จดทะเบียนและกรมพัฒน์
พระราชบัญญัติคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล(PDPA)
Personal Data Protection Act
PDPA คือพระราชบัญญัติคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล พ.ศ. 2562 ซึ่งกำกับการใช้ข้อมูลบุคคลในงานบัญชี ภาษี และเงินเดือน ตั้งแต่เลือกฐานการใช้ข้อมูลจนถึงการเก็บรักษาและรับมือเหตุละเมิด
คำตอบสั้น
พระราชบัญญัติคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล (PDPA) คือ พระราชบัญญัติคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล พ.ศ. 2562 ซึ่งกำกับการใช้ข้อมูลบุคคลในงานบัญชี ภาษี และเงินเดือน ตั้งแต่เลือกฐานการใช้ข้อมูลจนถึงการเก็บรักษาและรับมือเหตุละเมิด
ขั้นตอนโดยสรุป
- ตรวจข้อมูลจดทะเบียนปัจจุบันของนิติบุคคล
- เตรียมมติที่ประชุมและเอกสารประกอบให้ครบ
- ยื่นต่อกรมพัฒนาธุรกิจการค้าตามแบบที่กำหนด
- ปรับปรุงทะเบียนภายในและแจ้งหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง
สิ่งที่ต้องเตรียม
- เอกสารต้นทาง เช่น ใบกำกับภาษี ใบเสร็จ และสัญญาที่เกี่ยวข้อง
- รายการเดินบัญชีธนาคารของงวดที่เกี่ยวข้อง
- หนังสือรับรองบริษัทและเลขประจำตัวผู้เสียภาษี
- แบบยื่นและหลักฐานการยื่นย้อนหลังที่เคยส่งไว้
ต้องการให้ทีมช่วยประเมิน? แจ้งปัญหาบัญชีหรือภาษี งวดที่เกี่ยวข้องและกำหนดส่ง เพื่อแยกสิ่งที่ต้องตรวจ เอกสารที่ต้องใช้ และขอบงานก่อนนัดหมาย
แจ้งงานที่ต้องการประเมินข้อมูลเงินเดือน เลขประจำตัวผู้เสียภาษี และบัญชีธนาคารที่ผูกกับบุคคลอยู่ในขอบเขตที่ต้องดูแล การทำตามหน้าที่ภาษีอาจใช้ฐานหน้าที่ตามกฎหมายแทนการขอความยินยอม แต่ต้องจำกัดข้อมูลและแจ้งวัตถุประสงค์ให้เหมาะสม การจ้างสำนักงานบัญชีไม่ทำให้กิจการพ้นหน้าที่ผู้ควบคุมข้อมูล และระยะเก็บหลักฐานบัญชีต้องจัดให้สอดคล้องกับการลบข้อมูลที่หมดความจำเป็น

ข้อมูลในแฟ้มบัญชีส่วนใดอยู่ใต้ PDPA
PDPA คุ้มครองข้อมูลที่ระบุตัวบุคคลธรรมดาได้โดยตรงหรือโดยอ้อมตามมาตรา 6 งานบัญชีจึงไม่ได้มีแต่ตัวเลขที่ไม่เกี่ยวกับใคร ใบหักภาษี เงินเดือน ค่าเบี้ยเลี้ยง เลขบัญชีรับโอน และข้อมูลผู้ติดต่อของคู่ค้าอาจชี้ไปถึงบุคคลได้ แม้เอกสารออกในนามบริษัทก็ตาม ส่วนข้อมูลของนิติบุคคลล้วน ๆ ไม่ใช่ข้อมูลส่วนบุคคลเพียงเพราะเป็นความลับทางการค้า แต่ถ้ารวมชื่อกรรมการหรือผู้ติดต่อ ต้องประเมินส่วนที่เกี่ยวกับบุคคลแยกออกมา
กิจการที่ตัดสินใจว่าเก็บข้อมูลอะไรเพื่อทำเงินเดือนและยื่นภาษีมักเป็นผู้ควบคุมข้อมูล ส่วนผู้รับทำบัญชีที่ทำตามคำสั่งอาจเป็นผู้ประมวลผล ต้องพิจารณาบทบาทตามงานจริง ไม่ใช่ชื่อสัญญา สำนักงานบัญชีอาจเป็นผู้ควบคุมข้อมูลสำหรับข้อมูลพนักงานของตนเองหรือวัตถุประสงค์ที่ตนกำหนดแยกต่างหาก บทความนี้กล่าวถึงการจัดการข้อมูลในงานบัญชี ภาษี และเงินเดือน ไม่ขยายไปสู่งานให้บริการด้านกฎหมาย
เลือกฐานการใช้ข้อมูลให้ตรงกับงาน ไม่ขอความยินยอมครอบทุกอย่าง
มาตรา 24 (3) รองรับความจำเป็นต่อสัญญาที่เจ้าของข้อมูลเป็นคู่สัญญา เช่น การคำนวณและจ่ายค่าจ้าง ส่วนมาตรา 24 (6) รองรับความจำเป็นเพื่อทำตามหน้าที่กฎหมาย เช่น การจัดทำข้อมูลภาษีและประกันสังคมที่ต้องใช้จริง ไม่ได้หมายความว่าเอกสารทุกช่องที่ฝ่ายบุคคลอยากได้จำเป็นตามกฎหมายทั้งหมด ควรทำตารางวัตถุประสงค์ รายการข้อมูล ฐานที่ใช้ ผู้รับข้อมูล และระยะเก็บ เพื่ออธิบายได้ว่าแต่ละช่องใช้ทำอะไร
มาตรา 24 (5) เรื่องประโยชน์โดยชอบด้วยกฎหมายต้องชั่งน้ำหนักสิทธิของบุคคล ไม่ใช่ฐานสำรองที่ใช้ได้ทันทีเมื่อไม่อยากขอความยินยอม หากใช้ความยินยอมตามมาตรา 19 ต้องแยกวัตถุประสงค์และถอนง่าย ไม่ผูกข้อมูลที่ไม่จำเป็นเข้ากับการได้งานหรือการรับเงินเดือน แจ้งรายละเอียดตามมาตรา 23 รวมถึงเหตุเก็บ ผู้รับ ระยะเก็บหรือเกณฑ์กำหนดระยะ และสิทธิที่เกี่ยวข้อง การเซ็นรับทราบประกาศไม่เท่ากับการให้ความยินยอมสำหรับทุกกิจกรรม
ข้อมูลพนักงานและข้อมูลอ่อนไหวต้องแยกสิทธิการเข้าถึง
เงินเดือนทั่วไปไม่ใช่ข้อมูลอ่อนไหวตามมาตรา 26 เพียงเพราะผู้รับไม่อยากให้ผู้อื่นรู้ แต่ใบรับรองแพทย์ ข้อมูลความพิการ สมาชิกสหภาพแรงงาน และชีวมิติที่ใช้ระบุตัวบุคคลอาจอยู่ในกลุ่มนั้น ต้องหาฐานตามมาตรา 26 เพิ่มต่างหาก เช่น ข้อยกเว้นเกี่ยวกับการคุ้มครองแรงงานหรือประกันสังคมตามเงื่อนไขที่กฎหมายกำหนด การมีสัญญาจ้างไม่ได้ยกเว้นการตรวจข้อมูลอ่อนไหวทุกชนิดโดยอัตโนมัติ
แยกแฟ้มสุขภาพออกจากตารางเงินเดือนที่คนหลายฝ่ายเปิดได้ ให้ฝ่ายบัญชีเห็นเฉพาะสิ่งที่จำเป็นต่อการคำนวณ เช่น จำนวนวันที่จ่ายหรือรายการหักที่ผ่านการอนุมัติ ไม่ส่งผลตรวจสุขภาพทั้งชุดไปพร้อมยอดโอน ใช้บัญชีผู้ใช้งานเฉพาะบุคคล จำกัดสิทธิดาวน์โหลด และบันทึกการเข้าถึงตามความเสี่ยง เมื่อพนักงานออกต้องปิดสิทธิระบบ แต่ไม่ลบหลักฐานภาษีทันที เพราะการจบสัญญาจ้างกับการสิ้นเหตุจำเป็นเก็บข้อมูลเป็นคนละเหตุการณ์
ระยะเก็บข้อมูลต้องแยกตามเอกสาร ไม่ใช่เลือกเก็บตลอดไป
มาตรา 22 จำกัดการเก็บให้เหมาะกับความจำเป็น ส่วนมาตรา 37 (3) กำหนดระบบลบ ทำลาย หรือทำให้ระบุตัวไม่ได้เมื่อพ้นเหตุเก็บ โดยมีข้อยกเว้นตามกฎหมาย พ.ร.บ.การบัญชี มาตรา 14 กำหนดเก็บบัญชีและเอกสารประกอบไม่น้อยกว่า 5 ปีนับจากวันปิดบัญชี และอธิบดีอาจกำหนดให้เก็บถึง 7 ปีได้ นี่เป็นระยะของเอกสารบัญชี ไม่ใช่เหตุเก็บสำเนาบัตรและใบสมัครงานทุกฉบับไว้อย่างไม่มีกำหนด
ตัวอย่างเอกสารประกอบรอบที่ปิด 31 ธันวาคม 2569 ต้องนับขั้นต่ำ 5 ปีจากวันปิดนั้น ไม่ใช่นับจากวันที่พนักงานส่งเอกสาร หากเป็นหลักฐาน VAT ยังต้องตรวจมาตรา 87/3 ซึ่งมีกรอบและเหตุเริ่มนับของตนเอง เมื่อมีเหตุจำเป็นเก็บต่อหรือมีข้อพิพาท ให้บันทึกเหตุและจำกัดสิทธิใช้ ไม่เปิดใช้เพื่อเรื่องอื่นตามใจ ส่วนสำเนาทำงานที่ไม่จำเป็นและพ้นเหตุเก็บควรลบอย่างควบคุมได้ รวมถึงกำหนดแนวทางสำรองข้อมูลไม่ให้ไฟล์ที่ลบกลับมาใช้โดยไม่ตั้งใจ
ข้อตกลงประมวลผลกับสำนักงานบัญชีและการส่งไฟล์
เมื่อสำนักงานบัญชีประมวลผลตามคำสั่งของกิจการ มาตรา 40 กำหนดให้ผู้ควบคุมจัดทำข้อตกลงควบคุมการดำเนินงานนั้น ควรระบุขอบเขตข้อมูล งานที่ทำ คำสั่งที่อนุญาต มาตรการรักษาความปลอดภัย การแจ้งเหตุ การช่วยตอบคำขอสิทธิ และวิธีคืนหรือลบเมื่อจบงาน เงื่อนไขผู้รับช่วงและระบบคลาวด์ควรชัดเพื่อไม่ให้ไฟล์เงินเดือนถูกส่งต่อโดยผู้ว่าจ้างไม่ทราบ หากมีการส่งข้อมูลต่างประเทศต้องประเมินมาตรา 28–29 แยกจากการมีข้อตกลงทั่วไป
มาตรา 40 ยังให้ผู้ประมวลผลทำตามคำสั่งที่ชอบด้วยกฎหมาย จัดมาตรการความปลอดภัย แจ้งผู้ควบคุมเมื่อเกิดเหตุ และทำบันทึกกิจกรรมตามหลักเกณฑ์ที่ใช้บังคับ ต้องตรวจข้อยกเว้นและประกาศที่เกี่ยวข้อง ไม่สรุปว่าทุกกิจการมีภาระบันทึกเหมือนกันทั้งหมด ในทางปฏิบัติควรส่งไฟล์ผ่านพื้นที่จำกัดผู้รับแทนกลุ่มสนทนาขนาดใหญ่ แยกช่องทางส่งรหัสผ่าน และตรวจรายชื่อผู้รับก่อนส่ง การจ้างภายนอกลดงานประจำได้แต่ไม่โอนความรับผิดผู้ควบคุมทั้งหมด
เหตุละเมิด กรอบ 72 ชั่วโมง และเพดานโทษ
การส่งตารางเงินเดือนผิดผู้รับหรือเปิดลิงก์ให้คนทั่วไปอ่านได้อาจเป็นเหตุละเมิด ไม่จำเป็นต้องถูกโจมตีระบบก่อน มาตรา 37 (4) ให้ผู้ควบคุมแจ้งสำนักงานโดยไม่ชักช้า และหากทำได้ต้องอยู่ใน 72 ชั่วโมงจากทราบเหตุ เว้นแต่เหตุไม่น่ามีความเสี่ยงต่อสิทธิและเสรีภาพ ถ้าความเสี่ยงอยู่ในระดับสูง ผู้ควบคุมต้องแจ้งเจ้าของข้อมูลโดยไม่ชักช้า พร้อมระบุแนวทางเยียวยาด้วย จึงไม่ควรรอพิสูจน์ความเสียหายหรือรอรายงานตรวจสอบฉบับสมบูรณ์แล้วค่อยเริ่มนับเวลา
เริ่มจากปิดช่องเปิดเผย เก็บหลักฐาน ประเมินประเภทข้อมูล ผู้เข้าถึง และความเสี่ยง แล้วบันทึกเหตุผลการแจ้งหรือไม่แจ้ง โทษทางปกครองต้องแยกตามฐานความผิด ผู้ควบคุมอาจอยู่ใต้เพดาน 1 ล้านบาทตามมาตรา 82, 3 ล้านบาทตามมาตรา 83 หรือ 5 ล้านบาทตามมาตรา 84 ส่วนผู้ประมวลผลมีมาตรา 85–87 ที่กำหนดเพดานตามฐานของตน ตัวเลขทั้งหมดเป็นเพดาน ไม่ใช่ค่าปรับที่เกิดขึ้นแน่นอนทุกครั้ง มาตรา 90 ให้พิจารณาความร้ายแรง ขนาดกิจการ และพฤติการณ์ประกอบการสั่งโทษ
ข้อควรระวังในทางปฏิบัติ
- •หน้าที่ตามกฎหมายตามมาตรา 24 (6) ไม่ใช่สิทธิใช้ข้อมูลต่อในวัตถุประสงค์ที่ไม่เกี่ยวข้อง
- •ข้อมูลสุขภาพและชีวมิติเพื่อระบุตัวบุคคลต้องพิจารณามาตรา 26 แยกจากข้อมูลเงินเดือนทั่วไป
- •กรอบ 72 ชั่วโมงเริ่มจากทราบเหตุละเมิด ไม่ใช่จากวันสอบสวนเสร็จ
- •ขั้นต่ำเก็บบัญชี 5 ปีนับจากวันปิดบัญชี ไม่ใช่กำหนดให้เก็บแฟ้มพนักงานทุกชนิดเท่ากัน
คำถามที่พบบ่อยเรื่อง พระราชบัญญัติคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล
ไม่จำเป็นต้องใช้ความยินยอมกับทุกงาน การจ่ายตามสัญญาอาจอยู่ใต้มาตรา 24 (3) และหน้าที่ภาษีตามมาตรา 24 (6) แต่ยังต้องแจ้งวัตถุประสงค์และจำกัดข้อมูล หากมีข้อมูลสุขภาพต้องตรวจมาตรา 26 เพิ่ม
ไม่ใช่หากยังจำเป็นตามหน้าที่กฎหมาย ต้องแยกเอกสารที่ต้องเก็บออกจากสำเนาที่หมดวัตถุประสงค์ แจ้งเหตุที่ยังเก็บและจำกัดการใช้ตามเหตุ ไม่อ้างหน้าที่บัญชีเพื่อเก็บแฟ้มทุกชนิดตลอดไป
ต้องดูเนื้อหา ไม่ใช่ชื่อเอกสาร ข้อตกลงตามมาตรา 40 ต้องควบคุมการทำงานในฐานะผู้ประมวลผลได้จริง การห้ามเปิดเผยอย่างเดียวไม่อธิบายคำสั่ง ความปลอดภัย การแจ้งเหตุ และการคืนหรือลบข้อมูล
ต้องประเมินเหตุและความเสี่ยงโดยเร็ว ผู้ควบคุมไม่ต้องแจ้งสำนักงานหากเหตุไม่น่ามีความเสี่ยงต่อสิทธิและเสรีภาพ แต่ต้องมีเหตุผลรองรับ หากต้องแจ้งให้ทำโดยไม่ชักช้าและหากทำได้ภายใน 72 ชั่วโมงจากทราบเหตุ ส่วนการแจ้งบุคคลใช้เกณฑ์เสี่ยงสูง
ไม่ใช่ ต้องดูฐานความผิด บทบาท และข้อเท็จจริง เพดาน 5 ล้านบาทตามมาตรา 84 เกี่ยวกับความผิดที่ระบุเรื่องข้อมูลตามมาตรา 26 ไม่ใช่บทลงโทษเดียวสำหรับทุกเหตุ การสั่งปรับยังต้องพิจารณาตามมาตรา 90
แหล่งอ้างอิงที่ตรวจสอบได้
ลิงก์ด้านล่างเป็นแหล่งต้นทางสำหรับประเด็นที่ระบุในคำอธิบายของแต่ละรายการ ไม่ใช่การรับรองทุกข้อความหรือผลของงานบริการ ตรวจฉบับแก้ไขและเงื่อนไขที่ตรงกับข้อเท็จจริงของกิจการประกอบเสมอ
1. พระราชบัญญัติ
พระราชบัญญัติคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล พ.ศ. 2562สำนักงานคณะกรรมการคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล
ฐานการประมวลผล สิทธิเจ้าของข้อมูล และหน้าที่ของสำนักงานบัญชีในฐานะผู้ประมวลผลข้อมูลของลูกค้า
2. พระราชบัญญัติ
พ.ร.บ.คุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล พ.ศ. 2562 — ตัวบทที่เผยแพร่โดยกรมสนับสนุนบริการสุขภาพสำนักงานคณะกรรมการคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล
ตัวบทมาตรา 6, 19, 22–24, 26, 28–29, 37, 40, 82–87 และ 90 รองรับขอบเขตข้อมูล ฐานการใช้ ระยะเก็บ ผู้ประมวลผล เหตุละเมิด และเพดานปรับ
3. พระราชบัญญัติ
พ.ร.บ.การบัญชี พ.ศ. 2543 มาตรา 12–16 และ 19–21: ส่งมอบเอกสาร สถานที่เก็บ ระยะเก็บ และหน้าที่ผู้ทำบัญชีกรมพัฒนาธุรกิจการค้า
ม.12 ผู้มีหน้าที่จัดทำบัญชีต้องส่งเอกสารประกอบให้ผู้ทำบัญชีครบถ้วน; ม.13 เก็บ ณ สถานที่ทำการ สถานที่ผลิตหรือเก็บสินค้า หรือที่ทำงานประจำ เว้นแต่ได้รับอนุญาตจากสารวัตรบัญชี (ระหว่างรออนุญาตเก็บที่สถานที่ที่ขอได้) และบัญชีคอมพิวเตอร์ที่เชื่อมเครือข่ายมายังสถานที่นั้นถือว่าเก็บที่สถานที่นั้น; ม.14 อย่างน้อยห้าปีนับแต่วันปิดบัญชี อธิบดีสั่งได้ไม่เกินเจ็ดปี; ม.15 แจ้งสูญหายหรือเสียหายภายใน 15 วันนับแต่ทราบหรือควรทราบ; ม.16 สันนิษฐานเจตนาเมื่อเอกสารสำคัญสูญหายหรือไม่เก็บในที่ปลอดภัย; ม.19 จัดให้มีผู้ทำบัญชีที่มีคุณสมบัติและควบคุมดูแล บุคคลธรรมดาทำบัญชีของตนเองได้; ม.20–21 หน้าที่ผู้ทำบัญชีและภาษาที่ใช้ลงรายการ
4. ประมวลกฎหมาย
ประมวลรัษฎากร มาตรา 87/3: เก็บรายงานและหลักฐาน VATกรมสรรพากร
ระยะเก็บ สถานที่ ข้อยกเว้น และการเรียงเอกสารภาษีซื้อให้ตรงรายงาน; ไม่ใช่อนุญาตทำลายต้นฉบับหลังสแกน
คำนวณต่อได้ทันทีด้วยเครื่องมือเหล่านี้
คำที่เกี่ยวข้อง
- จดทะเบียนบริษัทจำกัดการจดทะเบียนบริษัทจำกัดคือการนำข้อตกลงก่อตั้งบริษัทเข้าสู่ทะเบียน หลังจัดทำบริคณห์สนธิ จัดสรรหุ้น ประชุมจัดตั้ง และเรียกชำระค่าหุ้นตามกฎหมาย
- ผู้ทำบัญชีผู้ทำบัญชีคือบุคคลที่จัดทำบัญชีของกิจการตามมาตรา 20 แห่ง พ.ร.บ.การบัญชี โดยต้องมีคุณสมบัติและปฏิบัติตามเงื่อนไขที่กำหนด แยกจากกิจการซึ่งเป็นผู้มีหน้าที่จัดทำบัญชี
- หนังสือบริคณห์สนธิหนังสือบริคณห์สนธิคือเอกสารที่บันทึกรายการก่อตั้งบริษัทตามมาตรา 1098 รวมชื่อ จังหวัดสำนักงาน วัตถุประสงค์ ความรับผิด ทุน และข้อมูลผู้เริ่มก่อการ
- กรมพัฒนาธุรกิจการค้ากรมพัฒนาธุรกิจการค้า หรือ DBD คือหน่วยงานในกระทรวงพาณิชย์ที่ดูแลงานทะเบียนธุรกิจและรับงบการเงินตามกฎหมาย โดยไม่ใช่กรมสรรพากร
- บัญชีรายชื่อผู้ถือหุ้นบัญชีรายชื่อผู้ถือหุ้น (บอจ.5) คือรายการผู้ถือหุ้นของบริษัทจำกัด ณ วันที่ระบุ ซึ่งนำส่งนายทะเบียนโดยไม่ใช้แทนสมุดทะเบียนผู้ถือหุ้นของบริษัท
- บริษัทที่ไม่มีการดำเนินงานบริษัทที่ไม่มีการดำเนินงานคือบริษัทที่พักธุรกิจแต่ยังมีสภาพนิติบุคคล การหยุดค้าไม่ใช่การจดเลิกและไม่หยุดหน้าที่ประจำปีหรือความรับผิดเดิม
- การเลิกบริษัทและชำระบัญชีการเลิกบริษัทคือการเข้าสู่ช่วงชำระบัญชีเพื่อสะสางทรัพย์สินและหนี้สิน ก่อนประชุมรับรองรายงานสุดท้ายและจดทะเบียนเสร็จการชำระบัญชี จึงไม่ใช่การสิ้นหน้าที่ทันทีที่จดเลิก
- นิติบุคคลนิติบุคคลคือองค์กรที่กฎหมายให้มีสิทธิและหน้าที่แยกจากบุคคลผู้ก่อตั้ง เช่น ห้างหุ้นส่วนจดทะเบียน บริษัท มูลนิธิ และสมาคม โดยความรับผิดของสมาชิกขึ้นกับรูปแบบและกฎหมายที่ใช้