกิดข้อโต้แย้งภายหลังว่าใครต้องรับภาระส่วนต่าง
สำหรับกิจการที่ใช้ทั้งภาษาไทยและอังกฤษภายในองค์กร ควรกำหนดคำที่ใช้ให้ตรงกันเป็นทางการหนึ่งชุด แล้วใช้ชุดนั้นทั้งในผังบัญชี รายงานภายใน และเอกสารส่งผู้สอบบัญชี เพื่อลดการตีความคลาดเคลื่อนระหว่างทีม
คำที่มักแปลผิดจนกระทบตัวเลข
คำว่า revenue กับ income ถูกใช้สลับกันบ่อยในเอกสารภายใน แต่ในบริบทภาษีไทย คำแรกมักหมายถึงรายได้จากการขายหรือให้บริการ ส่วนคำหลังอาจหมายถึงเงินได้ตามประเภทที่กฎหมายกำหนด ซึ่งกำหนดวิธีหักภาษีต่างกัน การสับสนสองคำนี้ทำให้กรอกแบบผิดประเภทเงินได้
อีกคู่ที่พบบ่อยคือ input tax กับ purchase คำแรกคือภาษีซื้อที่ขอคืนหรือใช้เครดิตได้ตามเงื่อนไข ส่วนคำหลังคือมูลค่าสินค้าหรือบริการที่ซื้อมา การนำมูลค่าซื้อไปกรอกในช่องภาษีซื้อเป็นความผิดพลาดที่พบได้ในกิจการที่เพิ่งจดทะเบียนภาษีมูลค่าเพิ่ม
- แยกให้ชัดระหว่างมูลค่าฐานภาษีกับจำนวนภาษี
- ระบุประเภทเงินได้ตามเนื้อหาสัญญา ไม่ใช่ตามชื่อรายการ
- ใช้ชุดคำศัพท์เดียวกันทั้งองค์กรเพื่อลดการตีความต่าง
คำศัพท์ที่ต่างกันระหว่างมุมบัญชีกับมุมภาษี
| คำศัพท์ | มุมบัญชี | มุมภาษี |
|---|---|---|
| ค่าเสื่อมราคา | ตามอายุการใช้งานที่ประมาณไว้ | ตามเกณฑ์ที่กฎหมายกำหนด |
| ค่ารับรอง | บันทึกตามที่เกิดขึ้นจริง | หักได้ไม่เกินเพดานที่กำหนด |
| หนี้สงสัยจะสูญ | ประมาณการตามหลักความระมัดระวัง | มีเงื่อนไขเฉพาะจึงจะถือเป็นรายจ่าย |
| รายได้รอการรับรู้ | ทยอยรับรู้ตามการให้บริการ | อาจต้องรับรู้ตามเกณฑ์ของกฎหมาย |
ข้อผิดพลาดที่เราเจอซ้ำจากงานจริง
- แปลคำศัพท์จากมาตรฐานสากลตรงตัวแล้วนำไปกรอกแบบภาษีไทย โดยไม่ตรวจว่าคำนั้นตรงกับช่องใด
- ใช้ชื่อบัญชีในผังบัญชีที่กว้างเกินไป จนรวมรายการที่มีผลทางภาษีต่างกันไว้ด้วยกัน
- เข้าใจว่าเมื่อบันทึกเป็นรายจ่ายในบัญชีแล้ว จะหักภาษีได้โดยอัตโนมัติ
- ไม่บันทึกเหตุผลของรายการปรับปรุง ทำให้ปีถัดไปทำซ้ำไม่ได้และอธิบายไม่ได้
คำถามที่ถูกถามซ้ำในหน้านี้
- จำเป็นต้องรู้คำศัพท์เหล่านี้ไหมถ้าจ้างสำนักงานบัญชีอยู่แล้ว
- จำเป็นในระดับที่อ่านรายงานเข้าใจ เพราะการตัดสินใจทางธุรกิจอยู่ที่เจ้าของ ไม่ใช่ผู้ทำบัญชี การเข้าใจคำศัพท์ช่วยให้ถามได้ตรงจุดและตัดสินใจได้เร็วขึ้น
- คำศัพท์ในหน้านี้อ้างอิงจากอะไร
- อ้างอิงจากถ้อยคำที่ใช้ในกฎหมายและประกาศของหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง ประกอบกับการใช้งานจริงในเอกสารของกิจการ และควรตรวจสอบกับประกาศฉบับปัจจุบันก่อนนำไปใช้
- ควรทำอย่างไรถ้าคำในระบบบัญชีของเราไม่ตรงกับที่นี่
- ไม่จำเป็นต้องเปลี่ยนชื่อทั้งระบบ แต่ควรทำตารางจับคู่คำภายในองค์กรไว้ เพื่อให้ทีมและผู้สอบบัญชีเข้าใจตรงกัน
- คำศัพท์ภาษาอังกฤษใช้กับเอกสารที่ยื่นหน่วยงานได้ไหม
- เอกสารที่ยื่นต่อหน่วยงานราชการโดยทั่วไปใช้ภาษาไทยตามแบบที่กำหนด ส่วนรายงานภายในหรือรายงานให้ผู้ถือหุ้นต่างชาติใช้ภาษาอังกฤษควบคู่ได้
ทำเองได้ไหม? ได้ — แต่ต้องแลกกับอะไรบ้าง
การไล่ตีความคำศัพท์เองในทุกรายการที่ไม่ชัดเจน กินเวลามากกว่าที่ประเมินไว้เสมอ และผลของการตีความผิดไม่ได้จบที่รายการเดียว เพราะผังบัญชีที่วางไว้ผิดจะทำให้ทุกเดือนถัดไปบันทึกผิดตามกันไปจนถึงตอนปิดงบ
ทีมของเราวางผังบัญชีและนิยามรายการให้สอดคล้องทั้งมุมบัญชีและมุมภาษีตั้งแต่ต้น พร้อมบันทึกเหตุผลไว้ให้ตรวจสอบย้อนหลังได้ หากต้องการให้ทบทวนผังบัญชีและคำนิยามที่ใช้อยู่ นัดคุยผ่าน LINE หรือส่งรายละเอียดทางอีเมล เพื่อให้เราเสนอราคาตามปริมาณงานจริง
ถ้าเวลาของคุณควรใช้ไปกับการหารายได้มากกว่ามานั่งไล่เอกสารและกำหนดส่ง ให้เรารับช่วงต่อ ทีมของเราดูแลตั้งแต่รับเอกสาร บันทึกบัญชี ยื่นภาษีผ่าน e-Filing ประกันสังคมออนไลน์ จนถึงปิดงบและประสานผู้สอบบัญชี โดยคุณเห็นสถานะทุกเดือนและไม่ต้องเดินทางมาที่สำนักงาน
ขอบเขตงานและค่าบริการประเมินเป็นรายกรณีตามปริมาณเอกสารและความซับซ้อน ส่งรายละเอียดมาทาง LINE หรืออีเมลเพื่อรับใบเสนอราคา
แหล่งอ้างอิงทางการ
เนื้อหานี้เรียบเรียงจากงานให้บริการจริงของสำนักงาน ข้อมูล ณ ปี 2569 อัตราภาษี กำหนดเวลา และแบบฟอร์มเปลี่ยนแปลงได้ โปรดตรวจสอบกับหน่วยงานเจ้าของเรื่องก่อนดำเนินการ หรือให้ทีมเราตรวจสอบให้