Skip to main content

งานบัญชีและงบการเงิน

การจัดทำบัญชีย้อนหลัง

Catch-up bookkeeping

การจัดทำบัญชีย้อนหลังคือการสร้างหรือแก้ข้อมูลบัญชีของงวดที่ผ่านไปจากหลักฐานจริง โดยแยกการแก้ข้อผิดพลาดในงบออกจากการแก้แบบภาษีของงวดที่เกี่ยวข้อง

คำตอบสั้น

การจัดทำบัญชีย้อนหลัง คือ การสร้างหรือแก้ข้อมูลบัญชีของงวดที่ผ่านไปจากหลักฐานจริง โดยแยกการแก้ข้อผิดพลาดในงบออกจากการแก้แบบภาษีของงวดที่เกี่ยวข้อง

ขั้นตอนโดยสรุป

  1. จัดกลุ่มเอกสารต้นทางตามงวดบัญชีก่อนบันทึก
  2. บันทึกรายการตามมาตรฐานการรายงานทางการเงินที่กิจการใช้
  3. กระทบยอดกับธนาคารและทะเบียนทรัพย์สินทุกเดือน
  4. สรุปยอดเข้างบทดลองและตรวจก่อนปิดงบ

สิ่งที่ต้องเตรียม

  • เอกสารต้นทาง เช่น ใบกำกับภาษี ใบเสร็จ และสัญญาที่เกี่ยวข้อง
  • รายการเดินบัญชีธนาคารของงวดที่เกี่ยวข้อง
  • หนังสือรับรองบริษัทและเลขประจำตัวผู้เสียภาษี
  • แบบยื่นและหลักฐานการยื่นย้อนหลังที่เคยส่งไว้

ต้องการให้ทีมช่วยประเมิน? แจ้งปัญหาบัญชีหรือภาษี งวดที่เกี่ยวข้องและกำหนดส่ง เพื่อแยกสิ่งที่ต้องตรวจ เอกสารที่ต้องใช้ และขอบงานก่อนนัดหมาย

แจ้งงานที่ต้องการประเมิน

งานอาจเป็นการทำบัญชีงวดที่ยังไม่เคยทำ หรือการแก้ข้อผิดพลาดของงบที่ออกไปแล้ว ซึ่งใช้วิธีต่างกันตามสาระสำคัญและความเป็นไปได้ในการคำนวณ การปรับงบย้อนหลังไม่ได้ย้ายสิทธิหักรายจ่ายภาษีมาไว้ปีปัจจุบัน และการยื่นเพิ่มเติมแต่ละภาษีมีฐานเบี้ยปรับกับเงินเพิ่มต่างกัน

มือกำลังเทียบใบเสร็จ ข้างเครื่องคิดเลขและโน้ตบุ๊ก ไม่ใช่ใบกำกับภาษีไทย
ภาพประกอบเนื้อหา ไม่ใช่ภาพทีมงานหรือเคสลูกค้าของบริษัทKaboompics · Pexels License

กำหนดก่อนว่างานค้างอยู่ระดับใด

คำว่าบัญชีย้อนหลังครอบคลุมปัญหาหลายแบบ บริษัทอาจไม่เคยบันทึกบัญชีทั้งปี บันทึกไว้แต่ไม่ปิดงบ หรือออกงบแล้วจึงพบรายการตกหล่น การเริ่มจากยื่นแบบที่ขาดทันทีโดยยังไม่ระบุสภาพข้อมูลอาจทำให้ส่งยอดที่ต้องแก้ซ้ำ ควรทำตารางแยกรอบบัญชี เดือนภาษี แบบที่เคยส่ง และหลักฐานรับแบบจริง เพื่อทราบว่าสิ่งใดเป็นการจัดทำครั้งแรกและสิ่งใดเป็นการแก้ข้อมูลเดิม

หลักฐานเริ่มต้นควรโยงเงินฝาก ลูกหนี้ เจ้าหนี้ สินค้าคงเหลือ และยอดทุนเข้ากับเอกสารต้นทาง สเตทเมนต์ช่วยค้นหารายการแต่ไม่บอกลักษณะทางบัญชีได้ครบ เช่น เงินโอนจากกรรมการอาจเป็นเงินกู้หรือการชำระทุน ต้องหาข้อเท็จจริงประกอบ ห้ามสร้างใบเสร็จย้อนหลังเพื่อปิดช่องว่าง และไม่ควรใช้ยอดสุทธิของหลายปีแทนการแจกแจงรายงวด เพราะงบเปรียบเทียบกับภาษีแต่ละเดือนต้องการข้อมูลคนละระดับ

แก้ข้อผิดพลาดหรือเปลี่ยนประมาณการ

ภายใต้ TFRS for NPAEs ฉบับปรับปรุง 2565 ซึ่งใช้กับรอบที่เริ่มตั้งแต่ 1 มกราคม 2566 ต้องแยกข้อมูลผิดจากข้อมูลใหม่ที่ทำให้ประมาณการเปลี่ยน บทที่ 5 ข้อ 5.18 ให้แก้ข้อผิดพลาดงวดก่อนที่มีสาระสำคัญย้อนหลังในงบชุดแรกที่อนุมัติหลังค้นพบ หากกระทบงวดเปรียบเทียบให้ปรับตัวเลขเปรียบเทียบ หากเกิดก่อนงวดเปรียบเทียบแรกให้ปรับยอดเปิดของสินทรัพย์ หนี้สิน และทุนที่เกี่ยวข้องในงวดแรกนั้น

กรณีคำนวณผลแต่ละงวดไม่ได้ในทางปฏิบัติ ข้อ 5.20 ให้ปรับยอดเปิดของงวดแรกที่ทำได้ ซึ่งอาจเป็นงวดปัจจุบัน แต่ถ้าผลสะสมต้นงวดปัจจุบันยังระบุไม่ได้ ข้อ 5.21 จึงให้แก้ไปข้างหน้าจากวันแรกที่ทำได้ ต้องแสดงเหตุว่าทำไม่ได้จริง ไม่ใช่เลือกเพราะทำง่ายกว่า ส่วนการทบทวนอายุใช้งานทรัพย์สินจากข้อมูลใหม่เป็นประมาณการตามข้อ 5.15 และ 5.22 ใช้กับงวดปัจจุบันและงวดอนาคตที่กระทบ ไม่เปิดงบเก่าราวกับข้อมูลเดิมผิดเสมอ

งบย้อนหลังไม่ย้ายปีที่หักรายจ่ายภาษี

การรายงานบัญชีกับการคำนวณกำไรสุทธิทางภาษีต้องมีสะพานเชื่อมแยกกัน มาตรา 65 วรรคสองใช้เกณฑ์สิทธิ ส่วนมาตรา 65 ตรี (9) ห้ามหักรายจ่ายที่เป็นของรอบอื่นในรอบที่นำมาลง เว้นแต่ไม่สามารถลงในรอบของตนได้จึงลงในรอบถัดไป ข้อยกเว้นนี้ไม่ใช่ใบอนุญาตรวมค่าใช้จ่ายที่ลืมทั้งหมดลงปีที่ค้นพบ ต้องพิสูจน์เหตุและดูว่าปีที่ลงเป็นปีถัดไปจริงหรือไม่

ตัวอย่าง ค่าบริการ 80,000 บาทเป็นของปี 2567 มีข้อมูลให้ลงได้แต่ตกหล่น และพบปี 2569 การปรับยอดเปิดหรือปรับงบเปรียบเทียบตามมาตรฐานไม่ได้ทำให้หัก 80,000 บาทในภาษีปี 2569 โดยอัตโนมัติ ต้องกลับไปพิจารณาแก้แบบของปี 2567 พร้อมหลักฐานและข้อจำกัดที่ใช้จริง หากพิสูจน์ไม่ได้ว่าใครเป็นผู้รับเงิน มาตรา 65 ตรี (18) ยังเป็นข้อห้ามอีกชั้นหนึ่ง แม้มีรายการธนาคารหรือบันทึกบัญชีครบแล้ว

ภาษีขาด เงินเพิ่ม และทางประเมิน

สำหรับภาษีเงินได้ ต้องแยกการยื่นเพิ่มเติมโดยสมัครใจออกจากการประเมินหลังยื่นตามมาตรา 20 หรือ 21 ซึ่งโยงเบี้ยปรับหนึ่งเท่าตามมาตรา 22 และการประเมินผู้ไม่ยื่นตามมาตรา 24 หรือ 25 ซึ่งโยงสองเท่าตามมาตรา 26 ตัวบทสองฐานนี้ไม่ได้กำหนดว่าการยื่นเพิ่มเติมเองทุกครั้งมีเบี้ยปรับหนึ่งเท่าหรือสองเท่า แต่ก็ไม่ทำให้สรุปว่าการยื่นเองปลอดภาระทุกชนิด ต้องตรวจหน้าที่และบทเฉพาะของภาษีนั้น

มาตรา 27 คิดเงินเพิ่มปกติ 1.5% ต่อเดือนหรือเศษเดือนบนภาษีที่ขาด ไม่รวมเบี้ยปรับ และไม่เกินภาษีฐานนั้น สมมติกำหนดชำระวันที่ 15 มิถุนายน แต่ชำระวันที่ 16 กรกฎาคม จะนับสองเดือน ไม่ใช่หนึ่งเดือนกับหนึ่งวันหารสามสิบ ถ้าภาษีขาด 40,000 บาท เงินเพิ่มในตัวอย่างเป็น 1,200 บาท การนับเริ่มจากกำหนดที่ใช้จริงจึงต้องตรวจการขยายเวลาที่เกี่ยวข้องก่อน ส่วนการลดเบี้ยปรับตามมาตรา 27 ทวิไม่ได้เป็นสิทธิลดเงินเพิ่มแบบเดียวกัน

ภ.พ.30 เพิ่มเติมต้องเทียบฐานให้ถูก

การแก้ยอด VAT เป็นเรื่องรายเดือน ไม่ควรเอาภาษีขายที่ตกหล่นหลายเดือนมารวมลงเดือนปัจจุบันเพื่อให้งานจบ คำสั่ง ป.81/2542 ข้อ 6 แยกการยื่นเพิ่มเติมในกำหนดซึ่งไม่คำนวณเบี้ยปรับ ออกจากการยื่นหลังครบกำหนดที่ต้องใช้หลักเกณฑ์และเทียบกรณีที่มากกว่า ฐานภาษีขายแจ้งขาดหรือภาษีซื้อแจ้งเกิน กับฐานภาษีที่คลาดเคลื่อนของเดือน อาจให้ผลต่างกัน จึงไม่ใช่ดูเฉพาะจำนวนเงินที่นำส่งเพิ่ม

สมมติฐานที่ต้องเปรียบเทียบเป็น 12,000 บาทกับภาษีขาดของเดือน 8,000 บาท ฐานหนึ่งเท่าก่อนลดในเส้นทางนี้คือ 12,000 บาท ไม่ใช่บวกเป็น 20,000 บาท และยังต้องแยกเงินเพิ่มตามมาตรา 89/1 หากไม่จัดทำหรือลงรายงานไม่ครบ มาตรา 89 (10) กับข้อ 10 ของคำสั่งมีฐานสองเท่าของภาษีที่เกี่ยวข้อง เช่น ฐานภาษี 3,000 บาทให้ผลก่อนลด 6,000 บาท การคำนวณตัวอย่างไม่ใช่ยอดประเมินสุดท้ายและไม่แทนการตรวจเงื่อนไขลด

ปิดงานด้วยร่องรอยการแก้ ไม่ใช่เพียงงบชุดใหม่

ภาษีซื้อที่ตกหล่นต้องตรวจเดือนของใบกำกับและเหตุที่ไม่ได้ใช้ ประกาศอธิบดี VAT ฉบับที่ 4 อนุญาตใช้เดือนหลังเมื่อมีเหตุจำเป็นตามเงื่อนไข โดยขอบนอกคือหกเดือนหลังเดือนใบกำกับ เช่น ใบกำกับเดือนมกราคมมีขอบถึงกรกฎาคม ไม่ใช่สิทธิรอหกปีหรือใช้ใบเก่าทุกใบในเดือนปัจจุบัน หากไม่เข้าเงื่อนไขเส้นทางคือกลับไปพิจารณายื่นเพิ่มเติมของเดือนใบกำกับ ไม่ใช่เปลี่ยนวันที่เอกสาร

แฟ้มสรุปควรมีรายการก่อนแก้ หลังแก้ เหตุผล ผลกระทบต่องบ และผลต่อแบบภาษีแต่ละงวดแยกกัน ข้อ 5.23 ของ NPAEs ยังให้เปิดเผยเรื่องการแก้ข้อผิดพลาดตามที่กำหนด การมีงบปรับใหม่ไม่ยืนยันว่า DBD รับการแก้แล้วหรือกรมสรรพากรอนุมัติคืนภาษีแล้ว ควรเก็บหลักฐานการยื่นและรายการที่ยังติดตามต่างหาก หากมีหนังสือเรียกตรวจระหว่างทำงาน ต้องตอบตามกำหนดจริง ไม่ควรรอจนบัญชีทุกปีเสร็จก่อนจึงเริ่มสื่อสาร

ข้อควรระวังในทางปฏิบัติ

  • •ข้อผิดพลาดที่มีสาระสำคัญต่างจากการเปลี่ยนประมาณการซึ่งใช้ไปข้างหน้า
  • •รายจ่ายต่างรอบต้องตรวจมาตรา 65 ตรี (9) แม้งบได้ปรับย้อนหลังแล้ว
  • •เศษเดือนของเงินเพิ่มนับเป็นหนึ่งเดือน ไม่ใช่หารเป็นรายวัน
  • •ฐาน ภ.พ.30 เพิ่มเติมหลังครบกำหนดต้องเทียบกรณีที่มากกว่า ไม่ใช่รวมฐานซ้ำกัน

คำถามที่พบบ่อยเรื่อง การจัดทำบัญชีย้อนหลัง

ความคืบหน้าการอ่านคำถาม1/5 · 20%

ไม่ได้เพียงเพราะเพิ่งพบ มาตรา 65 ตรี (9) ผูกรายจ่ายกับรอบของตนและมีข้อยกเว้นรอบถัดไปเมื่อเข้าเหตุที่กำหนด การปรับงบย้อนหลังจึงต้องทำคู่กับการวิเคราะห์ปีภาษี ไม่ใช่ใช้แทนกัน

คำตอบนี้ช่วยได้ไหม

แหล่งอ้างอิงที่ตรวจสอบได้

ลิงก์ด้านล่างเป็นแหล่งต้นทางสำหรับประเด็นที่ระบุในคำอธิบายของแต่ละรายการ ไม่ใช่การรับรองทุกข้อความหรือผลของงานบริการ ตรวจฉบับแก้ไขและเงื่อนไขที่ตรงกับข้อเท็จจริงของกิจการประกอบเสมอ

  1. 1. มาตรฐานวิชาชีพ

    TFRS for NPAEs ปรับปรุง 2565: บทที่ 5 นโยบายการบัญชี ประมาณการ และข้อผิดพลาด

    สภาวิชาชีพบัญชี ในพระบรมราชูปถัมภ์

    5.4 นิยามข้อผิดพลาดงวดก่อน; 5.15 และ 5.22 ประมาณการใช้วิธีเปลี่ยนทันทีเป็นต้นไป; 5.18 แก้ข้อผิดพลาดที่มีสาระสำคัญย้อนหลังในงบฉบับแรกที่อนุมัติหลังพบ; 5.19–5.21 กรณีทำไม่ได้ในทางปฏิบัติ; 5.23 การเปิดเผย; 28.1 ใช้กับรอบที่เริ่มในหรือหลัง 1 ม.ค. 2566

  2. 2. ประมวลกฎหมาย

    ประมวลรัษฎากร มาตรา 65 วรรคสอง และ 65 ตรี (9), (18): เกณฑ์สิทธิและรายจ่ายต่างรอบ

    กรมสรรพากร

    รายได้และรายจ่ายใช้เกณฑ์สิทธิ; (9) รายจ่ายที่ควรจ่ายในรอบอื่นห้ามหัก เว้นแต่ลงจ่ายในรอบใดไม่ได้จึงลงรอบถัดไป; (18) รายจ่ายที่พิสูจน์ไม่ได้ว่าใครเป็นผู้รับห้ามหัก

  3. 3. ประมวลกฎหมาย

    ประมวลรัษฎากร มาตรา 14–27: การเรียกไต่สวน การประเมิน เบี้ยปรับ และเงินเพิ่ม

    กรมสรรพากร

    มาตรา 19 ระยะออกหมายเรียก, มาตรา 22 และ 26 เบี้ยปรับ, มาตรา 27 เงินเพิ่มร้อยละ 1.5 ต่อเดือนและเพดาน, มาตรา 27 ทวิ งดหรือลดเบี้ยปรับตามระเบียบ

  4. 4. แนวปฏิบัติ

    คำสั่งกรมสรรพากร ที่ ป.81/2542 ข้อ 6–7 และ 10: ภ.พ.30 เพิ่มเติมและรายงานที่ไม่ได้จัดทำ

    กรมสรรพากร

    ยื่น ภ.พ.30 เพิ่มเติมภายในกำหนดเวลาไม่ต้องคำนวณเบี้ยปรับ; พ้นกำหนดคำนวณตามข้อ 3–5 และเรียกกรณีที่มากกว่า; ข้อ 10 รายงานภาษีขายหรือรายงานอื่นที่ไม่ได้ทำหรือลงไม่ครบ เบี้ยปรับสองเท่าตามมาตรา 89(10)

  5. 5. ประมวลกฎหมาย

    ประมวลรัษฎากร มาตรา 89–89/1: เบี้ยปรับและเงินเพิ่ม VAT

    กรมสรรพากร

    เบี้ยปรับตามลักษณะความผิดและเงินเพิ่มเป็นคนละส่วน การลดหรืองดเบี้ยปรับต้องตรวจหลักเกณฑ์ที่ใช้กับข้อเท็จจริง

  6. 6. แนวปฏิบัติ

    ประกาศอธิบดี VAT ฉบับที่ 4: ภาษีซื้อที่ใช้ในเดือนหลังเพราะเหตุจำเป็น

    กรมสรรพากร

    เหตุจำเป็นตามข้อ 1 และข้อ 2 ใช้เดือนภาษีหลังได้ไม่เกินหกเดือนนับแต่เดือนถัดจากเดือนออกใบกำกับ; ไม่ใช่อายุการขอคืนทุกกรณี

คำนวณต่อได้ทันทีด้วยเครื่องมือเหล่านี้

คำที่เกี่ยวข้อง