งานบัญชีและงบการเงิน
ทะเบียนทรัพย์สิน
Fixed asset register
ทะเบียนทรัพย์สินคือบัญชีย่อยรายชิ้นหรือรายกลุ่มที่เชื่อมต้นทุน สถานที่ใช้ ค่าเสื่อมราคา และการจำหน่ายสินทรัพย์เข้ากับบัญชีแยกประเภท พร้อมแยกฐานบัญชีออกจากฐานภาษี
คำตอบสั้น
ทะเบียนทรัพย์สิน คือ บัญชีย่อยรายชิ้นหรือรายกลุ่มที่เชื่อมต้นทุน สถานที่ใช้ ค่าเสื่อมราคา และการจำหน่ายสินทรัพย์เข้ากับบัญชีแยกประเภท พร้อมแยกฐานบัญชีออกจากฐานภาษี
ขั้นตอนโดยสรุป
- จัดกลุ่มเอกสารต้นทางตามงวดบัญชีก่อนบันทึก
- บันทึกรายการตามมาตรฐานการรายงานทางการเงินที่กิจการใช้
- กระทบยอดกับธนาคารและทะเบียนทรัพย์สินทุกเดือน
- สรุปยอดเข้างบทดลองและตรวจก่อนปิดงบ
สิ่งที่ต้องเตรียม
- เอกสารต้นทาง เช่น ใบกำกับภาษี ใบเสร็จ และสัญญาที่เกี่ยวข้อง
- รายการเดินบัญชีธนาคารของงวดที่เกี่ยวข้อง
- หนังสือรับรองบริษัทและเลขประจำตัวผู้เสียภาษี
- แบบยื่นและหลักฐานการยื่นย้อนหลังที่เคยส่งไว้
ต้องการให้ทีมช่วยประเมิน? แจ้งปัญหาบัญชีหรือภาษี งวดที่เกี่ยวข้องและกำหนดส่ง เพื่อแยกสิ่งที่ต้องตรวจ เอกสารที่ต้องใช้ และขอบงานก่อนนัดหมาย
แจ้งงานที่ต้องการประเมินทะเบียนใช้ติดตามสินทรัพย์ตั้งแต่ได้มาจนเลิกใช้ ไม่ใช่เพียงรายการซื้อของราคาแพง ต้องระบุวันที่พร้อมใช้งาน นโยบายค่าเสื่อม และหลักฐานต้นทุน พร้อมตารางภาษีที่สะท้อนเพดานและสิทธิเฉพาะ ค่าเสื่อมบัญชีอาจต่างจากจำนวนที่หักภาษีได้ จึงต้องกระทบยอดทั้งต้นทุน ค่าเสื่อมสะสม และผลจำหน่าย

ทะเบียนที่ตรวจย้อนกลับได้ต้องมีอะไรบ้าง
ทะเบียนทรัพย์สินเป็นรายละเอียดสนับสนุนยอดที่ดิน อาคาร และอุปกรณ์ตาม NPAEs บท 10 ไม่ใช่ชื่อแบบภาษีที่กรอกเพียงยอดรวมปีละครั้ง กิจการควรออกแบบคอลัมน์ให้ย้อนกลับได้ตั้งแต่เอกสารซื้อจนถึงสถานะล่าสุด โดยใช้รหัสทรัพย์สินไม่ซ้ำ คำอธิบาย รุ่น หมายเลขเครื่อง หมวดสินทรัพย์ สถานที่ตั้ง หน่วยงานและผู้ดูแล การใช้บาร์โค้ดหรือป้ายแท็กช่วยค้นหา แต่ป้ายติดอยู่ไม่ได้พิสูจน์สิทธิในทรัพย์สินแทนสัญญาหรือใบส่งมอบ
ด้านต้นทุนควรมีเลขที่เอกสาร ผู้ขาย วันที่ซื้อ วันที่รับ และวันที่พร้อมใช้งาน ต้นทุนแยกองค์ประกอบ มูลค่าคงเหลือ อายุใช้งาน วิธีคิดค่าเสื่อม ค่าเสื่อมงวดนี้ ค่าเสื่อมสะสม และมูลค่าตามบัญชี เพิ่มช่องโอนย้าย ปรับปรุง ลดมูลค่า และจำหน่าย พร้อมเลขที่ใบอนุมัติ รายการเหล่านี้เป็นข้อเสนอการควบคุมให้สอดคล้องธุรกรรม ไม่ใช่อ้างว่ากฎหมายมีแบบทะเบียนชุดเดียวที่บังคับหัวคอลัมน์เหล่านี้กับทุกกิจการ
แยกรายจ่ายลงทุนจากค่าซ่อมและค่าใช้จ่าย
การซื้อของไม่ได้เป็นสินทรัพย์เพียงเพราะจ่ายเงินก้อนใหญ่ ต้องพิจารณาว่ากิจการคาดได้รับประโยชน์เชิงเศรษฐกิจในอนาคตและวัดต้นทุนได้อย่างน่าเชื่อถือหรือไม่ ต้นทุนที่เกี่ยวข้องโดยตรงเพื่อทำให้พร้อมใช้งานอาจรวมเป็นต้นทุนได้ แต่ค่าใช้จ่ายทั่วไปหรือค่าเสียหายที่ไม่เกี่ยวข้องไม่ควรบวกเข้าเครื่องจักรโดยไม่มีเหตุผล หากนโยบายกำหนดเกณฑ์มูลค่าทรัพย์สินขั้นต่ำต้องพิจารณาสาระสำคัญและใช้สม่ำเสมอ ไม่เขียนว่าเกณฑ์ภายในเป็นวงเงินตัดค่าใช้จ่ายที่กฎหมายรับรองให้ทุกบริษัท
มาตรา 65 ตรี (5) แยกรายจ่ายลงทุนและรายจ่ายต่อเติม เปลี่ยนแปลง ขยาย หรือทำให้ทรัพย์สินดีขึ้น ออกจากค่าซ่อมเพื่อคงสภาพเดิม การเปลี่ยนชิ้นส่วนสำคัญที่เพิ่มประโยชน์ต้องพิจารณารับรู้ต้นทุนและตัดชิ้นเดิมตามข้อมูลที่มี ไม่ให้ต้นทุนเก่ากับต้นทุนใหม่ค้างซ้อนอย่างไร้เหตุผล ส่วนงานบำรุงรักษาประจำที่เพียงรักษาสภาพใช้งานมักเป็นค่าใช้จ่าย แต่ชื่อบนใบแจ้งหนี้ว่า “ซ่อม” หรือ “ปรับปรุง” ไม่ตัดสินผลเอง ต้องอธิบายเนื้องานและผลต่อสินทรัพย์
คำนวณค่าเสื่อมบัญชีโดยไม่เอาเพดานภาษีมาสวม
ค่าเสื่อมบัญชีสะท้อนการจัดสรรมูลค่าที่คิดค่าเสื่อมตลอดอายุใช้งานตามรูปแบบการใช้ประโยชน์ กิจการต้องบันทึกวันที่พร้อมใช้งาน เพราะวันซื้อ วันจ่าย และวันเริ่มใช้ประโยชน์อาจไม่ใช่วันเดียวกัน สินทรัพย์ระหว่างติดตั้งจึงต้องแยกจากของพร้อมใช้งาน รวมทั้งแยกที่ดินออกจากอาคารและติดตามส่วนประกอบสำคัญที่มีอายุแตกต่างกัน การเลือกวิธีเส้นตรงเป็นนโยบายที่ต้องเหมาะสม ไม่ใช่กฎว่าทรัพย์สินทุกชนิดใช้ห้าปีได้เหมือนกัน
ตัวอย่างเครื่องจักรต้นทุน 600,000 บาท มูลค่าคงเหลือ 60,000 บาท อายุใช้งานประมาณ 5 ปี หากเส้นตรงสะท้อนการใช้ประโยชน์ ค่าเสื่อมเต็มปีคือ 108,000 บาทจากส่วนที่คิดค่าเสื่อม 540,000 บาท กรณีเริ่มใช้งานระหว่างงวดต้องจัดสรรตามช่วงที่เกี่ยวข้อง ไม่ใช้ตัวเลขเต็มปีโดยไม่ดูวันที่ การปรับอายุจากข้อมูลใหม่ต้องวิเคราะห์เป็นประมาณการ ส่วนการละเลยข้อมูลเดิมอาจเป็นข้อผิดพลาด ผลลัพธ์ในทะเบียนจึงควรมีเหตุผลรองรับมากกว่าเพียงสูตรในสเปรดชีต
เพดานค่าเสื่อมภาษีตามพระราชกฤษฎีกา 145
มาตรา 4 แห่งพระราชกฤษฎีกาฉบับที่ 145 มีเพดานรายปีแยกประเภท เช่น อาคารถาวรไม่เกินร้อยละ 5 และทรัพย์สินอื่นที่มิใช่ที่ดินและสินค้าในกลุ่มที่บทบัญญัติระบุไม่เกินร้อยละ 20 ตัวเลขเหล่านี้เป็นเพดาน ไม่ใช่อัตราที่ต้องหักเสมอ สิทธิ สัญญาเช่า อาคารชั่วคราว และมาตรการเร่งค่าเสื่อมมีข้อเฉพาะ จึงต้องมีหมวดภาษีในทะเบียน ไม่กำหนด 20% อัตโนมัติให้ทรัพย์สินทุกประเภท และต้องดูข้อจำกัดต้นทุนของทรัพย์สินเฉพาะ เช่น รถยนต์นั่งที่อยู่ในข่ายด้วย
สมมติเครื่องจักรต้นทุนภาษี 600,000 บาท อยู่ในกลุ่มเพดาน 20% ถือครบปีและไม่มีสิทธิพิเศษ จำนวนตามเพดานคือ 120,000 บาท หากค่าเสื่อมบัญชี 150,000 บาท ส่วนเกิน 30,000 บาทเป็นจำนวนที่ต้องพิจารณาบวกกลับตามข้อสมมตินี้ ไม่ใช่ภาษีต้องชำระ 30,000 บาท กรณีถือเพียง 100 วันในรอบ 365 วัน ให้ทดสอบการเฉลี่ยเพดานเป็น 600,000 คูณ 20% คูณ 100 หาร 365 ประมาณ 32,876.71 บาท พร้อมตรวจวันได้มาและการคำนวณตามกฎหมาย ไม่ปะปนการเฉลี่ยภาษีกับวันพร้อมใช้ทางบัญชี
ค่าเสื่อมเบื้องต้นกิจการขนาดเล็กไม่ใช่สิทธิ SME ทุกแห่ง
มาตรา 4 จัตวา (2), 4 เบญจ และ 4 ฉ ใช้เกณฑ์ลูกจ้างจำนวนไม่เกิน 200 คน ควบคู่กับสินทรัพย์ถาวรมูลค่าไม่เกิน 200 ล้านบาทเมื่อไม่นับที่ดิน ต้องผ่านทั้งสองเงื่อนไขและข้อกำหนดของทรัพย์สินนั้น จึงไม่ควรใช้ทุนชำระแล้วหรือรายได้ที่ใช้คำนวณอัตราภาษี SME มาสรุปสิทธินี้แทน ทะเบียนควรมีช่องอ้างอิงปีได้มา ประเภททรัพย์สิน ผลทดสอบขนาดกิจการ และเอกสารรองรับสิทธิที่แยกจากนโยบายค่าเสื่อมบัญชี
อัตราเบื้องต้นที่เกี่ยวข้องคือคอมพิวเตอร์ 40% อาคารโรงงาน 25% และเครื่องจักร 40% ในวันที่ได้มา ส่วนที่เหลือต้องหักตามตารางที่กฎหมายกำหนด ไม่หักต้นทุนเดิมทั้งก้อนซ้ำอีกครั้ง คอมพิวเตอร์ยังมีบทหักภายในสามรอบบัญชีตามมาตรา 4 จัตวา (1) ต้องอ่านเส้นทางให้ถูก ตัวอย่างเครื่องจักร 500,000 บาท ถ้าทุกเงื่อนไขผ่าน จำนวนเบื้องต้น 40% คือ 200,000 บาท เหลือฐาน 300,000 บาทสำหรับตารางต่อไป ตัวอย่างแสดงเลขตามเงื่อนไข ไม่ใช่รับรองสิทธิหรือยืนยันยอดหักรวมปีแรกโดยไม่ดูวันได้มา
โอนย้าย จำหน่าย และกระทบยอดกับบัญชีแยกประเภท
การย้ายแผนกไม่ใช่การขาย ให้เปลี่ยนสถานที่และผู้ดูแลโดยยังรักษารหัสเดิมหรือร่องรอยเชื่อมโยงไว้ ส่วนการขาย เลิกใช้ หรือสูญหายต้องมีเอกสารเหตุการณ์ อนุมัติ วันที่ ราคาขาย และคู่สัญญาที่เกี่ยวข้อง เมื่อเข้าเกณฑ์ตัดรายการ ให้นำต้นทุนและค่าเสื่อมสะสมออกพร้อมกัน และเปรียบเทียบสิ่งตอบแทนกับมูลค่าตามบัญชีเพื่อคำนวณกำไรขาดทุน การเห็นป้ายแท็กไม่พบไม่เพียงพอให้ตัดทรัพย์สินและยอมรับเป็นรายจ่ายภาษีทันที
กระทบยอดต้นทุนต้นงวดบวกซื้อและรายจ่ายลงทุน หักต้นทุนจำหน่าย บวกหรือลบการโอนและปรับปรุงให้ตรงบัญชีคุม แล้วแยกตารางค่าเสื่อมสะสมต้นงวดบวกค่าเสื่อม หักส่วนของรายการที่จำหน่าย และรายการปรับอื่น ให้ได้มูลค่าสุทธิที่แสดงงบ หากขายทรัพย์สินต้นทุน 100,000 บาท ค่าเสื่อมสะสม 70,000 บาท ได้สิ่งตอบแทน 40,000 บาทโดยไม่มีค่าใช้จ่ายขาย กำไรบัญชีคือ 10,000 บาท ฐานภาษีอาจต่างจึงต้องคำนวณผลภาษีอีกชุด และตรวจ VAT ตามข้อเท็จจริง ไม่ถือว่ากำไรบัญชีคูณอัตราภาษีแล้วเป็นคำตอบสุดท้าย
ข้อควรระวังในทางปฏิบัติ
- •ที่ดินควรแยกจากอาคาร เพราะที่ดินโดยทั่วไปไม่คิดค่าเสื่อมราคา
- •เพดานภาษี 5% หรือ 20% ไม่ใช่อัตราบัญชีบังคับสำหรับสินทรัพย์ทุกชิ้น
- •สิทธิค่าเสื่อมเบื้องต้นกิจการขนาดเล็กมีเกณฑ์สินทรัพย์และลูกจ้างของตนเอง ไม่ใช่ใช้เกณฑ์อัตราภาษี SME แทน
คำถามที่พบบ่อยเรื่อง ทะเบียนทรัพย์สิน
ไม่ใช่ทุกกรณี ต้องดูเกณฑ์รับรู้สินทรัพย์ สาระสำคัญ และนโยบายที่ใช้สม่ำเสมอ สิทธิหักภาษีคอมพิวเตอร์ไม่ใช่คำสั่งให้บัญชีรับรู้เป็นค่าใช้จ่ายทั้งหมดวันซื้อ
อาคารถาวรมีเพดานภาษีทั่วไป 5% ไม่ใช่ 20% ส่วนค่าเสื่อมบัญชีต้องประเมินอายุและการใช้ประโยชน์ อาคารโรงงานที่อาจได้ค่าเสื่อมเบื้องต้นต้องทดสอบสิทธิต่างหาก ไม่ขยายสิทธินั้นไปทุกอาคาร
ไม่ใช่สิทธิทั่วไปสำหรับทุกบริษัท ต้องผ่านเกณฑ์มูลค่าสินทรัพย์ถาวรที่ตัดที่ดินออกแล้วไม่เกิน 200 ล้านบาท พร้อมจำนวนลูกจ้างที่ไม่เกิน 200 คน รวมถึงเงื่อนไขเฉพาะ เครื่องจักรที่ผ่านแล้วต้องติดตามฐานส่วนที่เหลือ ไม่หักต้นทุนซ้ำ
ยังไม่ควรลบเพียงเพราะมูลค่าสุทธิหมด หากยังใช้อยู่ต้องเก็บต้นทุน ค่าเสื่อมสะสม สถานที่และผู้ดูแลไว้จนมีเหตุให้ตัดรายการ การมีค่าเสื่อมครบไม่ได้แปลว่าขายหรือเลิกใช้แล้ว
ไม่พอ เพราะต้นทุนกับค่าเสื่อมสะสมอาจผิดชดเชยกัน ต้องกระทบยอดสองบัญชีแยกกันรวมถึงรายการซื้อ โอน และจำหน่าย แล้วตรวจความต่างระหว่างตารางบัญชีกับตารางภาษีเพื่อไม่ให้ผลปรับภาษีหายไป
แหล่งอ้างอิงที่ตรวจสอบได้
ลิงก์ด้านล่างเป็นแหล่งต้นทางสำหรับประเด็นที่ระบุในคำอธิบายของแต่ละรายการ ไม่ใช่การรับรองทุกข้อความหรือผลของงานบริการ ตรวจฉบับแก้ไขและเงื่อนไขที่ตรงกับข้อเท็จจริงของกิจการประกอบเสมอ
1. มาตรฐานวิชาชีพ
มาตรฐานรายงานการเงินฉบับที่ใช้กับกิจการซึ่งไม่มีส่วนได้เสียต่อสาธารณะ (NPAEs) (TFRS for NPAEs)สภาวิชาชีพบัญชี ในพระบรมราชูปถัมภ์
กรอบการรายงานที่ SME ส่วนใหญ่ใช้จัดทำงบการเงิน รวมถึงการรับรู้รายได้ สินค้าคงเหลือ และที่ดินอาคารอุปกรณ์
2. ประมวลกฎหมาย
ประมวลรัษฎากร มาตรา 65 ตรี (5): รายจ่ายลงทุนและการซ่อมคืนสภาพกรมสรรพากร
แยกรายจ่ายลงทุน ต่อเติม เปลี่ยนแปลง ขยาย หรือทำให้ดีขึ้นจากการซ่อมคงสภาพเดิม; ไม่ใช่หลักรับรู้สินทรัพย์ทางบัญชีหรือการรับรองสิทธิภาษีซื้อ
3. ประมวลกฎหมาย
พระราชกฤษฎีกาฉบับที่ 145 มาตรา 4: อัตราค่าสึกหรอและค่าเสื่อมราคาสูงสุดกรมสรรพากร
อัตราเป็นเพดานต่อปี เช่น อาคารถาวรร้อยละ 5 และทรัพย์สินอื่นที่มิใช่ที่ดินและสินค้าร้อยละ 20; สิทธิ สัญญาเช่า อาคารชั่วคราว และพระราชกฤษฎีกาเร่งค่าเสื่อมมีบทเฉพาะ
4. ประมวลกฎหมาย
พ.ร.ฎ. ฉบับที่ 145 มาตรา 4 จัตวา 4 เบญจ 4 ฉ: ค่าเสื่อมราคาเบื้องต้นกิจการขนาดเล็กกรมสรรพากร
สินทรัพย์ถาวรไม่รวมที่ดินไม่เกิน 200 ล้านบาทและลูกจ้างไม่เกิน 200 คน: คอมพิวเตอร์ 40% (ปกติหักภายในสามรอบบัญชี), อาคารโรงงาน 25%, เครื่องจักร 40% ในวันที่ได้มา ส่วนที่เหลือหักตามอัตราปกติ; เกณฑ์นี้แยกจากเกณฑ์อัตรา SME
5. แนวปฏิบัติ
ป.3/2527 ข้อ 3–4: เฉลี่ยค่าเสื่อมเป็นรายวันกรมสรรพากร
ตัวอย่าง 31 และ 90 วันใช้ฐาน 365 วัน แม้งวดสั้น ไม่ใช้จำนวนวันของงวดสั้นเป็นตัวหาร; เพดานรถเก่าในคำสั่งนี้ต้องอ่านร่วมมาตรา 5 ฉบับแก้ไข
6. ประมวลกฎหมาย
พระราชกฤษฎีกา 145 มาตรา 4–5 และ 8: อัตรา ฐานรถยนต์ และมูลค่าคงเหลือกรมสรรพากร
มาตรา 5 ฉบับแก้ไขกำหนดฐานรถยนต์นั่ง/รถโดยสารไม่เกินสิบคน 1 ล้านบาท แยกข้อยกเว้นรถให้เช่าเฉพาะและรถต้นแบบที่ได้รับยกเว้นสรรพสามิตที่ได้มาตั้งแต่ 1 ม.ค. 2559; ไม่เหมารวมรถทุกชนิด
คำนวณต่อได้ทันทีด้วยเครื่องมือเหล่านี้
- เครื่องคำนวณภาษีมูลค่าเพิ่ม (VAT 7%)VAT = ฐานภาษี × 7% · ฐานภาษี (กรณีรวมใน) = ยอดรวม × 100 ÷ 107
- เครื่องคำนวณภาษีเงินได้นิติบุคคล (ภ.ง.ด.50)ภาษี = ผลรวมของกำไรแต่ละขั้น × อัตราของขั้นนั้น
- เครื่องคำนวณภาษีหัก ณ ที่จ่าย (ภ.ง.ด.3 / ภ.ง.ด.53)ภาษีหัก = ฐานก่อน VAT × อัตรา · จ่ายสุทธิ = ฐาน + VAT − ภาษีหัก
คำที่เกี่ยวข้อง
- ผังบัญชีผังบัญชีคือระบบชื่อและรหัสที่ใช้จัดกลุ่มรายการบัญชีของกิจการ โดยเชื่อมบัญชีแยกประเภทเข้ากับงบการเงินและข้อมูลภาษี ไม่ใช่แบบงบหรือรายงานภาษีในตัวเอง
- การปิดบัญชีการปิดบัญชีคือการสรุปผลของงวดหลังปรับปรุงรายการให้ครบ แล้วปิดยอดบัญชีรายได้และค่าใช้จ่ายเพื่อส่งต่อผลกำไรหรือขาดทุนไปยังส่วนของเจ้าของ
- ภาษีเงินได้นิติบุคคลภาษีเงินได้นิติบุคคลสำหรับบริษัททั่วไปคำนวณจากกำไรสุทธิทางภาษี อัตราปกติ 20% ส่วนผู้ผ่านเงื่อนไข SME ใช้ชั้นกำไรยกเว้น 15% และ 20%
- ผู้ทำบัญชีผู้ทำบัญชีคือบุคคลที่จัดทำบัญชีของกิจการตามมาตรา 20 แห่ง พ.ร.บ.การบัญชี โดยต้องมีคุณสมบัติและปฏิบัติตามเงื่อนไขที่กำหนด แยกจากกิจการซึ่งเป็นผู้มีหน้าที่จัดทำบัญชี
- งบทดลองงบทดลองคือรายการยอดคงเหลือบัญชีแยกประเภท ณ วันหนึ่งที่ใช้ตรวจเดบิตรวมกับเครดิตรวมและเตรียมปรับปรุงบัญชี โดยยอดเท่ากันไม่ได้ยืนยันว่ารายการครบหรือถูกต้อง
- รอบระยะเวลาบัญชีรอบระยะเวลาบัญชีคือช่วงที่กิจการใช้สรุปผลประกอบการและคำนวณภาษีเงินได้นิติบุคคล โดยปกติยาว 12 เดือน แต่อาจสั้นกว่านั้นเมื่อเข้าข้อยกเว้นตามกฎหมาย
- มาตรฐานการรายงานทางการเงินสำหรับกิจการที่ไม่มีส่วนได้เสียสาธารณะTFRS for NPAEs คือมาตรฐานรายงานการเงินไทยสำหรับกิจการที่ไม่เข้าข่ายมีส่วนได้เสียสาธารณะ โดยพิจารณาสถานะและลักษณะธุรกิจ ไม่ใช่ยอดขายหรือทุนเพียงอย่างเดียว
- การจัดทำบัญชีย้อนหลังการจัดทำบัญชีย้อนหลังคือการสร้างหรือแก้ข้อมูลบัญชีของงวดที่ผ่านไปจากหลักฐานจริง โดยแยกการแก้ข้อผิดพลาดในงบออกจากการแก้แบบภาษีของงวดที่เกี่ยวข้อง
- เงินสดย่อยเงินสดย่อยคือเงินที่แยกไว้สำหรับรายจ่ายประจำวันวงเงินเล็ก โดยระบบวงเงินคงที่จะชดเชยตามหลักฐานที่จ่ายแล้ว ไม่ใช่บันทึกค่าใช้จ่ายใหม่ทุกครั้งที่เติมเงิน