ธุรกิจต่างชาติและสิทธิประโยชน์
สถานประกอบการถาวร(PE)
Permanent establishment
สถานประกอบการถาวรคือจุดเชื่อมโยงทางธุรกิจตามอนุสัญญาภาษีซ้อน ซึ่งใช้พิจารณาสิทธิเก็บภาษีกำไรธุรกิจ ไม่ใช่นิยามเดียวกับการประกอบกิจการในไทยตามกฎหมายภายใน
คำตอบสั้น
สถานประกอบการถาวร (PE) คือ จุดเชื่อมโยงทางธุรกิจตามอนุสัญญาภาษีซ้อน ซึ่งใช้พิจารณาสิทธิเก็บภาษีกำไรธุรกิจ ไม่ใช่นิยามเดียวกับการประกอบกิจการในไทยตามกฎหมายภายใน
ขั้นตอนโดยสรุป
- ตรวจสถานะผู้มีถิ่นที่อยู่ทางภาษีและแหล่งเงินได้
- ดูอนุสัญญาภาษีซ้อนที่เกี่ยวข้องกับประเทศต้นทาง
- เตรียมเอกสารแปลและรับรองตามที่หน่วยงานกำหนด
- ยื่นแบบและขอเครดิตภาษีหรือยกเว้นตามสิทธิ
สิ่งที่ต้องเตรียม
- เอกสารต้นทาง เช่น ใบกำกับภาษี ใบเสร็จ และสัญญาที่เกี่ยวข้อง
- รายการเดินบัญชีธนาคารของงวดที่เกี่ยวข้อง
- หนังสือรับรองบริษัทและเลขประจำตัวผู้เสียภาษี
- แบบยื่นและหลักฐานการยื่นย้อนหลังที่เคยส่งไว้
ต้องการให้ทีมช่วยประเมิน? แจ้งปัญหาบัญชีหรือภาษี งวดที่เกี่ยวข้องและกำหนดส่ง เพื่อแยกสิ่งที่ต้องตรวจ เอกสารที่ต้องใช้ และขอบงานก่อนนัดหมาย
แจ้งงานที่ต้องการประเมินข้อ 5 ของอนุสัญญามักพิจารณาสถานที่ธุรกิจประจำ โครงการก่อสร้าง และตัวแทนที่เข้าเงื่อนไข แต่ระยะเวลาและข้อยกเว้นต้องอ่านรายประเทศ มาตรา 66 และ 76 ทวิเป็นฐานพิจารณาภายในไทย ไม่ใช่ข้อพิสูจน์ว่ามี treaty PE โดยอัตโนมัติ การมี PE ยังต้องตามด้วยการระบุกำไรที่อนุสัญญาให้ไทยเก็บได้

แยกกฎหมายภายในกับข้อบทอนุสัญญาให้ชัด
มาตรา 66 วางขอบเขตภาษีของนิติบุคคลที่ตั้งตามกฎหมายต่างประเทศและกระทำกิจการในไทย ส่วนมาตรา 76 ทวิพิจารณากรณีมีลูกจ้าง ผู้ทำการแทน หรือผู้ทำการติดต่อในไทย จนเป็นเหตุให้ได้รับเงินได้หรือกำไรในไทยตามองค์ประกอบกฎหมาย บทเหล่านี้เป็นคำถามเรื่องฐานอำนาจตามกฎหมายไทย ไม่ใช่คำจำกัดความของสถานประกอบการถาวรตามอนุสัญญา
เมื่อมีสิทธิใช้อนุสัญญาจึงพิจารณาอีกชั้นว่าข้อ 5 นิยาม PE ไว้อย่างไร และข้อกำไรธุรกิจจำกัดสิทธิเก็บภาษีของไทยเพียงใด กรณีไม่เข้าเงื่อนไขอนุสัญญาต้องไม่สร้างเกณฑ์ PE ขึ้นมาแทนมาตรา 66 หรือ 76 ทวิ ในทางกลับกัน การเข้าองค์ประกอบกฎหมายภายในก็ไม่ตัดสิทธิที่จะวิเคราะห์ข้อจำกัดตามอนุสัญญา หลักสองชั้นนี้ช่วยป้องกันทั้งการเว้นภาษีโดยไม่มีฐานและการเก็บเกินสิทธิที่ตกลงกัน
สถานที่ธุรกิจประจำดูอะไรนอกจากป้ายสำนักงาน
แกนของ fixed-place PE คือมีสถานที่ธุรกิจที่มีลักษณะประจำ และกิจการดำเนินผ่านสถานที่นั้นทั้งหมดหรือบางส่วน ข้อ 5 ของอนุสัญญาไทย–สิงคโปร์ พ.ศ. 2558 ยกตัวอย่างสถานจัดการ สาขา สำนักงาน โรงงาน และสถานที่อื่นตามข้อความ จึงต้องดูพื้นที่ที่กิจการใช้ได้ ลักษณะการใช้ และความต่อเนื่อง ไม่ใช่เริ่มหรือจบด้วยชื่อที่อยู่ในเอกสารจดทะเบียน
การใช้ห้องของลูกค้า พื้นที่ที่พนักงานเข้าทำงาน หรือคลังสินค้า ต้องตรวจข้อเท็จจริงและข้อยกเว้นของฉบับที่เกี่ยวข้อง การมีสัญญาเช่าไม่ใช่คำตอบครบถ้วน เช่นเดียวกับการไม่มีสัญญาเช่าก็ไม่ยืนยันว่ากิจการไม่ใช้สถานที่นั้น ข้อยกเว้นสำหรับเก็บสินค้า แสดงสินค้า หรือกิจกรรมเตรียมการและสนับสนุนมีขอบเขตตามข้อความจริง รวมถึงผลแก้ไขที่ใช้บังคับ จึงไม่ควรประกาศว่าคลังสินค้าหรือสำนักงานประสานงานไม่เป็น PE เสมอไป
โครงการก่อสร้างและบริการต้องใช้เวลาของฉบับนั้น
อนุสัญญาไทย–สิงคโปร์ พ.ศ. 2558 ข้อ 5(3)(ก) ระบุสถานที่ก่อสร้าง โครงการก่อสร้าง ติดตั้ง ประกอบ หรือกิจกรรมควบคุมที่เกี่ยวข้อง ซึ่งดำเนินเกิน 12 เดือน ตัวเลขนี้เป็นตัวอย่างของคู่ประเทศเดียว ไม่ใช่กฎกลางของไทยสำหรับทุกอนุสัญญา และไม่ใช้ระยะเวลาเดียวกันตัดสินสำนักงานที่อาจเข้า fixed-place PE แยกต่างหาก
ข้อ 5(3)(ข) ของฉบับเดียวกันระบุการให้บริการผ่านพนักงานหรือบุคลากรสำหรับโครงการเดียวกันหรือเกี่ยวเนื่องกัน รวมเกิน 183 วันในช่วงสิบสองเดือนใด ๆ จึงไม่ใช่การนับเฉพาะปีปฏิทิน หรือเลือกแยกใบสั่งซื้อเพื่อให้แต่ละใบดูสั้นลง จัดทำลำดับวันเริ่ม สิ้นสุด ช่วงหยุด และความเชื่อมโยงของงานก่อนสรุป พร้อมตรวจข้อความและ MLI สำหรับช่วงจริง ระยะพำนักของพนักงานเพื่อภาษีบุคคลธรรมดาไม่ใช่ข้อทดสอบเดียวกับระยะบริการของกิจการ
ตัวแทนที่ผูกพันธุรกิจได้อาจเป็นอีกช่องทางหนึ่ง
PE จากตัวแทนไม่จำเป็นต้องเริ่มด้วยสำนักงานของบริษัทต่างประเทศ ในข้อบทตัวแทนต้องตรวจว่าบุคคลทำการแทนกิจการอย่างไร มีอำนาจและใช้อำนาจตามข้อความที่เกี่ยวข้องอย่างเป็นปกติหรือไม่ และเข้าข้อยกเว้นตัวแทนอิสระหรือกิจกรรมที่ระบุไว้หรือไม่ ชื่อในสัญญาว่าเป็นผู้รับจ้างอิสระไม่แทนการตรวจอำนาจ การเจรจา และวิธีทำงานจริง
บางอนุสัญญาหรือผลแก้ไขจาก MLI อาจมีถ้อยคำเกี่ยวกับบทบาทในการทำสัญญาต่างจากฉบับดั้งเดิม จึงไม่ควรใช้ประโยคเดียวว่า “ไม่เซ็นในไทยจึงไม่มี PE” กับทุกประเทศ เก็บสัญญาตัวแทน หนังสือมอบอำนาจ ขั้นตอนอนุมัติราคา และตัวอย่างการตกลงกับลูกค้าเพื่ออธิบายข้อเท็จจริง บริษัทแม่มีหุ้นในบริษัทไทยก็ไม่ได้ทำให้บริษัทไทยเป็น PE โดยอัตโนมัติ ต้องตรวจการกระทำและเงื่อนไขที่ใช้จริง
ตัวอย่างระยะเวลาและผลหลังพบ PE
สมมติโครงการติดตั้งของผู้มีสิทธิตามอนุสัญญาไทย–สิงคโปร์ฉบับที่อ้าง ใช้เวลา 13 เดือนโดยข้อเท็จจริงเข้าโครงการตามข้อ 5(3)(ก) ระยะนี้มากกว่าเกณฑ์ 12 เดือน จึงต้องวิเคราะห์ผล PE ตามข้อนั้น ไม่ใช่ยืนยันว่าเริ่มเสียภาษีเฉพาะเดือนที่สิบสามโดยไม่มีการอ่านข้อบท หากสมมติอีกโครงการใช้เพียง 10 เดือน ก็สรุปได้เพียงว่าไม่ผ่านเงื่อนเวลาในข้อนี้ ไม่ใช่รับรองว่าไม่มี PE จากช่องทางอื่น
หลังพบ PE คำถามถัดไปคือกำไรใดอยู่ในสิทธิของไทยตามข้อกำไรธุรกิจ ไม่ใช่นำรายรับทั่วโลกของบริษัทมาคูณอัตราภาษีทันที ต้องรวบรวมบัญชี สัญญา หน้าที่งาน ทรัพย์สิน และรายจ่ายที่เกี่ยวข้องเพื่อพิจารณาการจัดสรรกำไร จากนั้นจึงตรวจหน้าที่จดทะเบียน ยื่นแบบ และภาษีอื่นเป็นรายเรื่อง การมีหรือไม่มี PE ไม่ใช่คำอนุญาตประกอบธุรกิจ และไม่ตัดสินภาษีเงินเดือนของคนที่เข้ามาทำงานแทนกิจการ
จัดหลักฐานตามกิจกรรม ไม่ใช่นับวันจากหนังสือเดินทางอย่างเดียว
ตารางเดินทางของพนักงานเป็นข้อมูลประกอบ แต่ไม่ได้บอกครบว่าบริษัทใช้สถานที่ใดทำธุรกิจ มีใครติดต่อกับลูกค้า หรือโครงการใดเชื่อมโยงกัน หากจะใช้เกณฑ์บริการตามข้อ 5(3)(ข) ของฉบับไทย–สิงคโปร์ที่ยกมา ต้องระบุการให้บริการผ่านบุคลากรและความเกี่ยวข้องของโครงการ พร้อมช่วงเวลาที่ใช้ทดสอบตามข้อความ ไม่ควรเอาจำนวนวันของพนักงานคนเดียวไปตอบแทนทั้งกิจการโดยยังไม่ตรวจว่าบุคลากรอื่นทำงานใดในช่วงเดียวกัน
ในอีกด้านหนึ่ง การเก็บข้อมูลจำนวนวันอย่างละเอียดก็ไม่ลบคำถามเรื่องสถานที่ประจำหรือตัวแทน ควรแยกตารางสถานที่ สัญญาโครงการ และขอบเขตอำนาจผู้ติดต่อ เพื่อให้เห็นว่าข้อเท็จจริงชุดใดตอบองค์ประกอบใด หากโครงการยังไม่เสร็จ ข้อสรุปเรื่องระยะเวลาเป็นเพียงผลตามข้อมูลถึงวันที่พิจารณา ต้องกลับมาตรวจเมื่อมีการต่อสัญญาหรือเปลี่ยนงาน ความเห็นว่าไม่เข้าเส้นเวลาเส้นหนึ่งจึงควรระบุขอบเขตให้ชัด ไม่สื่อว่ากิจกรรมทั้งหมดพ้นภาษีไทยหรือได้รับอนุญาตให้ดำเนินธุรกิจแล้ว
ข้อควรระวังในทางปฏิบัติ
- •การไม่จดสาขาไม่พิสูจน์ว่าไม่มี PE ต้องตรวจการใช้สถานที่และการทำงานจริง
- •เกณฑ์ระยะเวลาก่อสร้างไม่ใช่เกณฑ์ปลอดภัยของสำนักงานหรือตัวแทนทุกกรณี
- •อย่าสรุป VAT ใบอนุญาตธุรกิจ หรือภาษีพนักงานจากคำตอบ PE เพียงคำตอบเดียว
คำถามที่พบบ่อยเรื่อง สถานประกอบการถาวร
ไม่ใช่ PE เป็นข้อทดสอบตามข้อเท็จจริงและอนุสัญญา ไม่ใช่สถานะในทะเบียนอย่างเดียว สถานที่ทำงาน โครงการ หรือการทำการแทนที่เข้าเงื่อนไขอาจต้องพิจารณาได้แม้ไม่มีสาขาจดทะเบียน ต้องตรวจฐานกฎหมายภายในแยกด้วย
ไม่ใช่ มาตรานี้มีองค์ประกอบเรื่องผู้ทำแทนในไทยและเงินได้หรือกำไรตามกฎหมายภายใน เมื่อมีสิทธิอนุสัญญาจึงนำข้อ 5 และข้อกำไรธุรกิจมาพิจารณาอีกชั้น ไม่ควรใช้ชื่อผู้ทำการแทนแทนคำวินิจฉัยเรื่อง treaty PE
ไม่ใช่ ตัวเลขต้องมาจากอนุสัญญาที่ใช้จริงและนับตามช่วงที่ข้อนั้นระบุ อีกทั้งสำนักงาน ตัวแทน หรือโครงการก่อสร้างอาจมีเงื่อนไขอื่นโดยไม่รอจำนวนวันเดียวกัน การนับวันเพื่อ PE ก็ไม่แทนการนับเพื่อภาษีของวิศวกรแต่ละคน
การควบคุมด้วยหุ้นอย่างเดียวไม่ใช่เหตุอัตโนมัติ ต้องตรวจว่าบริษัทย่อยทำหน้าที่ที่เข้าเงื่อนไขตัวแทน หรือบริษัทแม่ใช้สถานที่อย่างไรตามข้อบท ความสัมพันธ์ระหว่างบริษัทอาจมีผลด้านราคาโอนแยกต่างหาก แม้ข้อสรุป PE จะต่างกัน
ยังสรุปไม่ได้ ต้องดูข้อกำไรธุรกิจและขอบเขตกำไรที่ไทยมีสิทธิเก็บ รวมทั้งกฎคำนวณฐานภาษีที่เกี่ยวข้อง ยอดขายไม่เท่ากับกำไรที่จัดสรรให้ PE และเอกสารต้นทุนยังต้องสนับสนุนความเกี่ยวข้องกับกิจการตามกฎหมาย
แหล่งอ้างอิงที่ตรวจสอบได้
ลิงก์ด้านล่างเป็นแหล่งต้นทางสำหรับประเด็นที่ระบุในคำอธิบายของแต่ละรายการ ไม่ใช่การรับรองทุกข้อความหรือผลของงานบริการ ตรวจฉบับแก้ไขและเงื่อนไขที่ตรงกับข้อเท็จจริงของกิจการประกอบเสมอ
1. ประกาศ
อนุสัญญาภาษีซ้อนไทย–สิงคโปร์ ลงนาม 11 มิถุนายน 2558กรมสรรพากร
ข้อ 4 ถิ่นที่อยู่ ข้อ 5 สถานประกอบการถาวร รวมเกณฑ์โครงการเกิน 12 เดือนและบริการเกิน 183 วันในช่วงสิบสองเดือน ข้อ 7 กำไรธุรกิจ; ต้องตรวจพิธีสารและผล MLI ตามวันที่ใช้
2. แนวปฏิบัติ
กรมสรรพากร: รายชื่ออนุสัญญาภาษีซ้อนและสถานะการใช้บังคับกรมสรรพากร
ตารางประเทศ วันมีผลบังคับ ข้อความอนุสัญญา และการแก้ไขโดย MLI; ต้องเปิดข้อความอนุสัญญารายประเทศก่อนใช้อัตรา
3. แนวปฏิบัติ
กรมสรรพากร: ความรู้เบื้องต้นเกี่ยวกับอนุสัญญาภาษีซ้อนกรมสรรพากร
ผู้มีสิทธิ ภาษีที่ครอบคลุม (ไม่รวม VAT) เพดานอัตราสำหรับเงินปันผล ดอกเบี้ย ค่าสิทธิ และหลักกำไรธุรกิจที่ไม่มีสถานประกอบการถาวร
4. ประมวลกฎหมาย
มาตรา 76 ทวิ: ตัวการต่างประเทศและหน้าที่ผู้ทำแทนในไทยกรมสรรพากร
กิจกรรมในไทยก่อเงินได้หรือกำไรและหน้าที่ยื่นเสียภาษีตามองค์ประกอบ; อ้าง71(1)หากคำนวณไม่ได้ ตรวจอนุสัญญา ไม่ใช่สิทธิธุรกิจ
5. แนวปฏิบัติ
ประมวลรัษฎากร: มาตรา 71 ทวิ และ 71 ตรี ราคาโอนกรมสรรพากร
นิยามความสัมพันธ์ หลักราคาอิสระและอำนาจเรียกเอกสาร: ปกติ 60 วัน ขยายเมื่อได้รับอนุญาตไม่เกิน 120 วันจากรับหนังสือ; ครั้งแรก 180 วัน กฎเกณฑ์รายได้อยู่ในกฎกระทรวง 370
คำนวณต่อได้ทันทีด้วยเครื่องมือเหล่านี้
- เครื่องคำนวณภาษีเงินได้บุคคลธรรมดา (ภ.ง.ด.90 / 91)ภาษี = ผลรวมของเงินได้สุทธิแต่ละขั้น × อัตราขั้นนั้น (0/5/10/15/20/25/30/35%)
- เครื่องคำนวณภาษีเงินได้นิติบุคคล (ภ.ง.ด.50)ภาษี = ผลรวมของกำไรแต่ละขั้น × อัตราของขั้นนั้น
- เครื่องคำนวณเงินสมทบประกันสังคม (มาตรา 33)เงินสมทบลูกจ้าง = min(ค่าจ้าง, 17,500) × 5% (สูงสุด 875 บาท)
คำที่เกี่ยวข้อง
- อนุสัญญาภาษีซ้อนอนุสัญญาภาษีซ้อนคือความตกลงที่แบ่งสิทธิเก็บภาษีระหว่างรัฐ กำหนดเพดานภาษีบางประเภท และวางวิธีบรรเทาภาษีซ้อนตามเงื่อนไขของแต่ละคู่ประเทศ
- ใบอนุญาตประกอบธุรกิจของคนต่างด้าวใบอนุญาตประกอบธุรกิจของคนต่างด้าวคือสิทธิอนุญาตตามกฎหมายธุรกิจคนต่างด้าวสำหรับกิจการที่เข้าช่องทางขออนุญาต โดยต้องแยกจากหนังสือรับรองตาม BOI หรือสนธิสัญญา
- การกำหนดราคาโอนการกำหนดราคาโอนคือการกำหนดเงื่อนไขธุรกรรมระหว่างนิติบุคคลที่สัมพันธ์กัน โดยกฎหมายภาษีให้อำนาจปรับรายได้และรายจ่ายให้สะท้อนเงื่อนไขระหว่างคู่ค้าอิสระ
- การส่งเสริมการลงทุนจากบีโอไอการส่งเสริมการลงทุนจาก BOI คือการให้สิทธิแก่โครงการตามพระราชบัญญัติส่งเสริมการลงทุน โดยสิทธิภาษีและสิทธิอื่นใช้ได้เท่าที่บัตรส่งเสริมและเงื่อนไขกำหนด