ธุรกิจต่างชาติและสิทธิประโยชน์
การกำหนดราคาโอน(TP)
Transfer pricing
การกำหนดราคาโอนคือการกำหนดเงื่อนไขธุรกรรมระหว่างนิติบุคคลที่สัมพันธ์กัน โดยกฎหมายภาษีให้อำนาจปรับรายได้และรายจ่ายให้สะท้อนเงื่อนไขระหว่างคู่ค้าอิสระ
คำตอบสั้น
การกำหนดราคาโอน (TP) คือ การกำหนดเงื่อนไขธุรกรรมระหว่างนิติบุคคลที่สัมพันธ์กัน โดยกฎหมายภาษีให้อำนาจปรับรายได้และรายจ่ายให้สะท้อนเงื่อนไขระหว่างคู่ค้าอิสระ
ขั้นตอนโดยสรุป
- ตรวจสถานะผู้มีถิ่นที่อยู่ทางภาษีและแหล่งเงินได้
- ดูอนุสัญญาภาษีซ้อนที่เกี่ยวข้องกับประเทศต้นทาง
- เตรียมเอกสารแปลและรับรองตามที่หน่วยงานกำหนด
- ยื่นแบบและขอเครดิตภาษีหรือยกเว้นตามสิทธิ
สิ่งที่ต้องเตรียม
- เอกสารต้นทาง เช่น ใบกำกับภาษี ใบเสร็จ และสัญญาที่เกี่ยวข้อง
- รายการเดินบัญชีธนาคารของงวดที่เกี่ยวข้อง
- หนังสือรับรองบริษัทและเลขประจำตัวผู้เสียภาษี
- แบบยื่นและหลักฐานการยื่นย้อนหลังที่เคยส่งไว้
ต้องการให้ทีมช่วยประเมิน? แจ้งปัญหาบัญชีหรือภาษี งวดที่เกี่ยวข้องและกำหนดส่ง เพื่อแยกสิ่งที่ต้องตรวจ เอกสารที่ต้องใช้ และขอบงานก่อนนัดหมาย
แจ้งงานที่ต้องการประเมินมาตรา 71 ทวิเป็นหลักด้านเงื่อนไขธุรกรรม ส่วนมาตรา 71 ตรีเป็นหน้าที่รายงานและส่งเอกสาร เกณฑ์รายได้สำหรับรายงานคือมากกว่า 200 ล้านบาทและมีความสัมพันธ์ตามกฎหมาย ไม่ต้องรอให้มีรายการซื้อขายระหว่างกัน การได้รับยกเว้นรายงานไม่ใช่การยกเว้นอำนาจปรับราคา

ราคาโอนเป็นเรื่องเงื่อนไข ไม่ใช่ชื่อบัญชี
มาตรา 71 ทวิให้อำนาจเจ้าพนักงานประเมินปรับรายได้และรายจ่ายเมื่อความสัมพันธ์ทำให้ข้อกำหนดทางพาณิชย์หรือการเงินต่างจากที่คู่ค้าอิสระพึงกำหนด ตามองค์ประกอบและหลักเกณฑ์ของกฎหมาย ประเด็นจึงไม่ใช่เพียงมีใบแจ้งหนี้หรือคิดราคาตามนโยบายกลุ่ม แต่เป็นเงื่อนไขที่มีผลต่อฐานภาษี เช่น ราคา ระยะเครดิต ค่าตอบแทนบริการ และข้อตกลงด้านความเสี่ยง
หลัก arm’s length ไม่ได้สั่งให้ทุกบริษัทในอุตสาหกรรมมีกำไรเท่ากัน หรือบังคับให้ขายสินค้าเหมือนกันทุกสัญญา ต้องเปรียบเทียบภายใต้หน้าที่ ทรัพย์สิน ความเสี่ยง และเงื่อนไขที่เทียบเคียงได้ คู่ค้าอิสระอาจตกลงราคาต่างกันด้วยเหตุทางเศรษฐกิจที่พิสูจน์ได้ การอ้างเพียงว่าคณะกรรมการอนุมัติแล้วจึงยังไม่ตอบว่าเงื่อนไขนั้นสอดคล้องกับหลักภาษีหรือไม่
ใครเป็นผู้มีความสัมพันธ์ตามมาตรา 71 ทวิ
นิยามวรรคสองครอบคลุมกรณีการถือหุ้นหรือเป็นหุ้นส่วนของนิติบุคคลหนึ่งในอีกฝ่าย ซึ่งรวมทั้งทางตรงและทางอ้อมในสัดส่วนอย่างน้อยร้อยละ 50 ตลอดจนกรณีที่ทั้งสองฝ่ายมีผู้ถือหุ้นหรือผู้เป็นหุ้นส่วนรายเดียวกันถือถึงเกณฑ์ดังกล่าว ต้องอ่านผังการถือหุ้นพร้อมสัดส่วนและเส้นทาง ไม่ใช้คำว่าในเครือที่ฝ่ายธุรกิจตั้งขึ้นแทนหลักฐานทางกฎหมาย และไม่ตัดบริษัทในไทยออกเพียงเพราะรายการไม่ได้ข้ามประเทศ
ฐานเกี่ยวกับทุน การจัดการ หรือการควบคุมเป็นอีกส่วนที่ต้องตรวจตามเงื่อนไขที่กฎหมายกำหนด ไม่ควรสรุปว่ากรรมการร่วมกันคนเดียวทำให้เข้าหรือไม่เข้าทุกกรณี นิยามนี้ยังมีวัตถุประสงค์ต่างจากนิยามบุคคลที่เกี่ยวข้องกันในมาตรฐานบัญชี จึงอาจใช้รายชื่อจากหมายเหตุงบเป็นข้อมูลเริ่มต้นได้ แต่ต้องทดสอบตามมาตรา 71 ทวิก่อนลงความเห็นเรื่องภาษี
เกณฑ์รายงาน 200 ล้านบาทตอบคำถามใด
มาตรา 71 ตรีและกฎกระทรวง 370 แยกหน้าที่รายงานจากหลักปรับราคา ผู้มีความสัมพันธ์ตามกฎหมายและมีรายได้ของนิติบุคคลผู้ยื่นเกิน 200 ล้านบาทต้องพิจารณาแบบรายงานประจำปี แม้รอบนั้นไม่มีธุรกรรมระหว่างกัน เกณฑ์นี้ดูรายได้ทั้งหมดตามงบของผู้ยื่น ไม่ใช่กำไร ไม่ใช่มูลค่ารายการกับกลุ่ม และไม่ใช่รายได้รวมของบริษัทแม่กับบริษัทย่อยทั้งหมด
สมมติบริษัท ก มีรายได้ 200,000,000 บาทพอดีและมีผู้ถือหุ้นตามเกณฑ์ จะยังได้รับยกเว้นมาตรา 71 ตรีตามวงรายได้ แต่บริษัท ข ซึ่งมีความสัมพันธ์ตามกฎหมายและรายได้ 200,000,001 บาทจะอยู่เหนือเส้นรายได้แล้ว ตัวอย่างต่างกันหนึ่งบาทนี้แสดงความหมายของ “มากกว่า” เท่านั้น ไม่ได้ยืนยันว่าธุรกรรมของ ก ใช้ราคาใดก็ได้ หรือว่าการไม่มีธุรกรรมของ ข ทำให้หน้าที่รายงานหายไป
แยกนาฬิกาแบบรายปีจากการเรียกเอกสาร
แบบรายงานประจำปีตามมาตรา 71 ตรีมีกรอบ 150 วันหลังวันปิดรอบ ส่วนเอกสารวิเคราะห์ตามวรรคสองเป็นอีกหน้าที่เมื่อได้รับหนังสือแจ้งที่ออกโดยอนุมัติอธิบดี เจ้าหน้าที่มีกรอบออกหนังสือเรียกภายในห้าปีจากการยื่นรายงาน การมีเลขรับแบบรายปีจึงไม่ใช่หลักฐานว่าเจ้าหน้าที่ยอมรับวิธีกำหนดราคาแล้ว และไม่ใช่หลักฐานว่าเอกสารวิเคราะห์ถูกส่งครบ
การเรียกเอกสารครั้งแรกให้เวลา 180 วันจากรับหนังสือ ครั้งที่ไม่ใช่ครั้งแรกใช้ 60 วัน หากมีเหตุจำเป็นและได้รับอนุญาตให้ขยาย ระยะเวลาทั้งหมดนับจากวันที่รับหนังสือต้องไม่เกิน 120 วัน มิใช่นับเพิ่ม 120 วันเมื่อพ้น 60 วันแล้ว ควรแยกข้อมูลวันที่รับหนังสือและฐานการขยายอย่างชัดเจน เพราะจำนวนวันแต่ละแบบไม่ได้เกิดจากการยื่นแบบออนไลน์หรือขนาดบริษัท
หลักฐานราคาและผลของการไม่ปฏิบัติตาม
เอกสารวิเคราะห์ควรอธิบายธุรกรรมจริง เหตุผลทางธุรกิจ หน้าที่ของคู่สัญญา วิธีที่เลือก และข้อมูลเปรียบเทียบที่รองรับ ข้อกำหนดตามประกาศ 407 และแนวทาง ป.113/2545 ช่วยระบุว่าข้อมูลใดเกี่ยวกับการวิเคราะห์ราคา ใบแจ้งหนี้ค่าบริหารเพียงใบเดียวไม่บอกว่าบริการเกิดขึ้นจริง ใครได้รับประโยชน์ หรือฐานแบ่งค่าใช้จ่ายเกี่ยวข้องกับบริการอย่างไร
โทษปรับตามมาตรา 35 ตรีมีเพดานอยู่ที่ 200,000 บาทสำหรับการไม่ปฏิบัติหรือข้อมูลไม่ถูกต้องครบถ้วนโดยไม่มีเหตุอันสมควรตามองค์ประกอบ ไม่ใช่เรียกเก็บยอดสูงสุดทันทีจากทุกข้อผิดพลาด ผลด้านภาษีจากการปรับรายได้รายจ่ายเป็นอีกประเด็นหนึ่ง การส่งแบบครบจึงไม่ยืนยันว่าราคาถูกต้อง และการมีรายงานวิเคราะห์ก็ไม่แทนการยื่นรายงานประจำปี สำหรับโครงสร้างเอกสารอ่านแยกได้ที่ Local File
สิทธิผ่อนปรนข้อมูลเปรียบเทียบไม่ใช่ยกเว้นทั้งชุดเอกสาร
ประกาศอธิบดีฉบับที่ 407 ข้อ 3 มีการผ่อนปรนเฉพาะข้อมูลเปรียบเทียบในรายการ 2(2)(ช) โดยเกณฑ์รายได้ไม่เกิน 500 ล้านบาทเป็นเพียงส่วนหนึ่ง ต้องครบเงื่อนไขอื่นอีกสี่ข้อด้วย จึงไม่ควรสรุปจากยอดรายได้อย่างเดียวว่าไม่ต้องจัดทำเอกสารวิเคราะห์ราคา และไม่ควรนำเส้น 500 ล้านบาทไปแทนเส้นรายได้ 200 ล้านบาทของการรายงานประจำปี ทั้งสองเกณฑ์ตอบคนละคำถาม แม้บริษัทเดียวกันจะต้องตรวจทั้งสองเรื่องในรอบบัญชีเดียวกัน
ควรทำตารางแยกว่าบริษัทมีหน้าที่ยื่นรายงานหรือไม่ ได้รับหนังสือเรียกเอกสารเมื่อใด และใช้ข้อผ่อนปรนข้อมูลรายการใดด้วยเหตุใด การมีข้อมูลในรายงานกลุ่มไม่พิสูจน์ว่าเอกสารของผู้ยื่นตอบรายการตามประกาศครบแล้ว ต้องเชื่อมยอดธุรกรรมกับบัญชีของบริษัทและอธิบายบทบาทที่เกิดขึ้นจริงด้วย หากยังพิสูจน์เงื่อนไขผ่อนปรนไม่ได้ ไม่ควรระบุว่าได้รับสิทธิแล้ว ส่วนการขอเวลาเพิ่มเติมให้พิจารณาตามกรอบมาตรา 71 ตรี ไม่ใช่อาศัยประกาศ 407 เป็นแหล่งกำหนดจำนวนวัน
ข้อควรระวังในทางปฏิบัติ
- •รายได้เท่ากับ 200 ล้านบาทยังอยู่ในวงยกเว้นมาตรา 71 ตรีตามกฎกระทรวง 370
- •เส้นถือหุ้นร้อยละ 50 รวมกรณีเท่ากับเกณฑ์ ไม่ใช่เฉพาะมากกว่าครึ่ง
- •เพดานปรับตามมาตรา 35 ตรีคือ 200,000 บาท โดยไม่ได้เกิดค่าปรับขึ้นโดยอัตโนมัติในทุกกรณี
คำถามที่พบบ่อยเรื่อง การกำหนดราคาโอน
ถ้ารายได้ไม่เกิน 200 ล้านบาท กฎกระทรวง 370 ให้ยกเว้นมาตรา 71 ตรี จึงไม่ควรเขียนว่ารายได้แตะเกณฑ์แล้วต้องยื่น การยกเว้นนี้ไม่รับรองว่าราคาเป็นไปตามหลักคู่ค้าอิสระ และไม่ตัดการตรวจตามกฎหมายภาษีส่วนอื่น
เมื่อมีความสัมพันธ์ตามมาตรา 71 ทวิและรายได้เกิน 200 ล้านบาท การไม่มีธุรกรรมไม่ลบหน้าที่รายงานความสัมพันธ์ ต้องแยกรายชื่อคู่สัมพันธ์ออกจากจำนวนเงินที่ซื้อขายกัน และตรวจงบของผู้ยื่นเองก่อนสรุป
ไม่ควรตัดออกเพราะทั้งสองฝ่ายอยู่ไทย นิยามมาตรา 71 ทวิไม่ได้จำกัดไว้เฉพาะคู่สัญญาต่างประเทศ ต้องตรวจความสัมพันธ์และเงื่อนไขธุรกรรม ส่วนข้อผ่อนปรนเอกสารบางรายการต้องดูเงื่อนไขเฉพาะ ไม่เหมารวมว่าเป็นยกเว้นหลักราคา
กรณีครั้งแรกใช้ 180 วันจากการรับหนังสือ ไม่ใช่กำหนดปกติ 60 วันของกรณีอื่น หากเป็นครั้งอื่นและขยายด้วยเหตุจำเป็น ต้องมีการอนุญาตและกรอบรวมไม่เกิน 120 วันจากวันที่รับ ไม่ใช่รวมเป็น 180 วันโดยอัตโนมัติ
ไม่ใช่ แบบรายงานให้ข้อมูลแก่เจ้าหน้าที่ ไม่ใช่คำวินิจฉัยรับรองราคา หลักฐานหน้าที่งาน ความเสี่ยง และข้อมูลเปรียบเทียบยังต้องรองรับเงื่อนไขที่ใช้จริง การยื่นครบช่วยตอบหน้าที่รายงาน แต่ไม่ตัดอำนาจปรับตามมาตรา 71 ทวิ
แหล่งอ้างอิงที่ตรวจสอบได้
ลิงก์ด้านล่างเป็นแหล่งต้นทางสำหรับประเด็นที่ระบุในคำอธิบายของแต่ละรายการ ไม่ใช่การรับรองทุกข้อความหรือผลของงานบริการ ตรวจฉบับแก้ไขและเงื่อนไขที่ตรงกับข้อเท็จจริงของกิจการประกอบเสมอ
1. แนวปฏิบัติ
ประมวลรัษฎากร: มาตรา 71 ทวิ และ 71 ตรี ราคาโอนกรมสรรพากร
นิยามความสัมพันธ์ หลักราคาอิสระและอำนาจเรียกเอกสาร: ปกติ 60 วัน ขยายเมื่อได้รับอนุญาตไม่เกิน 120 วันจากรับหนังสือ; ครั้งแรก 180 วัน กฎเกณฑ์รายได้อยู่ในกฎกระทรวง 370
2. ประกาศ
กฎกระทรวง 370: ยกเว้นมาตรา 71 ตรีเมื่อรายได้ไม่เกิน 200 ล้านบาทกรมสรรพากร
กำหนดรายได้ไม่เกินสองร้อยล้านบาทสำหรับข้อยกเว้นมาตรา 71 ตรี; จึงใช้มากกว่า 200 ล้านบาทเป็นเกณฑ์รายได้ของผู้มีหน้าที่ ไม่ใช่ตั้งแต่
3. แนวปฏิบัติ
กรมสรรพากร: คำอธิบายแบบรายงานผู้มีความสัมพันธ์กันกรมสรรพากร
ตรวจรายได้ทั้งหมดตามงบของผู้ยื่นมากกว่า 200 ล้านบาท นิยามถือหุ้นโดยตรงหรือโดยอ้อมไม่น้อยกว่า 50% และวิธีกรอกแบบ; ไม่ใช้รายได้รวมกลุ่มแทนรายนิติบุคคล
4. แนวปฏิบัติ
คำสั่งกรมสรรพากร ป.113/2545: ราคาตลาดและหลักฐานราคาโอนกรมสรรพากร
หลักปรับรายได้รายจ่ายและวิธีเปรียบเทียบราคาตลาด แยกจากเกณฑ์รายงานมาตรา 71 ตรี ไม่ยืนยันราคาของธุรกรรมเฉพาะราย
5. ประกาศ
ประกาศอธิบดีกรมสรรพากร เกี่ยวกับภาษีเงินได้ (ฉบับที่ 407) เอกสารราคาโอนกรมสรรพากร
รายการเอกสารตามมาตรา 71 ตรี วรรคสอง; ข้อ 3 ยกเว้นข้อมูลเปรียบเทียบ 2(2)(ช) เมื่อรายได้ไม่เกิน 500 ล้านบาทและครบสี่เงื่อนไข; ยื่นเป็นภาษาไทย; สมบูรณ์เมื่อได้เลขรับ; ใช้กับรอบบัญชีเริ่มตั้งแต่ 1 ม.ค. 2564 ไม่ได้กำหนดจำนวนวันส่งเอกสาร
คำนวณต่อได้ทันทีด้วยเครื่องมือเหล่านี้
- เครื่องคำนวณภาษีเงินได้บุคคลธรรมดา (ภ.ง.ด.90 / 91)ภาษี = ผลรวมของเงินได้สุทธิแต่ละขั้น × อัตราขั้นนั้น (0/5/10/15/20/25/30/35%)
- เครื่องคำนวณภาษีเงินได้นิติบุคคล (ภ.ง.ด.50)ภาษี = ผลรวมของกำไรแต่ละขั้น × อัตราของขั้นนั้น
- เครื่องคำนวณเงินสมทบประกันสังคม (มาตรา 33)เงินสมทบลูกจ้าง = min(ค่าจ้าง, 17,500) × 5% (สูงสุด 875 บาท)
คำที่เกี่ยวข้อง
- อนุสัญญาภาษีซ้อนอนุสัญญาภาษีซ้อนคือความตกลงที่แบ่งสิทธิเก็บภาษีระหว่างรัฐ กำหนดเพดานภาษีบางประเภท และวางวิธีบรรเทาภาษีซ้อนตามเงื่อนไขของแต่ละคู่ประเทศ
- ภาษีเงินได้นิติบุคคลภาษีเงินได้นิติบุคคลสำหรับบริษัททั่วไปคำนวณจากกำไรสุทธิทางภาษี อัตราปกติ 20% ส่วนผู้ผ่านเงื่อนไข SME ใช้ชั้นกำไรยกเว้น 15% และ 20%
- สถานประกอบการถาวรสถานประกอบการถาวรคือจุดเชื่อมโยงทางธุรกิจตามอนุสัญญาภาษีซ้อน ซึ่งใช้พิจารณาสิทธิเก็บภาษีกำไรธุรกิจ ไม่ใช่นิยามเดียวกับการประกอบกิจการในไทยตามกฎหมายภายใน
- การส่งเสริมการลงทุนจากบีโอไอการส่งเสริมการลงทุนจาก BOI คือการให้สิทธิแก่โครงการตามพระราชบัญญัติส่งเสริมการลงทุน โดยสิทธิภาษีและสิทธิอื่นใช้ได้เท่าที่บัตรส่งเสริมและเงื่อนไขกำหนด
- ใบอนุญาตประกอบธุรกิจของคนต่างด้าวใบอนุญาตประกอบธุรกิจของคนต่างด้าวคือสิทธิอนุญาตตามกฎหมายธุรกิจคนต่างด้าวสำหรับกิจการที่เข้าช่องทางขออนุญาต โดยต้องแยกจากหนังสือรับรองตาม BOI หรือสนธิสัญญา