Skip to main content

ภาษีและกรมสรรพากร

ภาษีซื้อและภาษีขาย

Input VAT and output VAT

ภาษีขายคือ VAT จากรายการขาย ส่วนภาษีซื้อคือ VAT จากรายการซื้อหรือนำเข้า โดยผู้จดทะเบียนหักได้เฉพาะภาษีซื้อที่ผ่านเงื่อนไขเพื่อคำนวณภาษีรายเดือน

คำตอบสั้น

ภาษีซื้อและภาษีขาย คือ VAT จากรายการขาย ส่วนภาษีซื้อคือ VAT จากรายการซื้อหรือนำเข้า โดยผู้จดทะเบียนหักได้เฉพาะภาษีซื้อที่ผ่านเงื่อนไขเพื่อคำนวณภาษีรายเดือน

ขั้นตอนโดยสรุป

  1. ตรวจว่ารายการหรือธุรกรรมของคุณเข้าเงื่อนไขของคำนี้หรือไม่
  2. ระบุแบบยื่นและกำหนดเวลาที่เกี่ยวข้องกับกรมสรรพากร
  3. คำนวณยอดและบันทึกบัญชีให้ตรงกับเอกสารต้นทาง
  4. ยื่นผ่านระบบ e-Filing และเก็บหลักฐานการยื่นไว้

สิ่งที่ต้องเตรียม

  • เอกสารต้นทาง เช่น ใบกำกับภาษี ใบเสร็จ และสัญญาที่เกี่ยวข้อง
  • รายการเดินบัญชีธนาคารของงวดที่เกี่ยวข้อง
  • หนังสือรับรองบริษัทและเลขประจำตัวผู้เสียภาษี
  • แบบยื่นและหลักฐานการยื่นย้อนหลังที่เคยส่งไว้

ต้องการให้ทีมช่วยประเมิน? แจ้งปัญหาบัญชีหรือภาษี งวดที่เกี่ยวข้องและกำหนดส่ง เพื่อแยกสิ่งที่ต้องตรวจ เอกสารที่ต้องใช้ และขอบงานก่อนนัดหมาย

แจ้งงานที่ต้องการประเมิน

มาตรา 82/3 ใช้ภาษีขายหักภาษีซื้อที่กฎหมายยอมให้เครดิต ผลบวกเป็นภาระสุทธิจากการคำนวณ ส่วนเกินภาษีซื้ออาจขอคืนหรือยกไปตามเงื่อนไข การจ่ายเงินจริงหรือมีใบกำกับเต็มรูปไม่ได้ลบข้อห้ามมาตรา 82/5 และใบกำกับมาช้าต้องตรวจเหตุจำเป็นกับช่วงเวลาที่ใช้สิทธิ

มือกำลังเทียบใบเสร็จ ข้างเครื่องคิดเลขและโน้ตบุ๊ก ไม่ใช่ใบกำกับภาษีไทย
ภาพประกอบเนื้อหา ไม่ใช่ภาพทีมงานหรือเคสลูกค้าของบริษัทKaboompics · Pexels License

ภาษีสองฝั่งที่ใช้วัดภาระ VAT รายเดือน

ภาษีขายคือ VAT ที่เกิดจากการขายสินค้าหรือให้บริการของผู้ประกอบการจดทะเบียน ส่วนภาษีซื้อคือ VAT ที่ถูกเรียกเก็บจากการซื้อหรือรับบริการ รวมถึงภาษีจากการนำเข้าตามหลักที่เกี่ยวข้อง แต่ภาษีซื้อที่จ่ายจริงไม่ได้กลายเป็นเครดิตทั้งหมด ต้องคัดเฉพาะส่วนที่เกี่ยวกับกิจการและกฎหมายยอมให้หัก จึงควรแยกคำว่าภาษีซื้อในเอกสารออกจากภาษีซื้อที่ใช้คำนวณแบบได้

มาตรา 82/3 ให้คำนวณภาษีรายเดือนจากภาษีขายหักภาษีซื้อที่ใช้ได้ การรับเงินสดมากหรือน้อยจึงไม่ใช่สูตรภาษีสุทธิโดยตรง จุดเกิดภาษีอาจทำให้ต้องลงภาษีขายก่อนเก็บเงินครบ และรายการซื้ออาจต้องรอเอกสารที่ถูกต้อง การทำรายงานภาษีซื้อกับรายงานภาษีขายให้เชื่อมกับใบกำกับจึงสำคัญกว่าการนำยอดเงินในบัญชีธนาคารสองฝั่งมาหักกัน

จากฐานราคาไปสู่ภาษีสุทธิ: ตัวอย่างที่แยกขั้นชัดเจน

ตัวอย่างเดือนพฤศจิกายน 2569 สมมติยอดขายที่อยู่ในระบบอัตราปกติ 100,000 บาทก่อน VAT และยอดซื้อที่เครดิตได้ 60,000 บาทก่อน VAT ใช้อัตรารวมภาษีท้องถิ่น 7% ตามพระราชกฤษฎีกาฉบับที่ 807 ภาษีขายเป็น 7,000 บาท ภาษีซื้อเป็น 4,200 บาท ผลต่างเบื้องต้นเท่ากับ 2,800 บาท หากไม่มีรายการปรับหรือเครดิตอื่น ตัวเลขนี้จึงเป็นยอดสุทธิของตัวอย่าง ไม่ใช่การรับรองภาษีที่ต้องชำระของกิจการจริง

อัตรารวม 7% นี้ใช้กับจุดเกิดภาษีช่วง 1 ตุลาคม 2569–30 กันยายน 2570 หากราคาที่ตกลงเป็นราคารวม VAT แล้ว ต้องถอดภาษี ไม่บวกซ้ำ เช่น ยอดรวม 10,700 บาทมีฐาน 10,000 บาทและภาษี 700 บาท การใช้ 10,700 คูณ 7% จะผิดฐาน อีกทั้งรายจ่ายที่ไม่มีสิทธิภาษีซื้อไม่อาจใส่ในช่องเครดิตเพียงเพื่อให้ผลต่างเป็นศูนย์

มาตรา 82/5: จ่ายจริงแต่หักไม่ได้ก็มี

ข้อห้ามครอบคลุมกรณีไม่มีใบกำกับหรือแสดงไม่ได้โดยไม่มีเหตุอันสมควร เอกสารมีสาระสำคัญผิดหรือไม่ครบ ภาษีที่ไม่เกี่ยวกับกิจการ ค่ารับรองหรือรายจ่ายลักษณะเดียวกัน ภาษีตามเอกสารที่ออกโดยผู้ไม่มีสิทธิ และประเภทอื่นที่อธิบดีกำหนด การมีใบกำกับเต็มรูปจึงไม่ลบข้อห้ามเรื่องเนื้อหารายจ่าย และใบเสร็จที่ยืนยันการจ่ายก็ไม่ใช่สิ่งทดแทนเอกสารภาษีทุกกรณี

รถยนต์นั่งหรือรถโดยสารไม่เกินสิบที่นั่งและรายจ่ายที่เกี่ยวข้องต้องอ่านประกาศอธิบดีฯ ฉบับที่ 42 พร้อมข้อยกเว้นตามลักษณะกิจการ ไม่ควรสรุปว่าค่าน้ำมันทุกประเภทเป็นภาษีซื้อต้องห้าม หรือว่ามีชื่อบริษัทบนใบเติมน้ำมันแล้วหักได้เสมอ ให้ระบุประเภทรถ การใช้งาน และธุรกิจที่เกี่ยวข้องก่อนพิจารณา ภาษีซื้อที่หักไม่ได้ยังมีประเด็นการบันทึกต้นทุนหรือรายจ่ายภาษีเงินได้ซึ่งต้องตรวจคนละชุดหลักเกณฑ์

ใบกำกับมาช้า: หกเดือนไม่ใช่สิทธิเลื่อนตามใจ

ประกาศอธิบดี VAT ฉบับที่ 4 เปิดทางให้ใช้ภาษีซื้อในเดือนภาษีที่ช้ากว่าเดิมได้ถ้ามีเหตุจำเป็นตามประกาศ โดยกรอบหกเดือนเริ่มจากเดือนถัดจากเดือนที่ออกใบกำกับ ตัวอย่างใบกำกับเดือนมกราคมที่ได้รับเดือนมีนาคม หากเข้าเหตุจำเป็น สามารถพิจารณาใช้ในเดือนมีนาคมภายในช่วงกุมภาพันธ์ถึงกรกฎาคม ไม่ควรนับมกราคมเป็นเดือนแรกหรือเริ่มนับใหม่จากวันที่ฝ่ายบัญชีเปิดซอง

ต้องเก็บข้อมูลวันได้รับเอกสารและเหตุที่ไม่สามารถใช้ในเดือนเดิม พร้อมตรวจสาระสำคัญและข้อห้ามภาษีซื้อเหมือนรายการปกติ มาตรา 82/3 ยังมีกรอบสามปีที่ต้องอ่านร่วมกับวิธีใช้สิทธิตามกฎหมาย แต่ไม่ควรใช้ตัวเลขสามปีมาแทนหน้าต่างหกเดือนของประกาศฉบับที่ 4 หรือแทนอายุขอคืนทุกกรณี ถ้าพ้นช่วงที่ใช้ในเดือนหลังได้ต้องแยกวิเคราะห์การแก้แบบและสิทธิขอคืน ไม่โยนยอดเก่าเข้ารายงานปัจจุบันโดยไร้เหตุ

เครดิตส่วนเกินกับกิจการที่มีทั้งรายรับเสียและยกเว้น VAT

เมื่อภาษีซื้อที่หักได้มากกว่าภาษีขาย ผลต่างเป็นเครดิตส่วนเกินตามหลักมาตรา 84 เช่น ภาษีขาย 3,500 บาท ภาษีซื้อที่ผ่านเกณฑ์ 5,600 บาท ได้ส่วนเกิน 2,100 บาท ซึ่งอาจใช้สิทธิขอคืนหรือยกยอดตามเงื่อนไขที่ใช้ ไม่ใช่รายได้จากการขายและไม่ใช่คำยืนยันว่าจะได้รับเงินคืนทันที การคืนเงินจริงขึ้นกับสิทธิและหลักฐาน ไม่ควรบอกว่ายกยอดเร็วกว่าเสมอหรือขอคืนแล้วต้องถูกตรวจในแบบเดียวกันทุกกิจการ

ถ้ากิจการมีรายได้ทั้งที่ต้องเสีย VAT และที่ได้รับยกเว้น ให้คัดภาษีซื้อที่ผูกกับแต่ละฝั่งได้ชัดเจนออกมาก่อน ภาษีซื้อร่วมที่แยกไม่ได้จึงค่อยปันส่วนตามวิธีในมาตรา 82/6 กับประกาศอธิบดีที่ใช้บังคับ แทนการกำหนดสัดส่วนเองเพื่อให้ได้เครดิตสูงสุด การก่อสร้างอาคารที่ใช้ร่วมอาจมีหลักเฉพาะพื้นที่ ไม่เหมารวมกับวิธีรายได้ทุกกรณี และภาษีซื้อต้องห้ามไม่กลายเป็นเครดิตเพียงเพราะนำไปเฉลี่ยแล้ว

เอกสารปรับปรุงและการกระทบยอดที่ควรแยกจากเงินสด

ใบลดหนี้ที่มีเหตุถูกต้องทำให้ผู้ขายปรับลดภาษีขายในเดือนออก และผู้ซื้อปรับลดภาษีซื้อในเดือนรับตามมาตรา 82/10 จึงต้องแยกวันออก วันรับ และวันคืนเงินจริง การคืนเงินในธนาคารอย่างเดียวไม่เพียงพอจะสร้างรายการลดภาษี ควรผูกเลขใบลดหนี้เข้ากับใบกำกับเดิมและหลักฐานเหตุคืนสินค้าหรือแก้ราคาให้ตรวจสอบได้

ก่อนนำยอดไปคำนวณควรแยกใบกำกับเต็มรูป ใบอย่างย่อ เอกสารนำเข้า ใบเพิ่มหนี้ ใบลดหนี้ และรายการที่รอตรวจสิทธิออกจากกัน มาตรา 83 ให้ผู้จด VAT ยื่นแบบทุกเดือนภาษี แม้เดือนนั้นจะไม่มีการขายเลย การไม่มีกำไร ไม่ได้รับเงินลูกค้า หรือมีเครดิตสะสมจึงไม่ใช่เหตุหยุดยื่น และยอดบัญชีซื้อขายที่กระทบแล้วก็ยังต้องตรวจว่าใช้เดือนภาษีถูกต้องหรือไม่

ข้อควรระวังในทางปฏิบัติ

  • •อย่างย่อไม่ใช่หลักฐานเครดิตภาษีซื้อ
  • •ภาษีซื้อร่วมของกิจการเสีย VAT และยกเว้นอาจต้องเฉลี่ยตามมาตรา 82/6
  • •ภาษีซื้อส่วนเกินไม่ใช่การอนุมัติคืนเงินโดยอัตโนมัติ
  • •อย่านับหกเดือนใหม่จากวันที่รับใบกำกับที่ส่งมาช้า

คำถามที่พบบ่อยเรื่อง ภาษีซื้อและภาษีขาย

ความคืบหน้าการอ่านคำถาม1/5 · 20%

ถ้าภาษีซื้อทุกบาทผ่านเกณฑ์ ผลต่างติดลบเป็นเครดิตส่วนเกิน ไม่ใช่ภาษีที่ต้องจ่ายจากสูตรนี้ เช่น 3,500 ลบ 5,600 ได้เครดิต 2,100 บาท การขอคืนหรือยกยอดยังต้องทำตามเงื่อนไขและตรวจยอดยกมาแยกต่างหาก

คำตอบนี้ช่วยได้ไหม

แหล่งอ้างอิงที่ตรวจสอบได้

ลิงก์ด้านล่างเป็นแหล่งต้นทางสำหรับประเด็นที่ระบุในคำอธิบายของแต่ละรายการ ไม่ใช่การรับรองทุกข้อความหรือผลของงานบริการ ตรวจฉบับแก้ไขและเงื่อนไขที่ตรงกับข้อเท็จจริงของกิจการประกอบเสมอ

  1. 1. ประมวลกฎหมาย

    ประมวลรัษฎากร มาตรา 82/5: ภาษีซื้อต้องห้าม

    กรมสรรพากร

    ตรวจกรณีไม่มีใบกำกับภาษี สาระสำคัญไม่ครบ รายจ่ายไม่เกี่ยวกิจการและค่ารับรอง พร้อมเงื่อนไขประกาศที่อ้างในตัวบท

  2. 2. แนวปฏิบัติ

    ประกาศอธิบดี VAT ฉบับที่ 4: ภาษีซื้อที่ใช้ในเดือนหลังเพราะเหตุจำเป็น

    กรมสรรพากร

    เหตุจำเป็นตามข้อ 1 และข้อ 2 ใช้เดือนภาษีหลังได้ไม่เกินหกเดือนนับแต่เดือนถัดจากเดือนออกใบกำกับ; ไม่ใช่อายุการขอคืนทุกกรณี

  3. 3. ประมวลกฎหมาย

    ประมวลรัษฎากร: มาตรา 83 หน้าที่ยื่นแบบ VAT

    กรมสรรพากร

    หน้าที่ยื่นรายเดือนแม้ไม่มีการขาย และหลักการยื่นแยกสถานประกอบการ; การขออนุมัติยื่นรวมและสิทธิขยายเวลาต้องตรวจตามกรณี

  4. 4. ประมวลกฎหมาย

    ประมวลรัษฎากร มาตรา 82/6: การเฉลี่ยภาษีซื้อเมื่อมีกิจการทั้งเสียและไม่เสีย VAT

    กรมสรรพากร

    ผู้ประกอบการจดทะเบียนที่ใช้สินค้าหรือบริการในกิจการทั้งสองประเภทต้องเฉลี่ยภาษีซื้อตามหลักเกณฑ์ที่อธิบดีกำหนด

  5. 5. ประกาศ

    ประกาศอธิบดีฯ เกี่ยวกับ VAT (ฉบับที่ 42) ภาษีซื้อต้องห้ามตามมาตรา 82/5(6)

    กรมสรรพากร

    ภาษีซื้อรถยนต์นั่ง/โดยสารไม่เกิน 10 ที่นั่งและค่าใช้จ่ายที่เกี่ยวข้องห้ามเครดิต เว้นแต่ขายรถ ให้เช่ารถของตนเองโดยตรง หรือรับประกันวินาศภัยรถดังกล่าว

  6. 6. ประกาศ

    กรมสรรพากร ข่าว ปชส. 18/2569: ขยายอัตรา VAT ร้อยละ 7 ถึง 30 กันยายน 2570 (พระราชกฤษฎีกา ฉบับที่ 807)

    กรมสรรพากร

    ร้อยละ 7 รวมภาษีท้องถิ่น สำหรับความรับผิดที่เกิด 1 ตุลาคม 2569–30 กันยายน 2570; หลังวันดังกล่าวต้องตรวจพระราชกฤษฎีกาที่ใช้บังคับในเวลานั้น

คำนวณต่อได้ทันทีด้วยเครื่องมือเหล่านี้

คำที่เกี่ยวข้อง