Skip to main content

งานบัญชีและงบการเงิน

ทะเบียนทรัพย์สิน

Fixed asset register

ทะเบียนทรัพย์สินคือบัญชีย่อยรายชิ้นหรือรายกลุ่มที่เชื่อมต้นทุน สถานที่ใช้ ค่าเสื่อมราคา และการจำหน่ายสินทรัพย์เข้ากับบัญชีแยกประเภท พร้อมแยกฐานบัญชีออกจากฐานภาษี

คำตอบสั้น

ทะเบียนทรัพย์สิน คือ บัญชีย่อยรายชิ้นหรือรายกลุ่มที่เชื่อมต้นทุน สถานที่ใช้ ค่าเสื่อมราคา และการจำหน่ายสินทรัพย์เข้ากับบัญชีแยกประเภท พร้อมแยกฐานบัญชีออกจากฐานภาษี

ขั้นตอนโดยสรุป

  1. จัดกลุ่มเอกสารต้นทางตามงวดบัญชีก่อนบันทึก
  2. บันทึกรายการตามมาตรฐานการรายงานทางการเงินที่กิจการใช้
  3. กระทบยอดกับธนาคารและทะเบียนทรัพย์สินทุกเดือน
  4. สรุปยอดเข้างบทดลองและตรวจก่อนปิดงบ

สิ่งที่ต้องเตรียม

  • เอกสารต้นทาง เช่น ใบกำกับภาษี ใบเสร็จ และสัญญาที่เกี่ยวข้อง
  • รายการเดินบัญชีธนาคารของงวดที่เกี่ยวข้อง
  • หนังสือรับรองบริษัทและเลขประจำตัวผู้เสียภาษี
  • แบบยื่นและหลักฐานการยื่นย้อนหลังที่เคยส่งไว้

ต้องการให้ทีมช่วยประเมิน? แจ้งปัญหาบัญชีหรือภาษี งวดที่เกี่ยวข้องและกำหนดส่ง เพื่อแยกสิ่งที่ต้องตรวจ เอกสารที่ต้องใช้ และขอบงานก่อนนัดหมาย

แจ้งงานที่ต้องการประเมิน

ทะเบียนใช้ติดตามสินทรัพย์ตั้งแต่ได้มาจนเลิกใช้ ไม่ใช่เพียงรายการซื้อของราคาแพง ต้องระบุวันที่พร้อมใช้งาน นโยบายค่าเสื่อม และหลักฐานต้นทุน พร้อมตารางภาษีที่สะท้อนเพดานและสิทธิเฉพาะ ค่าเสื่อมบัญชีอาจต่างจากจำนวนที่หักภาษีได้ จึงต้องกระทบยอดทั้งต้นทุน ค่าเสื่อมสะสม และผลจำหน่าย

มือกำลังเทียบใบเสร็จ ข้างเครื่องคิดเลขและโน้ตบุ๊ก ไม่ใช่ใบกำกับภาษีไทย
ภาพประกอบเนื้อหา ไม่ใช่ภาพทีมงานหรือเคสลูกค้าของบริษัทKaboompics · Pexels License

ทะเบียนที่ตรวจย้อนกลับได้ต้องมีอะไรบ้าง

ทะเบียนทรัพย์สินเป็นรายละเอียดสนับสนุนยอดที่ดิน อาคาร และอุปกรณ์ตาม NPAEs บท 10 ไม่ใช่ชื่อแบบภาษีที่กรอกเพียงยอดรวมปีละครั้ง กิจการควรออกแบบคอลัมน์ให้ย้อนกลับได้ตั้งแต่เอกสารซื้อจนถึงสถานะล่าสุด โดยใช้รหัสทรัพย์สินไม่ซ้ำ คำอธิบาย รุ่น หมายเลขเครื่อง หมวดสินทรัพย์ สถานที่ตั้ง หน่วยงานและผู้ดูแล การใช้บาร์โค้ดหรือป้ายแท็กช่วยค้นหา แต่ป้ายติดอยู่ไม่ได้พิสูจน์สิทธิในทรัพย์สินแทนสัญญาหรือใบส่งมอบ

ด้านต้นทุนควรมีเลขที่เอกสาร ผู้ขาย วันที่ซื้อ วันที่รับ และวันที่พร้อมใช้งาน ต้นทุนแยกองค์ประกอบ มูลค่าคงเหลือ อายุใช้งาน วิธีคิดค่าเสื่อม ค่าเสื่อมงวดนี้ ค่าเสื่อมสะสม และมูลค่าตามบัญชี เพิ่มช่องโอนย้าย ปรับปรุง ลดมูลค่า และจำหน่าย พร้อมเลขที่ใบอนุมัติ รายการเหล่านี้เป็นข้อเสนอการควบคุมให้สอดคล้องธุรกรรม ไม่ใช่อ้างว่ากฎหมายมีแบบทะเบียนชุดเดียวที่บังคับหัวคอลัมน์เหล่านี้กับทุกกิจการ

แยกรายจ่ายลงทุนจากค่าซ่อมและค่าใช้จ่าย

การซื้อของไม่ได้เป็นสินทรัพย์เพียงเพราะจ่ายเงินก้อนใหญ่ ต้องพิจารณาว่ากิจการคาดได้รับประโยชน์เชิงเศรษฐกิจในอนาคตและวัดต้นทุนได้อย่างน่าเชื่อถือหรือไม่ ต้นทุนที่เกี่ยวข้องโดยตรงเพื่อทำให้พร้อมใช้งานอาจรวมเป็นต้นทุนได้ แต่ค่าใช้จ่ายทั่วไปหรือค่าเสียหายที่ไม่เกี่ยวข้องไม่ควรบวกเข้าเครื่องจักรโดยไม่มีเหตุผล หากนโยบายกำหนดเกณฑ์มูลค่าทรัพย์สินขั้นต่ำต้องพิจารณาสาระสำคัญและใช้สม่ำเสมอ ไม่เขียนว่าเกณฑ์ภายในเป็นวงเงินตัดค่าใช้จ่ายที่กฎหมายรับรองให้ทุกบริษัท

มาตรา 65 ตรี (5) แยกรายจ่ายลงทุนและรายจ่ายต่อเติม เปลี่ยนแปลง ขยาย หรือทำให้ทรัพย์สินดีขึ้น ออกจากค่าซ่อมเพื่อคงสภาพเดิม การเปลี่ยนชิ้นส่วนสำคัญที่เพิ่มประโยชน์ต้องพิจารณารับรู้ต้นทุนและตัดชิ้นเดิมตามข้อมูลที่มี ไม่ให้ต้นทุนเก่ากับต้นทุนใหม่ค้างซ้อนอย่างไร้เหตุผล ส่วนงานบำรุงรักษาประจำที่เพียงรักษาสภาพใช้งานมักเป็นค่าใช้จ่าย แต่ชื่อบนใบแจ้งหนี้ว่า “ซ่อม” หรือ “ปรับปรุง” ไม่ตัดสินผลเอง ต้องอธิบายเนื้องานและผลต่อสินทรัพย์

คำนวณค่าเสื่อมบัญชีโดยไม่เอาเพดานภาษีมาสวม

ค่าเสื่อมบัญชีสะท้อนการจัดสรรมูลค่าที่คิดค่าเสื่อมตลอดอายุใช้งานตามรูปแบบการใช้ประโยชน์ กิจการต้องบันทึกวันที่พร้อมใช้งาน เพราะวันซื้อ วันจ่าย และวันเริ่มใช้ประโยชน์อาจไม่ใช่วันเดียวกัน สินทรัพย์ระหว่างติดตั้งจึงต้องแยกจากของพร้อมใช้งาน รวมทั้งแยกที่ดินออกจากอาคารและติดตามส่วนประกอบสำคัญที่มีอายุแตกต่างกัน การเลือกวิธีเส้นตรงเป็นนโยบายที่ต้องเหมาะสม ไม่ใช่กฎว่าทรัพย์สินทุกชนิดใช้ห้าปีได้เหมือนกัน

ตัวอย่างเครื่องจักรต้นทุน 600,000 บาท มูลค่าคงเหลือ 60,000 บาท อายุใช้งานประมาณ 5 ปี หากเส้นตรงสะท้อนการใช้ประโยชน์ ค่าเสื่อมเต็มปีคือ 108,000 บาทจากส่วนที่คิดค่าเสื่อม 540,000 บาท กรณีเริ่มใช้งานระหว่างงวดต้องจัดสรรตามช่วงที่เกี่ยวข้อง ไม่ใช้ตัวเลขเต็มปีโดยไม่ดูวันที่ การปรับอายุจากข้อมูลใหม่ต้องวิเคราะห์เป็นประมาณการ ส่วนการละเลยข้อมูลเดิมอาจเป็นข้อผิดพลาด ผลลัพธ์ในทะเบียนจึงควรมีเหตุผลรองรับมากกว่าเพียงสูตรในสเปรดชีต

เพดานค่าเสื่อมภาษีตามพระราชกฤษฎีกา 145

มาตรา 4 แห่งพระราชกฤษฎีกาฉบับที่ 145 มีเพดานรายปีแยกประเภท เช่น อาคารถาวรไม่เกินร้อยละ 5 และทรัพย์สินอื่นที่มิใช่ที่ดินและสินค้าในกลุ่มที่บทบัญญัติระบุไม่เกินร้อยละ 20 ตัวเลขเหล่านี้เป็นเพดาน ไม่ใช่อัตราที่ต้องหักเสมอ สิทธิ สัญญาเช่า อาคารชั่วคราว และมาตรการเร่งค่าเสื่อมมีข้อเฉพาะ จึงต้องมีหมวดภาษีในทะเบียน ไม่กำหนด 20% อัตโนมัติให้ทรัพย์สินทุกประเภท และต้องดูข้อจำกัดต้นทุนของทรัพย์สินเฉพาะ เช่น รถยนต์นั่งที่อยู่ในข่ายด้วย

สมมติเครื่องจักรต้นทุนภาษี 600,000 บาท อยู่ในกลุ่มเพดาน 20% ถือครบปีและไม่มีสิทธิพิเศษ จำนวนตามเพดานคือ 120,000 บาท หากค่าเสื่อมบัญชี 150,000 บาท ส่วนเกิน 30,000 บาทเป็นจำนวนที่ต้องพิจารณาบวกกลับตามข้อสมมตินี้ ไม่ใช่ภาษีต้องชำระ 30,000 บาท กรณีถือเพียง 100 วันในรอบ 365 วัน ให้ทดสอบการเฉลี่ยเพดานเป็น 600,000 คูณ 20% คูณ 100 หาร 365 ประมาณ 32,876.71 บาท พร้อมตรวจวันได้มาและการคำนวณตามกฎหมาย ไม่ปะปนการเฉลี่ยภาษีกับวันพร้อมใช้ทางบัญชี

ค่าเสื่อมเบื้องต้นกิจการขนาดเล็กไม่ใช่สิทธิ SME ทุกแห่ง

มาตรา 4 จัตวา (2), 4 เบญจ และ 4 ฉ ใช้เกณฑ์ลูกจ้างจำนวนไม่เกิน 200 คน ควบคู่กับสินทรัพย์ถาวรมูลค่าไม่เกิน 200 ล้านบาทเมื่อไม่นับที่ดิน ต้องผ่านทั้งสองเงื่อนไขและข้อกำหนดของทรัพย์สินนั้น จึงไม่ควรใช้ทุนชำระแล้วหรือรายได้ที่ใช้คำนวณอัตราภาษี SME มาสรุปสิทธินี้แทน ทะเบียนควรมีช่องอ้างอิงปีได้มา ประเภททรัพย์สิน ผลทดสอบขนาดกิจการ และเอกสารรองรับสิทธิที่แยกจากนโยบายค่าเสื่อมบัญชี

อัตราเบื้องต้นที่เกี่ยวข้องคือคอมพิวเตอร์ 40% อาคารโรงงาน 25% และเครื่องจักร 40% ในวันที่ได้มา ส่วนที่เหลือต้องหักตามตารางที่กฎหมายกำหนด ไม่หักต้นทุนเดิมทั้งก้อนซ้ำอีกครั้ง คอมพิวเตอร์ยังมีบทหักภายในสามรอบบัญชีตามมาตรา 4 จัตวา (1) ต้องอ่านเส้นทางให้ถูก ตัวอย่างเครื่องจักร 500,000 บาท ถ้าทุกเงื่อนไขผ่าน จำนวนเบื้องต้น 40% คือ 200,000 บาท เหลือฐาน 300,000 บาทสำหรับตารางต่อไป ตัวอย่างแสดงเลขตามเงื่อนไข ไม่ใช่รับรองสิทธิหรือยืนยันยอดหักรวมปีแรกโดยไม่ดูวันได้มา

โอนย้าย จำหน่าย และกระทบยอดกับบัญชีแยกประเภท

การย้ายแผนกไม่ใช่การขาย ให้เปลี่ยนสถานที่และผู้ดูแลโดยยังรักษารหัสเดิมหรือร่องรอยเชื่อมโยงไว้ ส่วนการขาย เลิกใช้ หรือสูญหายต้องมีเอกสารเหตุการณ์ อนุมัติ วันที่ ราคาขาย และคู่สัญญาที่เกี่ยวข้อง เมื่อเข้าเกณฑ์ตัดรายการ ให้นำต้นทุนและค่าเสื่อมสะสมออกพร้อมกัน และเปรียบเทียบสิ่งตอบแทนกับมูลค่าตามบัญชีเพื่อคำนวณกำไรขาดทุน การเห็นป้ายแท็กไม่พบไม่เพียงพอให้ตัดทรัพย์สินและยอมรับเป็นรายจ่ายภาษีทันที

กระทบยอดต้นทุนต้นงวดบวกซื้อและรายจ่ายลงทุน หักต้นทุนจำหน่าย บวกหรือลบการโอนและปรับปรุงให้ตรงบัญชีคุม แล้วแยกตารางค่าเสื่อมสะสมต้นงวดบวกค่าเสื่อม หักส่วนของรายการที่จำหน่าย และรายการปรับอื่น ให้ได้มูลค่าสุทธิที่แสดงงบ หากขายทรัพย์สินต้นทุน 100,000 บาท ค่าเสื่อมสะสม 70,000 บาท ได้สิ่งตอบแทน 40,000 บาทโดยไม่มีค่าใช้จ่ายขาย กำไรบัญชีคือ 10,000 บาท ฐานภาษีอาจต่างจึงต้องคำนวณผลภาษีอีกชุด และตรวจ VAT ตามข้อเท็จจริง ไม่ถือว่ากำไรบัญชีคูณอัตราภาษีแล้วเป็นคำตอบสุดท้าย

ข้อควรระวังในทางปฏิบัติ

  • •ที่ดินควรแยกจากอาคาร เพราะที่ดินโดยทั่วไปไม่คิดค่าเสื่อมราคา
  • •เพดานภาษี 5% หรือ 20% ไม่ใช่อัตราบัญชีบังคับสำหรับสินทรัพย์ทุกชิ้น
  • •สิทธิค่าเสื่อมเบื้องต้นกิจการขนาดเล็กมีเกณฑ์สินทรัพย์และลูกจ้างของตนเอง ไม่ใช่ใช้เกณฑ์อัตราภาษี SME แทน

คำถามที่พบบ่อยเรื่อง ทะเบียนทรัพย์สิน

ความคืบหน้าการอ่านคำถาม1/5 · 20%

ไม่ใช่ทุกกรณี ต้องดูเกณฑ์รับรู้สินทรัพย์ สาระสำคัญ และนโยบายที่ใช้สม่ำเสมอ สิทธิหักภาษีคอมพิวเตอร์ไม่ใช่คำสั่งให้บัญชีรับรู้เป็นค่าใช้จ่ายทั้งหมดวันซื้อ

คำตอบนี้ช่วยได้ไหม

แหล่งอ้างอิงที่ตรวจสอบได้

ลิงก์ด้านล่างเป็นแหล่งต้นทางสำหรับประเด็นที่ระบุในคำอธิบายของแต่ละรายการ ไม่ใช่การรับรองทุกข้อความหรือผลของงานบริการ ตรวจฉบับแก้ไขและเงื่อนไขที่ตรงกับข้อเท็จจริงของกิจการประกอบเสมอ

  1. 1. มาตรฐานวิชาชีพ

    มาตรฐานรายงานการเงินฉบับที่ใช้กับกิจการซึ่งไม่มีส่วนได้เสียต่อสาธารณะ (NPAEs) (TFRS for NPAEs)

    สภาวิชาชีพบัญชี ในพระบรมราชูปถัมภ์

    กรอบการรายงานที่ SME ส่วนใหญ่ใช้จัดทำงบการเงิน รวมถึงการรับรู้รายได้ สินค้าคงเหลือ และที่ดินอาคารอุปกรณ์

  2. 2. ประมวลกฎหมาย

    ประมวลรัษฎากร มาตรา 65 ตรี (5): รายจ่ายลงทุนและการซ่อมคืนสภาพ

    กรมสรรพากร

    แยกรายจ่ายลงทุน ต่อเติม เปลี่ยนแปลง ขยาย หรือทำให้ดีขึ้นจากการซ่อมคงสภาพเดิม; ไม่ใช่หลักรับรู้สินทรัพย์ทางบัญชีหรือการรับรองสิทธิภาษีซื้อ

  3. 3. ประมวลกฎหมาย

    พระราชกฤษฎีกาฉบับที่ 145 มาตรา 4: อัตราค่าสึกหรอและค่าเสื่อมราคาสูงสุด

    กรมสรรพากร

    อัตราเป็นเพดานต่อปี เช่น อาคารถาวรร้อยละ 5 และทรัพย์สินอื่นที่มิใช่ที่ดินและสินค้าร้อยละ 20; สิทธิ สัญญาเช่า อาคารชั่วคราว และพระราชกฤษฎีกาเร่งค่าเสื่อมมีบทเฉพาะ

  4. 4. ประมวลกฎหมาย

    พ.ร.ฎ. ฉบับที่ 145 มาตรา 4 จัตวา 4 เบญจ 4 ฉ: ค่าเสื่อมราคาเบื้องต้นกิจการขนาดเล็ก

    กรมสรรพากร

    สินทรัพย์ถาวรไม่รวมที่ดินไม่เกิน 200 ล้านบาทและลูกจ้างไม่เกิน 200 คน: คอมพิวเตอร์ 40% (ปกติหักภายในสามรอบบัญชี), อาคารโรงงาน 25%, เครื่องจักร 40% ในวันที่ได้มา ส่วนที่เหลือหักตามอัตราปกติ; เกณฑ์นี้แยกจากเกณฑ์อัตรา SME

  5. 5. แนวปฏิบัติ

    ป.3/2527 ข้อ 3–4: เฉลี่ยค่าเสื่อมเป็นรายวัน

    กรมสรรพากร

    ตัวอย่าง 31 และ 90 วันใช้ฐาน 365 วัน แม้งวดสั้น ไม่ใช้จำนวนวันของงวดสั้นเป็นตัวหาร; เพดานรถเก่าในคำสั่งนี้ต้องอ่านร่วมมาตรา 5 ฉบับแก้ไข

  6. 6. ประมวลกฎหมาย

    พระราชกฤษฎีกา 145 มาตรา 4–5 และ 8: อัตรา ฐานรถยนต์ และมูลค่าคงเหลือ

    กรมสรรพากร

    มาตรา 5 ฉบับแก้ไขกำหนดฐานรถยนต์นั่ง/รถโดยสารไม่เกินสิบคน 1 ล้านบาท แยกข้อยกเว้นรถให้เช่าเฉพาะและรถต้นแบบที่ได้รับยกเว้นสรรพสามิตที่ได้มาตั้งแต่ 1 ม.ค. 2559; ไม่เหมารวมรถทุกชนิด

คำนวณต่อได้ทันทีด้วยเครื่องมือเหล่านี้

คำที่เกี่ยวข้อง