Skip to main content

งานบัญชีและงบการเงิน

ผังบัญชี(COA)

Chart of accounts

ผังบัญชีคือระบบชื่อและรหัสที่ใช้จัดกลุ่มรายการบัญชีของกิจการ โดยเชื่อมบัญชีแยกประเภทเข้ากับงบการเงินและข้อมูลภาษี ไม่ใช่แบบงบหรือรายงานภาษีในตัวเอง

คำตอบสั้น

ผังบัญชี (COA) คือ ระบบชื่อและรหัสที่ใช้จัดกลุ่มรายการบัญชีของกิจการ โดยเชื่อมบัญชีแยกประเภทเข้ากับงบการเงินและข้อมูลภาษี ไม่ใช่แบบงบหรือรายงานภาษีในตัวเอง

ขั้นตอนโดยสรุป

  1. จัดกลุ่มเอกสารต้นทางตามงวดบัญชีก่อนบันทึก
  2. บันทึกรายการตามมาตรฐานการรายงานทางการเงินที่กิจการใช้
  3. กระทบยอดกับธนาคารและทะเบียนทรัพย์สินทุกเดือน
  4. สรุปยอดเข้างบทดลองและตรวจก่อนปิดงบ

สิ่งที่ต้องเตรียม

  • เอกสารต้นทาง เช่น ใบกำกับภาษี ใบเสร็จ และสัญญาที่เกี่ยวข้อง
  • รายการเดินบัญชีธนาคารของงวดที่เกี่ยวข้อง
  • หนังสือรับรองบริษัทและเลขประจำตัวผู้เสียภาษี
  • แบบยื่นและหลักฐานการยื่นย้อนหลังที่เคยส่งไว้

ต้องการให้ทีมช่วยประเมิน? แจ้งปัญหาบัญชีหรือภาษี งวดที่เกี่ยวข้องและกำหนดส่ง เพื่อแยกสิ่งที่ต้องตรวจ เอกสารที่ต้องใช้ และขอบงานก่อนนัดหมาย

แจ้งงานที่ต้องการประเมิน

ผังบัญชีควรบอกว่าบัญชีใดรับรายการประเภทใดและรวมไปแสดงตรงไหนในงบ รหัสที่กิจการตั้งเองต้องแยกจากรายการย่อในงบที่ DBD กำหนด และจากรายละเอียดรายงานภาษีซื้อ ภาษีขาย หรือหัก ณ ที่จ่าย การเปลี่ยนกลางปีทำได้ในเชิงระบบ แต่ต้องคงหลักฐานการเทียบรหัสและยอดเดิมเพื่อให้ตรวจสอบและเปรียบเทียบได้

มือกำลังเทียบใบเสร็จ ข้างเครื่องคิดเลขและโน้ตบุ๊ก ไม่ใช่ใบกำกับภาษีไทย
ภาพประกอบเนื้อหา ไม่ใช่ภาพทีมงานหรือเคสลูกค้าของบริษัทKaboompics · Pexels License

รหัสภายในกับข้อกำหนดให้มีบัญชี

ผังบัญชีเป็นโครงสร้างข้อมูลสำหรับแยกรายการตามลักษณะเศรษฐกิจ ไม่ใช่แค่รายชื่อช่องในโปรแกรม บัญชีแต่ละตัวควรมีชื่อ รหัส ประเภท ยอดปกติ และคำอธิบายขอบเขตการใช้ เช่น เงินประกันที่ต้องได้รับคืนไม่ควรถูกปะปนกับค่าใช้จ่ายที่สิ้นประโยชน์แล้ว แม้จ่ายเงินจากธนาคารครั้งเดียวกัน การแยกให้ถูกตั้งแต่ต้นช่วยรักษาความหมายของตัวเลขเมื่อสรุปเป็นงบ

พ.ร.บ.การบัญชีวางหน้าที่จัดทำบัญชีและมาตรา 20 กำหนดหลักให้สะท้อนข้อเท็จจริงตามมาตรฐาน ส่วนประกาศชนิดบัญชี พ.ศ. 2544 ข้อ 3 กล่าวถึงบัญชีรายวัน แยกประเภท และบัญชีสินค้า ไม่ได้หมายความว่ากิจการทั่วไปทุกแห่งต้องใช้เลขรหัสเดียวกัน การออกแบบจึงเลือกให้เหมาะกับธุรกิจได้ แต่ต้องรองรับบัญชีและรายละเอียดที่กฎหมายกับมาตรฐานเรียกร้อง ไม่ใช่ใช้ความยืดหยุ่นลบข้อกำหนดเหล่านั้น

ออกแบบหมวดหลักและมิติที่ไม่ควรยัดในรหัส

กิจการอาจใช้เลขนำหน้า 1 สำหรับสินทรัพย์ 2 สำหรับหนี้สิน 3 สำหรับส่วนของเจ้าของ 4 สำหรับรายได้ และ 5 สำหรับค่าใช้จ่าย นี่เป็นเพียงตัวอย่างระบบรหัส ไม่ใช่เลขที่กฎหมายบังคับ ควรสำรองช่วงว่างไว้เพิ่มบัญชีภายหลัง และระบุให้ชัดว่าบัญชีใดเป็นบัญชีรวมที่ห้ามลงรายการตรง บัญชีใดเป็นบัญชีย่อยที่ผู้ใช้เลือกบันทึกได้ เพื่อไม่ให้ยอดหายไปอยู่คนละระดับของรายงาน

สาขา โครงการ แผนก และผู้รับผิดชอบมักเหมาะเป็นมิติประกอบรายการมากกว่าสร้างบัญชีค่าใช้จ่ายใหม่ทุกคู่ผสม ตัวอย่างค่าเดินทางบัญชีเดียวอาจแยกโครงการด้วยช่องรหัสโครงการแทนการเปิดบัญชีหลายร้อยตัว ส่วนลูกหนี้รายตัวและสินค้ารายชิ้นควรอยู่ในทะเบียนย่อยที่รวมกลับเข้าบัญชีคุมได้ ต้องมีข้อกำหนดกระทบยอดเพื่อให้รายละเอียดเหล่านี้ไม่แยกขาดจากบัญชีแยกประเภท

เชื่อมบัญชีเข้ารายการงบของ DBD

ผังบัญชีบอกวิธีเก็บข้อมูลของกิจการ แต่แบบรายการย่อในงบการเงินบอกวิธีนำเสนอข้อมูลต่อหน่วยงาน จึงควรมีตารางจับคู่รหัสบัญชีกับบรรทัดงบตามประเภทนิติบุคคลและกรอบมาตรฐานที่ใช้ บัญชีหลายตัวอาจรวมลงบรรทัดเดียว เช่น บัญชีธนาคารหลายบัญชีรวมกับเงินสดตามการจัดประเภทที่เหมาะสม แต่ไม่ได้แปลว่าต้องยุบรายละเอียดในบัญชีแยกประเภททิ้งเมื่อจัดทำไฟล์นำส่ง

การจับคู่ต้องดูเนื้อหายอด ไม่ใช่ชื่อบัญชีอย่างเดียว รายการที่เคยจัดเป็นระยะสั้นอาจมีส่วนระยะยาว หรือยอดเดบิตในบัญชีเจ้าหนี้อาจต้องพิจารณานำเสนอแยกตามข้อเท็จจริง ควรจัดทำรายการปรับประเภทสำหรับงบและตรวจยอดรวมก่อนนำส่ง DBD e-Filing การผ่านการรับไฟล์ไม่ได้พิสูจน์ว่าการรับรู้รายการ การวัดมูลค่า และการจัดประเภทนั้นถูกต้องตามมาตรฐานทั้งหมด

ภาษีซื้อ ภาษีขาย และภาษีหัก ณ ที่จ่าย

ออกแบบบัญชีภาษีให้แยกสิทธิของกิจการออกจากภาระที่ต้องนำส่ง ภาษีซื้อและภาษีขายต้องตรวจโยงกับรายงานที่เกี่ยวข้อง ไม่ควรบันทึกส่วนต่างเข้าบัญชีเดียวตั้งแต่รับเอกสารจนไม่เหลือร่องรอยยอดขั้นต้น ภาษีซื้อที่ยังรอตรวจเอกสารหรือรายการที่อาจใช้สิทธิไม่ได้ควรมีวิธีติดตามแยกจากยอดที่จะใช้ยื่นจริง ทั้งนี้ชื่อบัญชีที่เขียนว่าใช้สิทธิได้ไม่ได้สร้างสิทธิทางภาษีให้รายการนั้น

ภาษีเงินได้หัก ณ ที่จ่ายก็มีสองฝั่ง ภาษีที่ผู้จ่ายรายอื่นหักจากรายรับของบริษัทต้องติดตามเป็นเครดิตของบริษัทตามหลักฐาน ส่วนเงินที่บริษัทหักจากผู้รับเงินเป็นภาระนำส่งซึ่งต้องผูกกับผู้รับเงินและแบบที่ถูกต้อง รหัสบัญชีอย่างเดียวไม่เก็บเลขประจำตัวผู้เสียภาษี เลขเอกสาร และงวดทั้งหมดได้ จึงต้องเชื่อมทะเบียนภาษีและหนังสือรับรองกับบัญชีคุมโดยไม่เอาฝั่งสินทรัพย์ไปหักกลบกับหนี้สินโดยไม่มีฐาน

ตัวอย่างการจับคู่โดยไม่กลบยอด

สมมติบัญชีธนาคาร ก มียอด 120,000 บาท ธนาคาร ข 80,000 บาท และเงินสดย่อย 5,000 บาท ตารางจับคู่สามารถรวมเป็นกลุ่มเงินสดและรายการเทียบเท่าที่เกี่ยวข้องรวม 205,000 บาทได้เมื่อแต่ละยอดเข้าเงื่อนไขการจัดประเภท การรวมเพื่อแสดงงบไม่ใช่การโอนยอดธนาคาร ข เข้าธนาคาร ก เพราะยังต้องกระทบยอดใบแจ้งธนาคารแต่ละบัญชีแยกกัน ตัวเลขในตัวอย่างเป็นข้อมูลสมมติ ไม่ใช่อัตราหรือเกณฑ์ตามกฎหมาย

อีกด้านหนึ่งสมมติมีเครดิตภาษีถูกหักไว้ 3,000 บาทและภาษีหักจากผู้รับเงินรอนำส่ง 2,000 บาท ผังบัญชีควรแสดงยอดสองฝ่ายแยกเพื่อกระทบหลักฐานแต่ละชุด ไม่แสดงเพียงสุทธิ 1,000 บาทจนหาแบบที่ต้องนำส่งไม่พบ รวมทั้งควรแยกบัญชีค่าใช้จ่ายที่ต้องทบทวนทางภาษีหรือใส่รหัสวิเคราะห์ประกอบ รายการที่บันทึกเป็นค่าใช้จ่ายตามบัญชีอาจต้องปรับต่างหากตามมาตรา 65 ตรี ไม่ใช่ตัดสินภาษีด้วยชื่อรหัสเพียงอย่างเดียว

เปลี่ยนผังกลางปีอย่างไรไม่ให้ประวัติขาด

การปรับรหัสกลางปีไม่ใช่การเปลี่ยนวันสิ้นรอบบัญชี แต่เป็นการเปลี่ยนโครงสร้างเก็บข้อมูล ควรกำหนดวันมีผล เก็บตารางรหัสเก่าเทียบใหม่ และระบุบัญชีที่แตกออกหรือรวมเข้ากัน หากบัญชีเดิมตัวเดียวต้องแยกเป็นหลายตัวใหม่ ต้องกลับไปใช้รายละเอียดรายการเป็นฐาน ไม่ควรกระจายยอดตามสัดส่วนที่ไม่มีหลักฐานแล้วถือว่าเป็นประวัติที่ถูกต้อง ทั้งยังต้องตรวจว่ารายงานเปรียบเทียบใช้ฐานจับคู่สอดคล้องกัน

ก่อนปิดใช้รหัสเดิมให้ตรวจยอดยกมา ความเคลื่อนไหว และยอดคงเหลือของช่วงก่อนกับหลังย้าย พร้อมบัญชีคุมภาษี ลูกหนี้ เจ้าหนี้ และสินค้า เก็บบันทึกผู้อนุมัติและรายงานที่อธิบายว่าทำไมยอดไม่เปลี่ยนในสาระสำคัญ การลบรหัสเก่าที่เคยลงรายการจนเรียกเอกสารเดิมไม่ได้เป็นความเสี่ยงด้านหลักฐาน อย่าเข้าใจว่าการตั้งผังใหม่ลบข้อผิดพลาดเก่าได้ หากพบข้อผิดพลาดต้องแก้ตามกรอบรายงานและตรวจผลทางภาษีของงวดเดิมต่างหาก

ข้อควรระวังในทางปฏิบัติ

  • •ตัวเลขนำหน้า 1–5 เป็นตัวอย่างวิธีออกแบบ ไม่ใช่รหัสบังคับเดียวสำหรับทุกกิจการ
  • •ภาษีที่ถูกหักจากรายรับของกิจการเป็นคนละบัญชีกับภาษีที่กิจการหักจากผู้รับเงิน
  • •รวมยอดตามรหัสได้ไม่เท่ากับมีรายละเอียดรายงาน VAT ครบตามกฎหมาย
  • •เปลี่ยนรหัสระหว่างปีต้องเก็บตารางเทียบและตรวจยอดก่อนกับหลังการย้าย

คำถามที่พบบ่อยเรื่อง ผังบัญชี

ความคืบหน้าการอ่านคำถาม1/5 · 20%

ใช้เป็นจุดเริ่มต้นได้ แต่ต้องปรับให้เข้ากับธุรกรรมและกรอบรายงานจริง บัญชีที่ไม่ใช้ควรควบคุมไม่ให้เลือกผิด และบัญชีที่ต้องกระทบทะเบียนภาษีต้องมีรายละเอียดรองรับ ชื่อว่าผังมาตรฐานในโปรแกรมไม่ได้รับรองว่าครบตามหน้าที่ทุกประเภทของบริษัท

คำตอบนี้ช่วยได้ไหม

แหล่งอ้างอิงที่ตรวจสอบได้

ลิงก์ด้านล่างเป็นแหล่งต้นทางสำหรับประเด็นที่ระบุในคำอธิบายของแต่ละรายการ ไม่ใช่การรับรองทุกข้อความหรือผลของงานบริการ ตรวจฉบับแก้ไขและเงื่อนไขที่ตรงกับข้อเท็จจริงของกิจการประกอบเสมอ

  1. 1. พระราชบัญญัติ

    พระราชบัญญัติการบัญชี พ.ศ. 2543

    กรมพัฒนาธุรกิจการค้า

    หน้าที่จัดทำบัญชี คุณสมบัติผู้ทำบัญชี ระยะเวลาเก็บรักษาบัญชีและเอกสาร และกำหนดนำส่งงบการเงิน

  2. 2. ประกาศ

    ประกาศกรมทะเบียนการค้า เรื่อง ชนิดของบัญชี รายการในบัญชี ระยะเวลาลงรายการ และเอกสารประกอบการลงบัญชี พ.ศ. 2544 (ฉบับรวมแก้ไข)

    กรมพัฒนาธุรกิจการค้า

    ข้อ 2/1 อุปกรณ์รับชำระเงินอิเล็กทรอนิกส์เมื่อรับเงินจากประชาชนและรายงานภายใน 15 วัน; ข้อ 3 บัญชีรายวัน (เงินสด ธนาคารแยกเลขที่ ซื้อ ขาย ทั่วไป) แยกประเภท และบัญชีสินค้า; ข้อ 7 รายวันภายใน 15 วันนับแต่วันเกิดรายการ แยกประเภทและบัญชีสินค้าภายใน 15 วันนับแต่สิ้นเดือน ยอดคงเหลือภายใน 60 วันนับแต่ปิดบัญชี; ข้อ 8–13 ประเภทเอกสาร รายการขั้นต่ำ สำเนา และลำดับการใช้เอกสาร

  3. 3. มาตรฐานวิชาชีพ

    มาตรฐานรายงานการเงินฉบับที่ใช้กับกิจการซึ่งไม่มีส่วนได้เสียต่อสาธารณะ (NPAEs) (TFRS for NPAEs)

    สภาวิชาชีพบัญชี ในพระบรมราชูปถัมภ์

    กรอบการรายงานที่ SME ส่วนใหญ่ใช้จัดทำงบการเงิน รวมถึงการรับรู้รายได้ สินค้าคงเหลือ และที่ดินอาคารอุปกรณ์

  4. 4. ระบบ/แบบฟอร์มราชการ

    ระบบนำส่งงบการเงินทางอิเล็กทรอนิกส์ (DBD e-Filing)

    กรมพัฒนาธุรกิจการค้า

    ช่องทางนำส่งงบการเงินและบัญชีรายชื่อผู้ถือหุ้นในรูปแบบอิเล็กทรอนิกส์

  5. 5. ประมวลกฎหมาย

    ประมวลรัษฎากร มาตรา 65 วรรคสอง และ 65 ตรี (9), (18): เกณฑ์สิทธิและรายจ่ายต่างรอบ

    กรมสรรพากร

    รายได้และรายจ่ายใช้เกณฑ์สิทธิ; (9) รายจ่ายที่ควรจ่ายในรอบอื่นห้ามหัก เว้นแต่ลงจ่ายในรอบใดไม่ได้จึงลงรอบถัดไป; (18) รายจ่ายที่พิสูจน์ไม่ได้ว่าใครเป็นผู้รับห้ามหัก

  6. 6. ประมวลกฎหมาย

    ประมวลรัษฎากร มาตรา 87: รายงาน VAT รายสถานประกอบการ

    กรมสรรพากร

    รายงานภาษีขาย ภาษีซื้อ และรายงานสินค้าเฉพาะผู้ขายสินค้า ภายใต้ข้อที่เกี่ยวข้อง; ตรวจแบบและวิธีตามประกาศ

คำนวณต่อได้ทันทีด้วยเครื่องมือเหล่านี้

คำที่เกี่ยวข้อง