Skip to main content

ภาษีและกรมสรรพากร

เลขประจำตัวผู้เสียภาษี(TIN)

Tax identification number

คำนี้พบการเขียนอีกแบบว่า เลขผู้เสียภาษี หรือ เลขภาษี 13 หลัก

เลขประจำตัวผู้เสียภาษีคือรหัส 13 หลักที่ระบุตัวผู้มีหน้าที่ทางภาษี โดยบุคคลที่มีเลขประชาชนใช้เลขนั้น นิติบุคคลที่จดกับ DBD ใช้เลขทะเบียน และผู้ไม่มีเลขที่ใช้แทนได้ต้องขอจากกรมสรรพากร

คำตอบสั้น

เลขประจำตัวผู้เสียภาษี (TIN) คือ รหัส 13 หลักที่ระบุตัวผู้มีหน้าที่ทางภาษี โดยบุคคลที่มีเลขประชาชนใช้เลขนั้น นิติบุคคลที่จดกับ DBD ใช้เลขทะเบียน และผู้ไม่มีเลขที่ใช้แทนได้ต้องขอจากกรมสรรพากร

ขั้นตอนโดยสรุป

  1. ตรวจว่ารายการหรือธุรกรรมของคุณเข้าเงื่อนไขของคำนี้หรือไม่
  2. ระบุแบบยื่นและกำหนดเวลาที่เกี่ยวข้องกับกรมสรรพากร
  3. คำนวณยอดและบันทึกบัญชีให้ตรงกับเอกสารต้นทาง
  4. ยื่นผ่านระบบ e-Filing และเก็บหลักฐานการยื่นไว้

สิ่งที่ต้องเตรียม

  • เอกสารต้นทาง เช่น ใบกำกับภาษี ใบเสร็จ และสัญญาที่เกี่ยวข้อง
  • รายการเดินบัญชีธนาคารของงวดที่เกี่ยวข้อง
  • หนังสือรับรองบริษัทและเลขประจำตัวผู้เสียภาษี
  • แบบยื่นและหลักฐานการยื่นย้อนหลังที่เคยส่งไว้

ต้องการให้ทีมช่วยประเมิน? แจ้งปัญหาบัญชีหรือภาษี งวดที่เกี่ยวข้องและกำหนดส่ง เพื่อแยกสิ่งที่ต้องตรวจ เอกสารที่ต้องใช้ และขอบงานก่อนนัดหมาย

แจ้งงานที่ต้องการประเมิน

เลขนี้เชื่อมตัวผู้เสียภาษีกับแบบและหลักฐาน ไม่ใช่ใบอนุญาตประกอบธุรกิจหรือหลักฐานจด VAT ด้วยตัวเอง ชาวต่างชาติที่ไม่มีเลขประชาชนที่ใช้ได้ต้องตรวจหน้าที่ขอเลขและใช้คำร้องสำหรับบุคคลธรรมดา เอกสารอย่างใบกำกับภาษีเต็มรูปและหนังสือรับรอง 50 ทวิต้องระบุเลขให้ถูกฝ่ายและตรงกับเจ้าของรายการ

มือกำลังเทียบใบเสร็จ ข้างเครื่องคิดเลขและโน้ตบุ๊ก ไม่ใช่ใบกำกับภาษีไทย
ภาพประกอบเนื้อหา ไม่ใช่ภาพทีมงานหรือเคสลูกค้าของบริษัทKaboompics · Pexels License

รหัสระบุตัวตามมาตรา 3 เอกาทศ

มาตรา 3 เอกาทศให้อำนาจกำหนดการมีและใช้เลขประจำตัวในการปฏิบัติหน้าที่ตามประมวลรัษฎากร คู่มือการให้เลขของกรมสรรพากรอธิบายระบบเลข 13 หลักและการใช้เลขประชาชนแทนสำหรับบุคคลที่เข้าเงื่อนไข จุดสำคัญคือเลขระบุตัวผู้มีหน้าที่ ไม่ได้บอกจำนวนภาษีที่ต้องจ่าย อัตราภาษี หรือสิทธิหักค่าใช้จ่ายของรายการใดโดยลำพัง

เวลาตรวจเอกสารต้องอ่านเลขคู่กับชื่อและสถานะของเจ้าของเลข ไม่ใช่ดูว่ามีตัวเลขครบแล้วถือว่าถูกต้อง รหัสที่ผ่านการตรวจจำนวนหลักหรือเลขตรวจสอบยังอาจเป็นของคนอื่นได้ ในทางกลับกันการเว้นวรรคเพื่อจัดรูปแบบไม่ได้สร้างผู้เสียภาษีรายใหม่ แต่ข้อมูลที่ส่งเข้าระบบต้องตรงรูปแบบที่ระบบยอมรับและยังต้องยืนยันเจ้าของเลขจากหลักฐานที่เชื่อถือได้

บุคคลธรรมดาและกิจการเจ้าของคนเดียว

บุคคลธรรมดาที่มีและใช้เลขประชาชนตามกฎหมายทะเบียนราษฎรใช้เลขนั้นในการทำหน้าที่ภาษีโดยไม่ต้องขอเลขแยกเพียงเพราะเริ่มรับเงินเดือนหรือขายสินค้า เจ้าของกิจการคนเดียวจึงยังเป็นบุคคลเดิม แม้มีชื่อร้าน บัญชีรับเงินของร้าน หรือทะเบียนพาณิชย์ ต้องแยกชื่อทางการค้าจากตัวผู้มีหน้าที่เสียภาษีเพื่อไม่ให้เอกสารใช้ชื่อร้านคู่กับเลขของผู้อื่น

การเป็นกรรมการหรือผู้ถือหุ้นไม่ได้ทำให้เลขประชาชนกับเลขบริษัทใช้แทนกันได้ ถ้าบุคคลซื้อของส่วนตัวก็ไม่ควรขอเอกสารในชื่อบริษัทเพียงเพราะจำเลขบริษัทได้ และถ้าบริษัทเป็นผู้รับบริการจริงต้องระบุผู้รับบริการเป็นบริษัทตามข้อเท็จจริง หลักนี้ช่วยลดปัญหาทั้งการหักรายจ่ายผิดตัวและการโยงภาษีหัก ณ ที่จ่ายไปยังบัญชีผู้เสียภาษีที่ไม่ได้รับเงิน

นิติบุคคล เลขทะเบียน และสาขา

สำหรับนิติบุคคลที่จดทะเบียนกับกรมพัฒนาธุรกิจการค้า ข้อมูลกรมสรรพากรระบุว่าใช้เลขทะเบียนนิติบุคคลซึ่งมี 13 หลักแทนเลขประจำตัวผู้เสียภาษีได้ แต่ไม่ควรขยายข้อสรุปนี้ไปถึงทุกองค์กรที่เรียกตนว่านิติบุคคล เพราะการเกิดขึ้นตามกฎหมายเฉพาะหรือการเป็นองค์กรต่างประเทศอาจมีช่องทางได้เลขต่างกัน ต้องดูหลักฐานจัดตั้งและทะเบียนขององค์กรนั้น ไม่ใช่ใช้เลขของกรรมการเป็นทางลัด

สำนักงานใหญ่และสาขาของนิติบุคคลเดียวกันไม่ใช่บริษัทใหม่เพียงเพราะมีสถานที่เพิ่ม เลขผู้เสียภาษีจึงต้องอ่านร่วมกับข้อมูลสาขาที่เอกสารกำหนด โดยเฉพาะเอกสาร VAT ที่อ้างอิงสถานประกอบการตามทะเบียน การเห็นเลขผู้เสียภาษีตรงกันแต่สาขาต่างกันไม่ใช่เหตุให้ลบรายการใดรายการหนึ่งทันที ต้องตรวจว่าส่งมอบหรือใช้บริการที่สถานประกอบการใดและเอกสารออกในฐานะใด

ตัวอย่างบริษัทเดียวมีสำนักงานใหญ่และสองสาขา จำนวนสถานที่สามแห่งไม่ได้ทำให้ต้องเอาเลขประชาชนของผู้จัดการสาขามาเป็นเลขภาษีผู้ขาย เอกสารต้องคงตัวบริษัทเป็นคู่ค้าและแยกสถานประกอบการตามทะเบียน ตัวอย่างนี้ไม่มีตัวเลขภาษีเพราะเป็นการตรวจความเป็นเจ้าของรายการ ไม่ใช่สูตรคำนวณภาษี และไม่ใช้เลขสมมติ 13 หลักที่อาจตรงกับเลขจริงของบุคคลใด

ชาวต่างชาติที่ไม่มีเลขที่ใช้แทนได้

ชาวต่างชาติที่มีหน้าที่ภาษีและไม่มีเลขประชาชนที่ใช้แทนได้ต้องตรวจการยื่นขอเลขจากกรมสรรพากร คำร้องบุคคลธรรมดาใช้ประเภท ล.ป.10.1 ต่างจากคำร้องนิติบุคคล ล.ป.10.3 หนังสือเดินทางเป็นหลักฐานระบุตัวในการขอ ไม่ใช่เลขผู้เสียภาษี 13 หลักที่นำมาใส่ในทุกช่องได้ทันที จึงไม่ควรให้ผู้จ่ายสร้างเลขขึ้นเองเมื่อผู้รับยังไม่ได้แจ้งเลขที่ถูกต้อง

หลักฐานควรตรวจตามประเภทคำร้องและสถานะจริง เช่น หนังสือเดินทางและหลักฐานที่อยู่ รวมถึงเอกสารการกระทำแทนเมื่อมีผู้ยื่นแทน แต่ไม่ควรสรุปว่าคนต่างชาติทุกคนต้องขอเลขทันทีที่เดินทางเข้าไทย หรือใช้รายการเอกสารสั้น ๆ เป็นรายการตายตัวโดยไม่ดูคู่มือและสำนักงานที่รับคำร้อง การมีเลขแล้วก็ไม่ได้พิสูจน์ว่าเป็นผู้มีถิ่นที่อยู่ทางภาษีหรือมีสิทธิตามอนุสัญญาภาษีซ้อน

เมื่อมีเลขเดิมอยู่แล้ว การเปลี่ยนหนังสือเดินทางหรือสะกดชื่อไม่ตรงในเอกสารหนึ่งฉบับควรเริ่มจากการตรวจและแก้รายละเอียด ไม่ใช่ยื่นขอเลขใหม่ซ้ำโดยไม่ตรวจฐานข้อมูล คู่มือกรมสรรพากรมีการจัดการเลขซ้ำและข้อมูลผิดซึ่งสะท้อนว่าปัญหาเช่นนี้ต้องรักษาความต่อเนื่องของตัวผู้เสียภาษี ให้เก็บหลักฐานเชื่อมชื่อและเอกสารเดิมกับปัจจุบันเพื่ออธิบายรายการที่ข้ามช่วงเวลา

เลขใดต้องปรากฏในใบกำกับภาษี

มาตรา 86/4 กำหนดเลขประจำตัวผู้เสียภาษีของผู้ขายในใบกำกับภาษีเต็มรูป พร้อมรายการอื่นตามกฎหมาย ข้อมูลผู้ซื้อมีข้อกำหนดเพิ่มเติมตามประกาศอธิบดี VAT ฉบับที่ 196 ซึ่งให้แสดงเลขผู้ซื้อที่เป็นผู้ต้องมีเลขและรายละเอียดสถานประกอบการตามกรณี จึงไม่ควรใช้คำว่าทุกใบกำกับภาษีต้องมีเลขผู้ซื้อเหมือนกันทั้งหมด เพราะแบบเต็มรูปกับอย่างย่อมีข้อกำหนดต่างกัน

เลขถูกไม่ได้ทำให้ใบกำกับภาษีถูกทุกส่วน ต้องตรวจผู้มีสิทธิออก ชื่อ ที่อยู่ รายการขาย ภาษี และสถานประกอบการด้วย ส่วนเลขผิดควรส่งกลับให้ผู้มีหน้าที่ออกตรวจแก้ตามหลักเอกสาร ไม่ใช่ผู้ซื้อแก้ทับเองหรือสรุปว่าเป็นรายจ่ายของตนเพียงเพราะถือกระดาษไว้ ประเด็นเครดิตภาษีซื้อยังขึ้นกับข้อห้ามตามกฎหมายและความเกี่ยวข้องกับกิจการ จึงต้องแยกการตรวจเลขออกจากการตัดสินสิทธิสุดท้าย

50 ทวิ การจับคู่ข้อมูล และการแก้ข้อผิดพลาด

หนังสือรับรองหัก ณ ที่จ่ายตามมาตรา 50 ทวิใช้ระบุตัวผู้จ่ายกับผู้ถูกหัก จึงต้องตรวจเลขของทั้งสองฝ่ายให้ตรงกับเจ้าของเงินได้และหน้าที่ของเอกสาร ถ้าบริษัทจ่ายค่าจ้างให้บุคคลธรรมดา ไม่ควรใช้เลขบริษัทของผู้รับแทนเลขบุคคลเพียงเพราะเขาเป็นกรรมการบริษัทนั้น หากชื่อกับเลขขัดกันต้องหาหลักฐานก่อนนำไปใช้ในแบบภาษีหรือรับรองยอดเครดิต

ลำดับควบคุมข้อมูลที่เหมาะสมคือเทียบเจ้าของรายการกับหลักฐาน ตรวจเลขและชื่อ แล้วประสานผู้จัดทำแก้เอกสารที่ผิดพร้อมรักษาร่องรอย ไม่ใช่แก้เฉพาะตารางภายในจนไม่ตรงกับเอกสารที่ยื่นไปแล้ว การมีหนังสือรับรองไม่ทำให้ยอดภาษีที่พิมพ์กลายเป็นเงินคืนทันที และเลขผิดก็ไม่ควรถูกอธิบายว่าเกิดค่าปรับจำนวนหนึ่งอัตโนมัติ ต้องแยกการแก้ข้อมูล หน้าที่ภาษี และผลทางกฎหมายของแต่ละกรณี

ข้อควรระวังในทางปฏิบัติ

  • •เลขสาขาเป็นข้อมูลแยกจากเลขผู้เสียภาษี 13 หลัก ไม่ใช่เลขต่อท้ายที่ทำให้เกิดผู้เสียภาษีคนใหม่
  • •เจ้าของกิจการคนเดียวไม่ควรนำเลขบริษัทที่ตนถือหุ้นมาใช้แทนเลขส่วนบุคคล
  • •เลขผิดในใบกำกับภาษีต้องตรวจและแก้ตามหลักเอกสาร ไม่ควรสรุปว่าทุกกรณีหมดสิทธิเครดิตอย่างถาวร

คำถามที่พบบ่อยเรื่อง เลขประจำตัวผู้เสียภาษี

ความคืบหน้าการอ่านคำถาม1/5 · 20%

ผู้มีและใช้เลขประชาชนตามหลักเกณฑ์ใช้เลขนั้นทำหน้าที่ภาษีได้ ไม่ต้องขอเลขใหม่เพียงเพราะเริ่มทำงาน การเปิดร้านในนามบุคคลก็ไม่ทำให้กลายเป็นบริษัทหรือใช้เลขบริษัทได้

คำตอบนี้ช่วยได้ไหม

แหล่งอ้างอิงที่ตรวจสอบได้

ลิงก์ด้านล่างเป็นแหล่งต้นทางสำหรับประเด็นที่ระบุในคำอธิบายของแต่ละรายการ ไม่ใช่การรับรองทุกข้อความหรือผลของงานบริการ ตรวจฉบับแก้ไขและเงื่อนไขที่ตรงกับข้อเท็จจริงของกิจการประกอบเสมอ

  1. 1. แนวปฏิบัติ

    กรมสรรพากร: คู่มือการให้เลขประจำตัวผู้เสียภาษีอากร

    กรมสรรพากร

    มาตรา 3 เอกาทศ การใช้เลขประชาชน เลขที่กรมสรรพากรออก 13 หลัก คนต่างด้าว และการจัดการข้อมูลผิดหรือเลขซ้ำ

  2. 2. แนวปฏิบัติ

    กรมสรรพากร: จดทะเบียนนิติบุคคลและเลขผู้เสียภาษี

    กรมสรรพากร

    คำอธิบายของกรมสรรพากรว่าเลขทะเบียนนิติบุคคลที่ DBD ออกให้ใช้แทนเลขผู้เสียภาษีได้

  3. 3. ประมวลกฎหมาย

    ประมวลรัษฎากร มาตรา 86/4: รายการใบกำกับภาษี

    กรมสรรพากร

    รายการอย่างน้อย (1)–(7): คำว่าใบกำกับภาษี ชื่อ ที่อยู่ และเลขผู้เสียภาษีผู้ขาย ชื่อและที่อยู่ผู้ซื้อ เลขลำดับ รายการสินค้าหรือบริการ ภาษีแยกจากมูลค่า และวันที่ออก; (8) ข้อความตามประกาศอธิบดี; วรรคท้ายให้ทำเป็นภาษาไทย หน่วยเงินตราไทย เว้นแต่อธิบดีอนุมัติ; แยกการมีเอกสารจากสิทธิใช้ภาษีซื้อ

  4. 4. ประกาศ

    ประกาศอธิบดีฯ เกี่ยวกับ VAT (ฉบับที่ 196): เลขผู้เสียภาษีผู้ซื้อและสาขาในใบกำกับภาษี

    กรมสรรพากร

    ใบกำกับภาษีเต็มรูปต้องระบุเลขประจำตัวผู้เสียภาษีของผู้ซื้อที่ต้องมีเลข และสถานประกอบการของผู้ขายตาม ภ.พ.20

  5. 5. ประมวลกฎหมาย

    ประมวลรัษฎากร: มาตรา 50, 50 ทวิ และหน้าที่รายงานเงินได้

    กรมสรรพากร

    แยกการหักภาษี หนังสือรับรองและรายการนำส่ง; 50 ทวิกรณีมาตรา 50(1) ออกภายใน 15 กุมภาพันธ์ปีถัดไป หรือหนึ่งเดือนหลังออกจากงานระหว่างปี

  6. 6. ระบบ/แบบฟอร์มราชการ

    กรมสรรพากร: คำร้องขอมีเลขประจำตัวผู้เสียภาษี

    กรมสรรพากร

    แยกคำร้องบุคคลธรรมดา ล.ป.10.1 และนิติบุคคล ล.ป.10.3 พร้อมประเภทอื่น

คำนวณต่อได้ทันทีด้วยเครื่องมือเหล่านี้

คำที่เกี่ยวข้อง