ภาษีและกรมสรรพากร
ใบกำกับภาษี
Tax invoice
คำนี้พบการเขียนอีกแบบว่า ใบกำกับภาษีเต็มรูป
ใบกำกับภาษีคือหลักฐาน VAT ที่ผู้มีสิทธิออกให้เมื่อเกิดความรับผิดทางภาษี โดยแบบเต็มรูปต้องมีรายการตามมาตรา 86/4 และข้อความเพิ่มเติมที่กฎหมายกำหนด
คำตอบสั้น
ใบกำกับภาษี คือ หลักฐาน VAT ที่ผู้มีสิทธิออกให้เมื่อเกิดความรับผิดทางภาษี โดยแบบเต็มรูปต้องมีรายการตามมาตรา 86/4 และข้อความเพิ่มเติมที่กฎหมายกำหนด
ขั้นตอนโดยสรุป
- ตรวจว่ารายการหรือธุรกรรมของคุณเข้าเงื่อนไขของคำนี้หรือไม่
- ระบุแบบยื่นและกำหนดเวลาที่เกี่ยวข้องกับกรมสรรพากร
- คำนวณยอดและบันทึกบัญชีให้ตรงกับเอกสารต้นทาง
- ยื่นผ่านระบบ e-Filing และเก็บหลักฐานการยื่นไว้
สิ่งที่ต้องเตรียม
- เอกสารต้นทาง เช่น ใบกำกับภาษี ใบเสร็จ และสัญญาที่เกี่ยวข้อง
- รายการเดินบัญชีธนาคารของงวดที่เกี่ยวข้อง
- หนังสือรับรองบริษัทและเลขประจำตัวผู้เสียภาษี
- แบบยื่นและหลักฐานการยื่นย้อนหลังที่เคยส่งไว้
ต้องการให้ทีมช่วยประเมิน? แจ้งปัญหาบัญชีหรือภาษี งวดที่เกี่ยวข้องและกำหนดส่ง เพื่อแยกสิ่งที่ต้องตรวจ เอกสารที่ต้องใช้ และขอบงานก่อนนัดหมาย
แจ้งงานที่ต้องการประเมินใบกำกับเต็มรูปแยกมูลค่าสินค้าหรือบริการออกจาก VAT และใช้ประกอบการตรวจสิทธิภาษีซื้อได้ แต่ไม่ได้รับรองสิทธิโดยอัตโนมัติ อย่างย่อมีสิทธิออกเฉพาะกิจการที่เข้าเกณฑ์ ส่วนใบเพิ่มหนี้และใบลดหนี้ต้องมีเหตุปรับตามกฎหมาย เอกสารอิเล็กทรอนิกส์ต้องทำตามระบบที่กำหนด ไม่ใช่เพียงส่งสำเนาไฟล์

ใบกำกับภาษีเป็นหลักฐานภาษี ไม่ใช่เพียงใบเรียกเก็บเงิน
ใบกำกับภาษีทำหน้าที่บันทึกภาษีมูลค่าเพิ่มของการขายสินค้าหรือให้บริการ ผู้ประกอบการจดทะเบียนต้องจัดทำเมื่อความรับผิดทางภาษีเกิดตามหลักที่ใช้กับรายการนั้น จึงไม่ควรใช้วันที่ฝ่ายบัญชีสะดวกหรือวันที่ลูกค้าขอเอกสารเป็นตัวกำหนดแทนจุดเกิดภาษี ใบแจ้งหนี้ ใบเสนอราคา และใบเสร็จรับเงินมีหน้าที่คนละอย่าง แม้กิจการอาจรวมใบเสร็จกับใบกำกับไว้ในเอกสารเดียวกันได้เมื่อมีรายการครบถ้วน
มาตรา 86/4 กำหนดรูปแบบเต็มรูป ส่วนมาตรา 86/6 เปิดช่องสำหรับอย่างย่อในกิจการค้าปลีกที่เข้าเงื่อนไข การมีหัวกระดาษว่าใบกำกับภาษีไม่ได้ทำให้เอกสารถูกต้องโดยลำพัง ต้องตรวจสิทธิของผู้ออก รายการซื้อขายจริง และข้อความบังคับร่วมกัน สำหรับผู้ซื้อ เอกสารที่ถูกต้องเป็นเพียงเงื่อนไขหนึ่ง ยังต้องผ่านข้อจำกัดภาษีซื้อตามมาตรา 82/5 ด้วย
รายการเต็มรูปตามมาตรา 86/4 ต้องตรวจอะไร
รายการหลักประกอบด้วยข้อความใบกำกับภาษีที่มองเห็นชัด ข้อมูลตัวตนฝั่งผู้ขาย (ชื่อ ที่อยู่ เลขผู้เสียภาษี) ข้อมูลฝั่งผู้ซื้อ (ชื่อและที่อยู่) เลขลำดับเอกสารและเลขเล่มถ้ามี รายละเอียดชื่อ ชนิด ประเภท ปริมาณ และราคาของสิ่งที่ขาย จำนวน VAT ที่แยกจากมูลค่า และวันที่ออก อีกทั้งต้องมีข้อความเพิ่มเติมตามที่อธิบดีกำหนด จึงไม่ควรตรวจเพียงยอดรวมกับชื่อบริษัทสองช่องแล้วถือว่าครบ
เลขประจำตัวผู้เสียภาษีของผู้ซื้อที่เป็นผู้ประกอบการจดทะเบียน และข้อความสำนักงานใหญ่หรือสาขา ต้องตรวจตามประกาศอธิบดีฯ ฉบับที่ 199 ซึ่งแก้ไขประกาศฉบับที่ 39 ไม่ควรอธิบายว่าเลขผู้เสียภาษีผู้ซื้อทุกกรณีอยู่ในรายการเดิมของมาตรา 86/4 โดยตรง เอกสารโดยหลักใช้ภาษาไทยและหน่วยเงินตราไทย เว้นแต่เข้าหลักอนุมัติที่กฎหมายกำหนด การเปลี่ยนเป็นภาษาอังกฤษตามคำขอลูกค้าจึงไม่ใช่ข้อยกเว้นอัตโนมัติ
ใครออกใบกำกับอย่างย่อได้ และผู้ซื้อใช้ทำอะไร
สิทธิออกอย่างย่อตามมาตรา 86/6 เป็นของผู้ประกอบการจดทะเบียนที่ทำกิจการค้าปลีกตามลักษณะหรือเงื่อนไขที่อธิบดีกำหนด ครอบคลุมการขายปลีกและบริการรายย่อยแก่คนจำนวนมากตามเกณฑ์ ไม่ใช่สิทธิของผู้ขายทุกรายเพียงเพราะยอดต่อบิลน้อย ตัวแทนของผู้ประกอบการจดทะเบียนออกอย่างย่อไม่ได้ และการใช้เครื่องบันทึกการเก็บเงินต้องพิจารณาหลักอนุมัติที่เกี่ยวข้องต่างหาก
อย่างย่อต้องมีชื่อหรือชื่อย่อและเลขผู้เสียภาษีของผู้ออก เลขเอกสาร รายการซื้อขาย วันที่ และราคาที่ระบุว่ารวม VAT แล้ว พร้อมข้อความบังคับอื่น แม้ใช้เป็นหลักฐานว่าซื้อสินค้าและชำระเงิน แต่ไม่ใช่หลักฐานสำหรับเครดิตภาษีซื้อ ผู้ซื้อที่ต้องการใช้สิทธิควรขอเต็มรูปที่ออกถูกต้องจากผู้ขาย ไม่ใช่เติมชื่อกิจการลงในสลิปเองหรือคำนวณ VAT ย้อนจากยอดรวมแล้วนำไปหักทันที
ใบลดหนี้และใบเพิ่มหนี้ไม่ใช่การลบเอกสารเดิม
ใบเพิ่มหนี้ตามมาตรา 86/9 และใบลดหนี้ตามมาตรา 86/10 ใช้เมื่อมูลค่าหรือภาษีเปลี่ยนด้วยเหตุที่กฎหมายรองรับตามมาตรา 82/9 หรือ 82/10 เช่น คำนวณราคาผิดหรือคืนสินค้าตามเงื่อนไขที่เกี่ยวข้อง ต้องระบุชนิดเอกสาร อ้างอิงเลขใบกำกับเดิม แสดงทั้งยอดก่อนแก้ ยอดที่แก้แล้ว และส่วนต่าง ภาษีที่เปลี่ยน และเหตุของการปรับ ไม่ใช่ออกใบลดหนี้เพียงเพราะลูกค้ายังไม่จ่ายเงินหรืออยากให้ยอดรายเดือนลดลง
โดยหลักออกเอกสารในเดือนที่เหตุเกิด หากมีเหตุจำเป็นจึงออกได้ในเดือนถัดไปตามมาตราที่เกี่ยวข้อง ฝั่งผู้ขายลดภาษีขายในเดือนออกใบลดหนี้ ส่วนผู้ซื้อที่ได้รับใบลดหนี้ต้องลดภาษีซื้อในเดือนรับเอกสาร จึงอาจไม่ใช่เดือนเดียวกันทั้งสองฝ่าย ควรเก็บหลักฐานรับคืนสินค้า การตกลงแก้ราคา และการส่งมอบเอกสารไว้ประกอบ ไม่แก้ยอดในใบกำกับเดิมจนตามรอยไม่ได้
ตัวอย่างยอดภาษีกับการปรับราคา
สมมติการขายในเดือนพฤศจิกายน 2569 มีฐานราคาก่อนภาษี 10,000 บาท อัตรารวมภาษีท้องถิ่น 7% ตามพระราชกฤษฎีกาฉบับที่ 807 ทำให้ VAT เท่ากับ 700 บาท และยอดเรียกเก็บ 10,700 บาท ช่วงที่ใช้อัตรานี้คือจุดเกิดภาษีตั้งแต่ 1 ตุลาคม 2569 ถึง 30 กันยายน 2570 ไม่ควรเขียนว่าอัตรา 7% ใช้ถาวรหรือใช้วันออกเอกสารแทนวันเกิดภาษีในทุกกรณี
หากภายหลังมีการคืนสินค้าที่เข้าเหตุลดมูลค่า 2,000 บาท ภาษีส่วนที่ปรับลดคือ 140 บาท และยอดลดหนี้รวม 2,140 บาท ต้องเชื่อมกับใบกำกับเดิมและเดือนที่กฎหมายให้ปรับภาษี ตัวเลขนี้เป็นเพียงผลคำนวณของรายการ ไม่ใช่ยอดภาษีสุทธิที่กิจการต้องนำส่ง เพราะยังมีภาษีขายรายการอื่น ภาษีซื้อที่ใช้ได้ และเครดิตยกมาที่ต้องพิจารณาในแบบรายเดือน
e-Tax Invoice กับการเก็บหลักฐานให้ตรวจย้อนกลับได้
e-Tax Invoice เป็นการจัดทำและส่งมอบเอกสารภาษีตามหลักอิเล็กทรอนิกส์ของกรมสรรพากร ไม่ใช่การสแกนกระดาษหรือส่งไฟล์ PDF ทางอีเมลแล้วถือว่าถูกต้องทันที ต้องเลือกช่องทางที่ตนเข้าเงื่อนไขและปฏิบัติตามข้อกำหนดเรื่องความครบถ้วน การยืนยันตัวตน ความถูกต้องของข้อมูล และการเก็บรักษา ระบบ e-Tax Invoice & e-Receipt กับช่องทาง e-Tax Invoice by Email มีหลักเทคนิคและคุณสมบัติที่ต้องตรวจแยกกัน
ควรเก็บไฟล์และหลักฐานประกอบในรูปที่รักษาความน่าเชื่อถือของต้นฉบับ พร้อมเลขอ้างอิงรายการซื้อขายและการแก้ไข เอกสารสูญหายควรขอใบแทนตามหลักมาตรา 86/12 ไม่สร้างใบกำกับใหม่เอง สำหรับเอกสารที่ได้รับช้า ต้องตรวจเหตุจำเป็นและกรอบหกเดือนตามประกาศฉบับที่ 4 โดยเริ่มนับจากเดือนถัดจากเดือนออกใบกำกับ มิใช่อ้างว่าถือใบกำกับแล้วเลือกเดือนเครดิตได้โดยไม่มีเงื่อนไข
ข้อควรระวังในทางปฏิบัติ
- •เต็มรูปต้องแสดง VAT แยกจากมูลค่า ไม่ใช่เพียงยอดรวมภาษี
- •ตัวแทนผู้ประกอบการจดทะเบียนออกใบกำกับอย่างย่อตามมาตรา 86/6 ไม่ได้
- •ใบลดหนี้ต้องโยงกับเหตุที่กฎหมายรับรอง ไม่ใช่ใช้แทนการติดตามหนี้
- •ช่วงหกเดือนของเหตุจำเป็นเริ่มจากเดือนถัดจากเดือนออกใบกำกับ
คำถามที่พบบ่อยเรื่อง ใบกำกับภาษี
อย่างย่อไม่ใช่เอกสารที่ใช้หักภาษีซื้อได้ แม้ระบุว่าราคารวม VAT แล้ว ควรขอใบกำกับเต็มรูปจากผู้ขายโดยให้ข้อมูลผู้ซื้อและสาขาถูกต้อง แล้วตรวจเงื่อนไขภาษีซื้อของรายจ่ายนั้นอีกชั้นหนึ่ง
การค้างชำระอย่างเดียวไม่ใช่เหตุลดภาษีขายตามมาตรา 82/10 ต้องมีเหตุปรับมูลค่าที่กฎหมายรับรองและออกใบลดหนี้ตามมาตรา 86/10 การตัดหนี้สูญเป็นอีกชุดเงื่อนไขหนึ่ง ไม่ควรใช้ใบลดหนี้แทนโดยไม่มีเหตุจริง
ไม่ควรแก้เอกสารของผู้ออกเองจนดูเสมือนเป็นต้นฉบับที่ถูกต้อง ให้ผู้ขายตรวจและดำเนินการแก้ไขตามหลักที่ใช้ พร้อมรักษาร่องรอยเอกสารเดิม หากสาระสำคัญผิดอาจติดข้อห้ามภาษีซื้อตามมาตรา 82/5 แม้ได้จ่ายเงินจริงแล้ว
ต้องตรวจว่าเข้าลักษณะเหตุจำเป็นตามประกาศฉบับที่ 4 หรือไม่ หากเข้าเกณฑ์ หน้าต่างหกเดือนนับเดือนกุมภาพันธ์ถึงกรกฎาคมจึงรองรับเดือนมีนาคมได้ ข้อนี้ไม่ใช่สิทธิใช้ใบกำกับที่ไม่ถูกต้องหรือภาษีซื้อต้องห้าม
ยังสรุปไม่ได้ ต้องดูว่าจัดทำ ส่งมอบ และเก็บตามช่องทางอิเล็กทรอนิกส์ที่กรมสรรพากรกำหนดหรือไม่ ชื่อไฟล์หรือนามสกุล PDF ไม่ยืนยันลายมือชื่อดิจิทัลหรือความครบถ้วนของกระบวนการ ผู้รับควรตรวจทั้งข้อมูลภาษีและหลักฐานความถูกต้องของไฟล์
แหล่งอ้างอิงที่ตรวจสอบได้
ลิงก์ด้านล่างเป็นแหล่งต้นทางสำหรับประเด็นที่ระบุในคำอธิบายของแต่ละรายการ ไม่ใช่การรับรองทุกข้อความหรือผลของงานบริการ ตรวจฉบับแก้ไขและเงื่อนไขที่ตรงกับข้อเท็จจริงของกิจการประกอบเสมอ
1. ประมวลกฎหมาย
ประมวลรัษฎากร มาตรา 86/4: รายการใบกำกับภาษีกรมสรรพากร
รายการอย่างน้อย (1)–(7): คำว่าใบกำกับภาษี ชื่อ ที่อยู่ และเลขผู้เสียภาษีผู้ขาย ชื่อและที่อยู่ผู้ซื้อ เลขลำดับ รายการสินค้าหรือบริการ ภาษีแยกจากมูลค่า และวันที่ออก; (8) ข้อความตามประกาศอธิบดี; วรรคท้ายให้ทำเป็นภาษาไทย หน่วยเงินตราไทย เว้นแต่อธิบดีอนุมัติ; แยกการมีเอกสารจากสิทธิใช้ภาษีซื้อ
2. ประมวลกฎหมาย
ประมวลรัษฎากร มาตรา 86/6: ใบกำกับภาษีอย่างย่อกรมสรรพากร
สิทธิออกใบกำกับอย่างย่อของกิจการค้าปลีกและรายการเอกสาร; การใช้เครดิตภาษีซื้อยังต้องตรวจมาตรา 82/5 และประกาศที่เกี่ยวข้อง
3. แนวปฏิบัติ
ระบบใบกำกับภาษีอิเล็กทรอนิกส์และใบรับอิเล็กทรอนิกส์ (e-Tax Invoice & e-Receipt)กรมสรรพากร
หลักเกณฑ์การจัดทำ ส่งมอบ และเก็บรักษาใบกำกับภาษีอิเล็กทรอนิกส์ รวมถึงการลงลายมือชื่อดิจิทัล
4. ประกาศ
กรมสรรพากร ข่าว ปชส. 18/2569: ขยายอัตรา VAT ร้อยละ 7 ถึง 30 กันยายน 2570 (พระราชกฤษฎีกา ฉบับที่ 807)กรมสรรพากร
ร้อยละ 7 รวมภาษีท้องถิ่น สำหรับความรับผิดที่เกิด 1 ตุลาคม 2569–30 กันยายน 2570; หลังวันดังกล่าวต้องตรวจพระราชกฤษฎีกาที่ใช้บังคับในเวลานั้น
5. แนวปฏิบัติ
ประกาศอธิบดี VAT ฉบับที่ 4: ภาษีซื้อที่ใช้ในเดือนหลังเพราะเหตุจำเป็นกรมสรรพากร
เหตุจำเป็นตามข้อ 1 และข้อ 2 ใช้เดือนภาษีหลังได้ไม่เกินหกเดือนนับแต่เดือนถัดจากเดือนออกใบกำกับ; ไม่ใช่อายุการขอคืนทุกกรณี
6. ประกาศ
ประกาศอธิบดี VAT ฉบับที่ 39: ข้อมูลสาขาบนใบกำกับภาษีกรมสรรพากร
ข้อ 3 และข้อ 7–9 ว่าด้วยสาขาผู้ออก ข้อมูลผู้ซื้อจด VAT และสำนักงานใหญ่หรือสาขา; นิยามสถานประกอบการให้ดูมาตรา 77/1(20) ประกอบ
คำนวณต่อได้ทันทีด้วยเครื่องมือเหล่านี้
- เครื่องคำนวณภาษีมูลค่าเพิ่ม (VAT 7%)VAT = ฐานภาษี × 7% · ฐานภาษี (กรณีรวมใน) = ยอดรวม × 100 ÷ 107
- เครื่องคำนวณภาษีหัก ณ ที่จ่าย (ภ.ง.ด.3 / ภ.ง.ด.53)ภาษีหัก = ฐานก่อน VAT × อัตรา · จ่ายสุทธิ = ฐาน + VAT − ภาษีหัก
- เครื่องคำนวณภาษีเงินได้นิติบุคคล (ภ.ง.ด.50)ภาษี = ผลรวมของกำไรแต่ละขั้น × อัตราของขั้นนั้น
คำที่เกี่ยวข้อง
- ภ.พ.30ภ.พ.30 คือแบบแสดงรายการ VAT ของผู้ประกอบการจดทะเบียนสำหรับแต่ละเดือนภาษี ใช้แสดงยอดขาย ภาษีขาย ภาษีซื้อที่หักได้ และผลเป็นภาษีชำระหรือเครดิต โดยยังต้องยื่นแม้เดือนนั้นไม่มีการขาย
- e-Tax Invoice & e-Receipte-Tax Invoice และ e-Receipt คือใบกำกับภาษีและใบรับที่จัดทำเป็นข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ตามหลักเกณฑ์กรมสรรพากร โดยขอบเขตเอกสารขึ้นอยู่กับวิธีที่ได้รับสิทธิ
- ภาษีซื้อและภาษีขายภาษีขายคือ VAT จากรายการขาย ส่วนภาษีซื้อคือ VAT จากรายการซื้อหรือนำเข้า โดยผู้จดทะเบียนหักได้เฉพาะภาษีซื้อที่ผ่านเงื่อนไขเพื่อคำนวณภาษีรายเดือน
- ภ.ง.ด.50ภ.ง.ด.50 คือแบบภาษีเงินได้นิติบุคคลประจำรอบบัญชีที่สรุปกำไรทางภาษี ภาษีทั้งรอบ และเครดิต โดยมีกำหนดปกติ 150 วันหลังปิดรอบ
- ภ.ง.ด.51ภ.ง.ด.51 คือแบบภาษีเงินได้นิติบุคคลกลางรอบ ซึ่งบริษัททั่วไปใช้ครึ่งหนึ่งของกำไรสุทธิทั้งรอบที่ประมาณไว้เป็นฐานคำนวณ และนำภาษีที่จ่ายไปเครดิตปลายปี
- ภ.ง.ด.53ภ.ง.ด.53 คือแบบนำส่งภาษีหัก ณ ที่จ่ายเมื่อผู้รับเงินเป็นนิติบุคคลไทย (บริษัทหรือห้างที่จดทะเบียน)ที่เข้าเงื่อนไขกฎหมาย โดยต้องแยกประเภทเงินได้และฐานการหักก่อนเลือกแบบ
- ภ.ง.ด.3ภ.ง.ด.3 คือแบบนำส่งภาษีหัก ณ ที่จ่ายสำหรับเงินจ่ายให้บุคคลธรรมดาที่เข้าเงื่อนไขกฎหมาย โดยต้องแยกประเภทเงินได้และฐานการหักก่อนเลือกแบบ
- ภ.ง.ด.91ภ.ง.ด.91 คือแบบสรุปภาษีเงินได้บุคคลธรรมดารายปีสำหรับผู้มีเงินได้จากการจ้างแรงงานตามมาตรา 40(1) ประเภทเดียว โดยพิจารณาหน้าที่ตามเกณฑ์เงินได้ก่อนหักค่าใช้จ่ายและค่าลดหย่อน
- จดทะเบียนภาษีมูลค่าเพิ่มการจดทะเบียน VAT คือการเข้าสู่ระบบภาษีมูลค่าเพิ่มของผู้ประกอบการ โดยกิจการในบังคับที่มีรายรับเกิน 1.8 ล้านบาทต่อปีต้องยื่นคำขอภายใน 30 วันจากวันที่เกินเกณฑ์