ธุรกิจต่างชาติและสิทธิประโยชน์
อนุสัญญาภาษีซ้อน(DTA)
Double tax agreement
อนุสัญญาภาษีซ้อนคือความตกลงที่แบ่งสิทธิเก็บภาษีระหว่างรัฐ กำหนดเพดานภาษีบางประเภท และวางวิธีบรรเทาภาษีซ้อนตามเงื่อนไขของแต่ละคู่ประเทศ
คำตอบสั้น
อนุสัญญาภาษีซ้อน (DTA) คือ ความตกลงที่แบ่งสิทธิเก็บภาษีระหว่างรัฐ กำหนดเพดานภาษีบางประเภท และวางวิธีบรรเทาภาษีซ้อนตามเงื่อนไขของแต่ละคู่ประเทศ
ขั้นตอนโดยสรุป
- ตรวจสถานะผู้มีถิ่นที่อยู่ทางภาษีและแหล่งเงินได้
- ดูอนุสัญญาภาษีซ้อนที่เกี่ยวข้องกับประเทศต้นทาง
- เตรียมเอกสารแปลและรับรองตามที่หน่วยงานกำหนด
- ยื่นแบบและขอเครดิตภาษีหรือยกเว้นตามสิทธิ
สิ่งที่ต้องเตรียม
- เอกสารต้นทาง เช่น ใบกำกับภาษี ใบเสร็จ และสัญญาที่เกี่ยวข้อง
- รายการเดินบัญชีธนาคารของงวดที่เกี่ยวข้อง
- หนังสือรับรองบริษัทและเลขประจำตัวผู้เสียภาษี
- แบบยื่นและหลักฐานการยื่นย้อนหลังที่เคยส่งไว้
ต้องการให้ทีมช่วยประเมิน? แจ้งปัญหาบัญชีหรือภาษี งวดที่เกี่ยวข้องและกำหนดส่ง เพื่อแยกสิ่งที่ต้องตรวจ เอกสารที่ต้องใช้ และขอบงานก่อนนัดหมาย
แจ้งงานที่ต้องการประเมินอนุสัญญาไม่ได้ทำให้เงินได้ข้ามประเทศปลอดภาษีทุกกรณี ต้องระบุถิ่นที่อยู่ ประเภทเงินได้ และข้อความที่ใช้กับปีนั้นก่อน จึงพิจารณาการจำกัดภาษีประเทศแหล่งเงินได้และการเครดิตหรือยกเว้นในประเทศถิ่นที่อยู่ หนังสือรับรองถิ่นที่อยู่เป็นหลักฐานสำคัญแต่ไม่แทนการพิสูจน์ผู้รับประโยชน์ที่แท้จริงหรือเงื่อนไขอื่น

อนุสัญญาแบ่งสิทธิ ไม่ได้ลบภาษีทุกประเทศ
เมื่อบุคคลหนึ่งมีความเกี่ยวข้องกับสองประเทศ กฎหมายภายในของแต่ละประเทศอาจต่างก็เรียกเก็บภาษีจากเงินได้เดียวกัน อนุสัญญาภาษีซ้อนจึงวางกติกาว่ารัฐแหล่งเงินได้และรัฐถิ่นที่อยู่ใช้อำนาจได้เพียงใด บางข้อบทให้เก็บได้ทั้งสองรัฐแต่จำกัดอัตราของรัฐแหล่งเงินได้ บางข้อบทให้สิทธิเฉพาะรัฐเดียว การอ่านคำว่า “อาจเก็บภาษีได้” จึงต่างจากการสรุปว่าต้องเสียสองรอบโดยไม่มีวิธีบรรเทา
เริ่มด้วยกฎหมายภายในเพื่อดูว่ามีฐานเรียกเก็บหรือไม่ แล้วจึงดูว่าอนุสัญญาจำกัดฐานนั้นอย่างไร ขอบเขตทั่วไปเป็นภาษีเงินได้ ไม่ได้รวม VAT หรือภาษีธุรกิจเฉพาะ การจ่ายค่าบริการไปต่างประเทศที่ได้รับสิทธิด้านภาษีเงินได้จึงยังต้องตรวจหน้าที่ภาษีมูลค่าเพิ่มตามข้อเท็จจริง ไม่ควรนำคำตอบจากภาษีประเภทหนึ่งไปใช้ปิดประเด็นอีกประเภท
เลือกฉบับและถิ่นที่อยู่ก่อนเลือกอัตรา
รายชื่อทางการของกรมสรรพากรแยกประเทศ ข้อความอนุสัญญา วันที่มีผล และข้อมูลการแก้ไขโดย MLI จึงต้องตรวจทั้งฉบับหลัก พิธีสาร และวันที่เริ่มใช้กับภาษีประเภทนั้น หน้านี้ไม่ระบุจำนวนประเทศ เพราะการนับต้องแยกฉบับที่สิ้นผล ฉบับใหม่ และความตกลงที่ครอบคลุมเพียงการขนส่งทางอากาศออกจากกัน จำนวนที่พบในบทความเก่าไม่ใช่หลักฐานสถานะปัจจุบัน
ถิ่นที่อยู่ตามข้อบทอนุสัญญาไม่เท่ากับสัญชาติหรือประเทศของบัญชีธนาคารเสมอไป ตัวอย่างข้อ 4 ของอนุสัญญาไทย–สิงคโปร์ พ.ศ. 2558 วางลำดับสำหรับบุคคลธรรมดาที่เป็นผู้มีถิ่นที่อยู่สองรัฐ เริ่มจากบ้านถาวร ศูนย์กลางผลประโยชน์อันสำคัญ ที่อยู่เป็นปกติ แล้วจึงสัญชาติและการตกลงของเจ้าหน้าที่ สำหรับนิติบุคคลที่อยู่สองรัฐฉบับนี้ใช้การตกลงร่วมกัน ไม่ควรนำลำดับบุคคลธรรมดาไปตัดสินบริษัท และต้องตรวจผลของ MLI ที่ใช้ในงวดนั้นด้วย
เพดานหักภาษีต้องผ่านด่านเอกสารและเนื้อหา
เงินปันผล ดอกเบี้ย และค่าสิทธิมักมีเพดานภาษีประเทศแหล่งเงินได้ แต่ชนิดผู้รับ สัดส่วนถือหุ้น ลักษณะสิทธิ และเงื่อนไขของแต่ละข้อบทอาจทำให้อัตราต่างกัน ผู้จ่ายจึงต้องจัดประเภทเงินได้จากสิ่งที่คู่สัญญาส่งมอบจริง ไม่ใช่ชื่อบรรทัดในใบแจ้งหนี้ และเก็บหนังสือรับรองถิ่นที่อยู่ที่ครอบคลุมช่วงการจ่ายเพื่อเชื่อมผู้รับกับประเทศคู่สัญญา
การมีชื่อเป็นผู้รับเงินไม่พิสูจน์ว่าเป็นผู้รับประโยชน์ที่แท้จริงโดยตัวมันเอง หากข้อบทกำหนดเงื่อนไข beneficial owner ต้องดูสิทธิใช้และรับประโยชน์จากเงินได้ รวมถึงข้อผูกพันส่งต่อ รายงานนี้จึงไม่ให้ตารางอัตราเดียวใช้ทุกประเทศ เมื่อยังขาดหลักฐานเงื่อนไขสำคัญ อย่าสรุปว่าการมีใบรับรองถิ่นที่อยู่เพียงแผ่นเดียวอนุญาตให้ลดภาษีได้ทันที
เครดิตภาษีต่างประเทศต่างจากการยกเว้นอย่างไร
วิธียกเว้นคือรัฐถิ่นที่อยู่ไม่เรียกภาษีจากเงินได้ที่เข้าเงื่อนไขยกเว้น ส่วนวิธีเครดิตยังนำเงินได้นั้นเข้าสู่การคำนวณของรัฐถิ่นที่อยู่ แล้วให้หักภาษีที่จ่ายต่างประเทศจากภาษีในวงที่อนุญาต เครดิตจึงไม่ใช่การนำภาษีต่างประเทศลงเป็นรายจ่ายอีกครั้ง และไม่ได้หมายความว่าภาษีที่ต่างประเทศเรียกเก็บทุกบาทจะขอรับคืนจากไทยได้
สำหรับบุคคลธรรมดาที่นำเงินได้ต่างประเทศเข้ามาไทย คู่มือกรมสรรพากรเรื่องเครดิตภาษีต่างประเทศอธิบายการแยกประเทศและประเภทเงินได้ เพดานภาษีไทยที่เกี่ยวข้อง การนำเงินเข้าบางส่วน การแปลงค่าเงิน และหลักฐานภาษีที่ชำระ ต้องตรวจว่าเงินได้อยู่ในฐานภาษีไทยและมีสิทธิใช้เครดิตตามอนุสัญญาก่อน สำหรับนิติบุคคลต้องตรวจบทกฎหมายของนิติบุคคลแยกต่างหาก ไม่ย้ายสูตรจากคู่มือบุคคลธรรมดาไปใช้โดยตรง
ตัวอย่างอ่านผลภาษีโดยไม่สร้างอัตราอนุสัญญาขึ้นเอง
สมมติเฉพาะเพื่ออธิบายเพดานเครดิตว่า เงินได้รายการหนึ่งมีภาษีต่างประเทศที่พิสูจน์ได้ 40,000 บาท และภาษีไทยที่คำนวณจัดสรรให้รายการเดียวกันตามวิธีที่ใช้ได้เท่ากับ 30,000 บาท หากไม่มีข้อจำกัดอื่น เครดิตจะไม่เกิน 30,000 บาท ไม่ใช่ 40,000 บาท ตัวเลขนี้เป็นยอดสมมติ ไม่ใช่อัตราตามอนุสัญญา และส่วนเกิน 10,000 บาทไม่ได้กลายเป็นเงินคืนไทยโดยอัตโนมัติ
ในทิศทางกลับกัน เมื่อผู้จ่ายไทยจะใช้อัตราหักภาษีที่ลดลง ต้องค้นอัตราตามข้อบทของประเทศผู้รับจริงแล้วเทียบกฎหมายภายใน ไม่ควรใช้อัตราตัวอย่างแทนข้อบท หากเงินได้เป็นกำไรจากธุรกิจ ต้องพิจารณาเงื่อนไข สถานประกอบการถาวร และการจัดสรรกำไร ไม่ใช่จับคำว่าไม่มีสาขาแล้วสรุปว่าไม่ต้องหักภาษีจากเงินได้ทุกชนิด
ตรวจสิทธิแยกตามผู้รับและรายการ ไม่ใช้คำตอบเดียวทั้งกลุ่ม
บริษัทสองแห่งในกลุ่มเดียวกันอาจอยู่คนละประเทศและมีสิทธิตามอนุสัญญาคนละฉบับ แม้ใช้ชื่อการค้าเดียวกันหรือส่งใบเรียกเก็บผ่านศูนย์กลางเดียว ผู้จ่ายต้องระบุให้ได้ว่าใครเป็นคู่สัญญา ใครมีสิทธิในเงินได้ และเอกสารรับรองถิ่นที่อยู่เป็นของใคร การเปลี่ยนบัญชีรับเงินจึงไม่ใช่เหตุเพียงพอให้เปลี่ยนประเทศที่ใช้อ้างสิทธิ ส่วนการเปลี่ยนคู่สัญญาจริงต้องทบทวนทั้งข้อเท็จจริงและเอกสารใหม่ ไม่ยกผลวิเคราะห์ของผู้รับรายเดิมมาใช้โดยไม่มีการตรวจสอบ
สำหรับสัญญาที่รวมบริการกับสิทธิใช้ทรัพย์สิน ควรอธิบายองค์ประกอบค่าตอบแทนให้สอดคล้องกับสิ่งที่ส่งมอบและข้อบทที่เกี่ยวข้อง ไม่แยกยอดตามความสะดวกเพื่อเลือกอัตราที่ต่ำกว่าเท่านั้น ข้อกำหนดเรื่องผู้รับประโยชน์และความเกี่ยวพันกับสถานประกอบการถาวรอาจทำให้ข้อบทที่ใช้เปลี่ยนไปได้ แม้ยอดเงินรวมเท่าเดิม การจัดเก็บสัญญา รายละเอียดงาน หลักฐานภาษี และเหตุผลที่เลือกข้อบทไว้ด้วยกันจึงช่วยแยกข้อเท็จจริงที่ทราบแล้วออกจากเงื่อนไขที่ยังต้องพิสูจน์ โดยไม่ทำให้เอกสารชุดนั้นกลายเป็นคำรับรองสิทธิจากเจ้าหน้าที่
ข้อควรระวังในทางปฏิบัติ
- •เพดานตามอนุสัญญาไม่ใช่อัตราขั้นต่ำ ถ้ากฎหมายภายในเรียกเก็บต่ำกว่า ไม่เพิ่มภาษีขึ้นเพียงเพราะอนุสัญญาอนุญาตให้เก็บได้สูงกว่า
- •ภาษีมูลค่าเพิ่มไม่อยู่ในขอบเขต DTA จึงแยกการพิจารณา ภ.พ.36 ออกจากสิทธิภาษีเงินได้
- •อย่าใช้ยอดภาษีต่างประเทศทั้งก้อนเป็นเครดิตโดยไม่ตรวจเพดานของเงินได้และประเทศที่เกี่ยวข้อง
คำถามที่พบบ่อยเรื่อง อนุสัญญาภาษีซ้อน
ยังไม่ได้ ต้องจับคู่ผู้รับ ช่วงเวลา และประเภทเงินได้กับข้อบทที่ใช้จริงด้วย หากข้อบทมีเงื่อนไขผู้รับประโยชน์ที่แท้จริงหรือข้อจำกัดอื่น ใบรับรองไม่ได้พิสูจน์เงื่อนไขเหล่านั้นแทน ต้องเก็บเหตุผลและหลักฐานการใช้อัตราไว้กับรายการจ่าย
สิทธิเริ่มจากถิ่นที่อยู่ตามข้อบท ไม่ใช่เลือกประเทศตามหนังสือเดินทาง หากเป็นผู้มีถิ่นที่อยู่ทั้งสองรัฐให้ใช้กฎแก้ถิ่นที่อยู่ซ้อนของฉบับนั้นตามลำดับ สัญชาติอาจเป็นเพียงขั้นหนึ่ง ไม่ใช่คำตอบแรกของทุกกรณี
ไม่จำเป็น เครดิตจำกัดด้วยภาษีต่างประเทศที่เข้าเงื่อนไขและเพดานภาษีไทยที่เกี่ยวข้อง ต้องแยกประเทศและประเภทเงินได้ตามวิธีที่ใช้ได้ รวมถึงเก็บหลักฐานชำระภาษีจริง ไม่ใช้ยอดที่คาดว่าจะถูกหักแทนยอดที่พิสูจน์ได้
ไม่ใช่ ข้อบทกำไรธุรกิจและข้อบทค่าสิทธิมีหน้าที่ต่างกัน ค่าสิทธิอาจยังอยู่ในสิทธิเก็บภาษีของรัฐแหล่งเงินได้ภายใต้เพดาน แม้ผู้รับไม่มี PE ต้องจัดประเภทเงินได้และอ่านข้อกำหนดเกี่ยวกับสิทธิที่ผูกกับ PE ของอนุสัญญาฉบับนั้นด้วย
DTA โดยทั่วไปไม่ครอบคลุม VAT ผลว่าไม่ต้องหักภาษีเงินได้จึงไม่ตอบเรื่อง ภ.พ.36 ต้องตรวจหน้าที่นำส่ง VAT จากการใช้บริการต่างประเทศตามกฎหมายภายในแยกอีกชุด และไม่หักกลบสองภาษีเพียงเพราะเกิดจากใบแจ้งหนี้เดียวกัน
แหล่งอ้างอิงที่ตรวจสอบได้
ลิงก์ด้านล่างเป็นแหล่งต้นทางสำหรับประเด็นที่ระบุในคำอธิบายของแต่ละรายการ ไม่ใช่การรับรองทุกข้อความหรือผลของงานบริการ ตรวจฉบับแก้ไขและเงื่อนไขที่ตรงกับข้อเท็จจริงของกิจการประกอบเสมอ
1. แนวปฏิบัติ
กรมสรรพากร: รายชื่ออนุสัญญาภาษีซ้อนและสถานะการใช้บังคับกรมสรรพากร
ตารางประเทศ วันมีผลบังคับ ข้อความอนุสัญญา และการแก้ไขโดย MLI; ต้องเปิดข้อความอนุสัญญารายประเทศก่อนใช้อัตรา
2. แนวปฏิบัติ
กรมสรรพากร: ความรู้เบื้องต้นเกี่ยวกับอนุสัญญาภาษีซ้อนกรมสรรพากร
ผู้มีสิทธิ ภาษีที่ครอบคลุม (ไม่รวม VAT) เพดานอัตราสำหรับเงินปันผล ดอกเบี้ย ค่าสิทธิ และหลักกำไรธุรกิจที่ไม่มีสถานประกอบการถาวร
3. แนวปฏิบัติ
กรมสรรพากร: คู่มือเครดิตภาษีต่างประเทศ พฤศจิกายน 2568กรมสรรพากร
เพดานเครดิตแยกประเทศและประเภทเงินได้ การนำเข้าบางส่วน อัตราแลกเปลี่ยนและหลักฐานภาษีที่ชำระ
4. ประกาศ
อนุสัญญาภาษีซ้อนไทย–สิงคโปร์ ลงนาม 11 มิถุนายน 2558กรมสรรพากร
ข้อ 4 ถิ่นที่อยู่ ข้อ 5 สถานประกอบการถาวร รวมเกณฑ์โครงการเกิน 12 เดือนและบริการเกิน 183 วันในช่วงสิบสองเดือน ข้อ 7 กำไรธุรกิจ; ต้องตรวจพิธีสารและผล MLI ตามวันที่ใช้
คำนวณต่อได้ทันทีด้วยเครื่องมือเหล่านี้
- เครื่องคำนวณภาษีเงินได้บุคคลธรรมดา (ภ.ง.ด.90 / 91)ภาษี = ผลรวมของเงินได้สุทธิแต่ละขั้น × อัตราขั้นนั้น (0/5/10/15/20/25/30/35%)
- เครื่องคำนวณภาษีเงินได้นิติบุคคล (ภ.ง.ด.50)ภาษี = ผลรวมของกำไรแต่ละขั้น × อัตราของขั้นนั้น
- เครื่องคำนวณเงินสมทบประกันสังคม (มาตรา 33)เงินสมทบลูกจ้าง = min(ค่าจ้าง, 17,500) × 5% (สูงสุด 875 บาท)
คำที่เกี่ยวข้อง
- สถานประกอบการถาวรสถานประกอบการถาวรคือจุดเชื่อมโยงทางธุรกิจตามอนุสัญญาภาษีซ้อน ซึ่งใช้พิจารณาสิทธิเก็บภาษีกำไรธุรกิจ ไม่ใช่นิยามเดียวกับการประกอบกิจการในไทยตามกฎหมายภายใน
- การกำหนดราคาโอนการกำหนดราคาโอนคือการกำหนดเงื่อนไขธุรกรรมระหว่างนิติบุคคลที่สัมพันธ์กัน โดยกฎหมายภาษีให้อำนาจปรับรายได้และรายจ่ายให้สะท้อนเงื่อนไขระหว่างคู่ค้าอิสระ
- การส่งเสริมการลงทุนจากบีโอไอการส่งเสริมการลงทุนจาก BOI คือการให้สิทธิแก่โครงการตามพระราชบัญญัติส่งเสริมการลงทุน โดยสิทธิภาษีและสิทธิอื่นใช้ได้เท่าที่บัตรส่งเสริมและเงื่อนไขกำหนด
- ใบอนุญาตประกอบธุรกิจของคนต่างด้าวใบอนุญาตประกอบธุรกิจของคนต่างด้าวคือสิทธิอนุญาตตามกฎหมายธุรกิจคนต่างด้าวสำหรับกิจการที่เข้าช่องทางขออนุญาต โดยต้องแยกจากหนังสือรับรองตาม BOI หรือสนธิสัญญา