ภาษีและกรมสรรพากร
ภาษีเงินได้นิติบุคคล(CIT)
Corporate income tax
คำนี้พบการเขียนอีกแบบว่า ภาษีนิติบุคคล หรือ ภาษีบริษัท
ภาษีเงินได้นิติบุคคลสำหรับบริษัททั่วไปคำนวณจากกำไรสุทธิทางภาษี อัตราปกติ 20% ส่วนผู้ผ่านเงื่อนไข SME ใช้ชั้นกำไรยกเว้น 15% และ 20%
คำตอบสั้น
ภาษีเงินได้นิติบุคคล (CIT) คือ ภาษีเงินได้นิติบุคคลสำหรับบริษัททั่วไปคำนวณจากกำไรสุทธิทางภาษี อัตราปกติ 20% ส่วนผู้ผ่านเงื่อนไข SME ใช้ชั้นกำไรยกเว้น 15% และ 20%
ขั้นตอนโดยสรุป
- ตรวจว่ารายการหรือธุรกรรมของคุณเข้าเงื่อนไขของคำนี้หรือไม่
- ระบุแบบยื่นและกำหนดเวลาที่เกี่ยวข้องกับกรมสรรพากร
- คำนวณยอดและบันทึกบัญชีให้ตรงกับเอกสารต้นทาง
- ยื่นผ่านระบบ e-Filing และเก็บหลักฐานการยื่นไว้
สิ่งที่ต้องเตรียม
- เอกสารต้นทาง เช่น ใบกำกับภาษี ใบเสร็จ และสัญญาที่เกี่ยวข้อง
- รายการเดินบัญชีธนาคารของงวดที่เกี่ยวข้อง
- หนังสือรับรองบริษัทและเลขประจำตัวผู้เสียภาษี
- แบบยื่นและหลักฐานการยื่นย้อนหลังที่เคยส่งไว้
ต้องการให้ทีมช่วยประเมิน? แจ้งปัญหาบัญชีหรือภาษี งวดที่เกี่ยวข้องและกำหนดส่ง เพื่อแยกสิ่งที่ต้องตรวจ เอกสารที่ต้องใช้ และขอบงานก่อนนัดหมาย
แจ้งงานที่ต้องการประเมินกำไรบัญชีต้องปรับตามมาตรา 65 ทวิและ 65 ตรีก่อนเป็นฐานภาษี อัตราขั้นบันได SME ใช้ได้เมื่อทุนที่ชำระแล้ว ณ วันปิดรอบอยู่ในวงห้าล้านบาท และยอดขายกับรายได้ค่าบริการอยู่ในวงสามสิบล้านบาท โดยต้องผ่านเงื่อนไขต่อเนื่องด้วย ภาษีครึ่งปีที่ชำระเป็นเครดิตของภาษีประจำรอบ

ภาษีของนิติบุคคลกับขอบเขตฐานกำไรสุทธิ
ภาษีเงินได้นิติบุคคลเป็นภาษีจากเงินได้ของผู้เสียภาษีที่เข้าประเภทตามประมวลรัษฎากร สำหรับบริษัทไทยทั่วไป การคำนวณหลักใช้กำไรสุทธิของรอบตามมาตรา 65 ไม่ใช่ยอดขายรวม ไม่ใช่เงินที่เจ้าของถอน และไม่ใช่เงินสดปลายเดือน บทบัญญัติต้องอ่านร่วมกับมาตรา 65 ทวิเรื่องเงื่อนไขคำนวณ และมาตรา 65 ตรีเรื่องรายจ่ายที่ไม่ให้หัก กำไรที่รายงานในงบจึงเป็นข้อมูลตั้งต้น ไม่ใช่ยอดที่นำไปคูณอัตราได้โดยไม่ตรวจรายการอื่น
คำว่านิติบุคคลไม่ได้หมายความว่าทุกองค์กรใช้ฐานกำไรสุทธิแบบเดียวกันเสมอ การขนส่งระหว่างประเทศของกิจการต่างประเทศ มูลนิธิหรือสมาคมบางประเภท และการจ่ายเงินได้ไปต่างประเทศมีบทเฉพาะของตน หน้านี้อธิบายฐานกำไรสุทธิของบริษัทและห้างหุ้นส่วนนิติบุคคลทั่วไปเป็นหลัก ก่อนนำไปใช้ต้องยืนยันประเภทผู้เสียภาษีและลักษณะเงินได้ให้ถูก การมีคำว่าบริษัทในชื่ออย่างเดียวไม่พอที่จะสรุปฐานภาษี อัตรา หรือสิทธิยกเว้นทั้งหมด
ปรับบัญชีให้เป็นภาษีโดยไม่สับสนกับการแก้งบ
รายได้และรายจ่ายต้องอยู่ในรอบที่ถูกต้องตามหลักภาษี ไม่ใช่รอรับเงินหรือจ่ายเงินแล้วจึงบันทึกเป็นฐานทุกกรณี การตรวจมาตรา 65 ทวิและ 65 ตรีช่วยแยกรายการที่หักได้ หักไม่ได้ หรือหักได้ในเวลาอื่น ตัวอย่างที่พบบ่อยคือประมาณการหนี้สินทั่วไปซึ่งการตั้งบัญชีไม่ได้ทำให้หักภาษีทันที และค่าเสื่อมราคาที่ต้องเทียบหลักเกณฑ์ภาษีกับวิธีทางบัญชี การจ่ายจริงก็ไม่ได้พิสูจน์ว่ารายจ่ายนั้นเกี่ยวกับกิจการหรือผ่านเงื่อนไขทางภาษีเสมอไป
สมมติกำไรก่อนภาษีในงบ 800,000 บาท มีรายการที่ตรวจแล้วว่าต้องบวกกลับ 150,000 บาท และมีรายการหักออกที่พิสูจน์สิทธิแล้ว 50,000 บาท โดยไม่มีส่วนต่างอื่น กำไรทางภาษีก่อนหักขาดทุนเท่ากับ 900,000 บาท ตัวเลขที่เพิ่มขึ้นไม่ได้แปลว่างบเดิมผิดทุกครั้ง เพราะกฎบัญชีกับกฎภาษีอาจรับรู้ต่างกัน กระดาษทำการควรระบุชื่อรายการ จำนวน เหตุผล และข้อกฎหมายที่เกี่ยวข้อง เพื่อให้ย้อนกลับไปยังบัญชีต้นทางได้ ไม่ใช้การตั้งชื่อรายการใหม่แทนการพิสูจน์เนื้อหาของธุรกรรม
เลือกอัตราจากสิทธิจริง และใช้ชั้นกำไรให้ถูกส่วน
บริษัทที่ไม่มีสิทธิลดอัตราหรือยกเว้นเฉพาะใช้อัตราทั่วไป 20% ของกำไรสุทธิทางภาษี ส่วนมาตรการ SME ใช้ทุนชำระแล้วสิ้นรอบไม่เกิน 5,000,000 บาทควบคู่กับรายได้ขายสินค้าและให้บริการไม่เกิน 30,000,000 บาท ไม่ใช่รายได้ต้องต่ำกว่า 30 ล้านบาทเท่านั้น เพราะจำนวนเท่ากับเพดานยังผ่านการทดสอบตัวเลข ต้องตรวจรายได้ประเภทที่กฎหมายระบุและเงื่อนไขความต่อเนื่องตั้งแต่รอบเริ่มในหรือหลัง 1 มกราคม 2555 ด้วย จึงไม่ควรตัดสินสิทธิจากขนาดกิจการหรือยอดปีเดียว
ผู้ผ่านสิทธิมีชั้นกำไรยกเว้นถึง 300,000 บาท ชั้นถัดไปเฉพาะส่วนเกินถึง 3,000,000 บาทเสีย 15% และส่วนเกิน 3,000,000 บาทเสีย 20% ถ้ากำไรทางภาษีหลังรายการหักทั้งหมดเป็น 4,000,000 บาท ภาษีก่อนเครดิตคือ 2,700,000 × 15% บวก 1,000,000 × 20% รวม 605,000 บาท เทียบกับอัตราทั่วไป 800,000 บาท ผลต่าง 195,000 บาทเป็นเพียงการเทียบอัตราบนฐานเดียวกัน ไม่ใช่เงินคืนที่ได้รับแน่นอนหรือสิทธิหักรายจ่ายเพิ่มอีกก้อน
ขาดทุนยกมาใช้ได้ตามปี ไม่ใช่ตามยอดสะสม
มาตรา 65 ตรี (12) เปิดให้หักขาดทุนสุทธิทางภาษีที่เกิดไม่เกินห้าปีก่อนรอบปัจจุบัน ต้องพิสูจน์ว่าขาดทุนเริ่มในปีใด ใช้ไปเท่าใด และเหลืออยู่เท่าใด การหยุดทำธุรกิจไม่ได้ทำให้เวลาหยุดเดิน และขาดทุนที่ลงในงบอาจเปลี่ยนเมื่อบวกกลับรายจ่ายต้องห้าม จึงควรมีทะเบียนขาดทุนทางภาษีแยกตามปี ไม่ใช้ยอดขาดทุนสะสมทางบัญชีเป็นหลักฐานเพียงอย่างเดียว การเก็บแบบเก่าโดยไม่มีรายละเอียดการคำนวณก็อาจยังอธิบายยอดไม่ได้ครบ
ตัวอย่างรอบปัจจุบันมีกำไรทางภาษีก่อนขาดทุน 900,000 บาท และมีขาดทุนที่ตรวจแล้วว่ายังอยู่ในกรอบเวลาเหลือ 400,000 บาท หากไม่มีข้อจำกัดอื่น ฐานหลังหักคือ 500,000 บาท ผู้มีสิทธิ SME จะได้ภาษีก่อนเครดิต 200,000 × 15% หรือ 30,000 บาท แต่บริษัทใช้อัตราทั่วไปได้ 100,000 บาท หากขาดทุนก้อนเดียวกันอยู่นอกห้าปีก่อนรอบปัจจุบันแล้ว จะนำมาลดฐานในตัวอย่างไม่ได้ แม้งบยังแสดงผลขาดทุนสะสมอยู่ก็ตาม
ภ.ง.ด.50 และ ภ.ง.ด.51 เป็นคนละจังหวะของภาษีเดียวกัน
ภ.ง.ด.50 สรุปทั้งรอบตามกำไรจริงโดยใช้กรอบมาตรา 69 จำนวน 150 วันหลังวันปิดรอบ ไม่ใช่นับจากวันที่ประชุมผู้ถือหุ้น ส่วน ภ.ง.ด.51 เป็นกลางรอบตามมาตรา 67 ทวิ กำหนดสองเดือนหลังหกเดือนแรก สำหรับบริษัททั่วไปใช้ครึ่งหนึ่งของประมาณกำไรสุทธิทั้งรอบเป็นฐานคำนวณ ต่างจากบริษัทจดทะเบียนและกิจการที่มาตรา 67 ทวิ (2) กำหนดให้ใช้กำไรจริงของครึ่งแรก เงินครึ่งปีที่จ่ายจึงไปเป็นเครดิตในการคำนวณประจำรอบ ไม่ใช่ภาษีซ้ำอีกชั้น
วรรคท้ายของมาตราเดียวกันยกเว้นการยื่นกลางรอบให้รอบแรกหรือรอบเลิกที่สั้นกว่าหนึ่งปีตามวรรคท้ายมาตรา 67 ทวิ แต่ยังต้องพิจารณาหน้าที่ประจำปี ตัวอย่างบริษัทอัตราทั่วไปประมาณกำไรทั้งรอบ 2,000,000 บาท ฐานครึ่งปี 1,000,000 บาทให้ภาษี 200,000 บาทก่อนเครดิต เมื่อกำไรจริงทั้งรอบเป็น 2,500,000 บาท ภาษีทั้งรอบก่อนเครดิตคือ 500,000 บาท หากจ่ายครึ่งปีแล้ว 200,000 บาทและไม่มีเครดิตอื่น ส่วนต่างทางคณิตศาสตร์คือ 300,000 บาท ต้องตรวจหลักฐานการชำระและรายการจริงก่อนนำยอดไปใช้
ความเสี่ยงต้องแยกฐานภาษี เครดิต และการยื่น
มาตรา 67 ตรีแยกจากบทหน้าที่ในมาตรา 67 ทวิ สำหรับแขนงประมาณการ การคาดกำไรต่ำกว่าจริงเกิน 25% ของกำไรจริงโดยไม่มีเหตุอันสมควรเป็นเงื่อนไขสำคัญ เงินเพิ่ม 20% ใช้ฐานภาษีตามกรณี ไม่ใช่กำไรส่วนต่างและไม่ใช่รายเดือน หากกำไรจริง 4 ล้านบาท ประมาณ 3 ล้านบาท ขาดเท่ากับ 25% ไม่ใช่เกิน แต่ถ้าประมาณ 2.9 ล้านบาทจะขาด 27.5% และต้องวิเคราะห์เหตุอันสมควรต่อ การมีหลักฐานประมาณการช่วยอธิบาย ไม่ได้รับรองว่าจะได้รับผ่อนปรน
เรื่องยื่น ภ.ง.ด.50 และบัญชีประกอบช้าเป็นอีกกลุ่ม กรมสรรพากรมีตารางเปรียบเทียบสองกระทง หากช้าไม่เกิน 7 วัน กระทงละ 1,000 บาทรวม 2,000 บาท หากเกิน 7 วัน กระทงละ 2,000 บาทรวม 4,000 บาท ต้องแยกตารางนี้จากเพดานมาตรา 35 ซึ่งไม่เกิน 2,000 บาทต่อความผิดและจากเงินเพิ่มเมื่อมีภาษีค้าง บริษัทที่ภาษีเป็นศูนย์อาจยังมีปัญหาหน้าที่แบบ ส่วนบริษัทที่เครดิตมากกว่าภาษีไม่ได้รับคืนโดยอัตโนมัติ ทุกผลจึงต้องยืนยันทั้งสิทธิ เอกสาร และสถานะการยื่นจริง
ข้อควรระวังในทางปฏิบัติ
- •ขอบเขตนี้เป็นบริษัทฐานกำไรสุทธิ ไม่ใช่ทุกฐานภาษีของทุกองค์กร
- •เพดานรายได้ SME รวมกรณีเท่ากับ 30 ล้านบาท แต่ยังต้องตรวจเงื่อนไขอื่น
- •ขาดทุนทางภาษีหักได้เฉพาะที่อยู่ในห้าปีก่อนรอบปัจจุบัน
- •เครดิตต้องเป็นยอดที่มีสิทธิและพิสูจน์ได้ ไม่ใช่ยอดประมาณที่ยังไม่ได้จ่าย
คำถามที่พบบ่อยเรื่อง ภาษีเงินได้นิติบุคคล
เพดานรายได้ขายสินค้าและบริการเป็นไม่เกิน 30 ล้านบาท จึงรวมกรณีเท่ากันด้วย แต่ต้องตรวจทุนชำระแล้วสิ้นรอบไม่เกิน 5 ล้านบาทและเงื่อนไขความต่อเนื่องด้วย การผ่านยอดรายได้ข้อเดียวไม่ยืนยันสิทธิอัตราลดทั้งชุด
สำหรับบริษัททั่วไปที่ใช้ฐานกำไรสุทธิ อัตรา 20% ใช้กับกำไรสุทธิทางภาษี ไม่ใช่ยอดขาย ต้องปรับกำไรบัญชีตามมาตรา 65 ทวิและ 65 ตรี และตรวจสิทธิอื่นก่อน จึงไม่ควรเอายอดรับเงินทั้งหมดคูณ 20% เป็นภาษีของบริษัททันที
การจ่ายเงินซื้อไม่ได้ทำให้หักทั้งจำนวนเป็นรายจ่ายทันทีเสมอ ต้องแยกรายจ่ายลงทุนและพิจารณาค่าเสื่อมราคาหรือสิทธิเฉพาะตามประเภททรัพย์สิน หลัก SME ของสิทธิค่าเสื่อมราคาอาจต่างจากเกณฑ์ทุนและรายได้ของอัตราภาษี จึงใช้ผลทดสอบเดียวกันแทนไม่ได้
ต้องดูปีที่เกิดขาดทุนเทียบกับรอบปัจจุบัน มาตรา 65 ตรี (12) ให้ใช้ขาดทุนจากห้าปีก่อนรอบปัจจุบันเท่านั้น ถ้าเลยกรอบนั้นแล้วไม่ใช่ต่ออายุได้เพราะยังไม่ได้ใช้หรือหยุดกิจการชั่วคราว ควรแยกทะเบียนขาดทุนเป็นรายปีเพื่อไม่ให้ปะปนกับยอดสะสมในงบ
ภาษีครึ่งปีที่จ่ายเป็นเครดิตหักจากภาษีทั้งรอบ ต้องคำนวณกำไรจริงและภาษีประจำปีผ่าน ภ.ง.ด.50 ก่อนจึงรู้ส่วนต่าง หากเครดิตน้อยกว่าภาษีย่อมมีส่วนต่างตามผลคำนวณ แต่ถ้าเครดิตมากกว่าก็ยังต้องผ่านเงื่อนไขขอคืนและการตรวจ ไม่ใช่ได้รับเงินคืนทันที
แหล่งอ้างอิงที่ตรวจสอบได้
ลิงก์ด้านล่างเป็นแหล่งต้นทางสำหรับประเด็นที่ระบุในคำอธิบายของแต่ละรายการ ไม่ใช่การรับรองทุกข้อความหรือผลของงานบริการ ตรวจฉบับแก้ไขและเงื่อนไขที่ตรงกับข้อเท็จจริงของกิจการประกอบเสมอ
1. ประมวลกฎหมาย
มาตรา 68 ทวิ และ 69: บัญชีประกอบการคำนวณภาษีกรมสรรพากร
หน้าที่จัดทำบัญชีและบัญชีประกอบที่ตรวจสอบรับรองตามกรณี พร้อมข้อเฉพาะกิจการขนส่งต่างประเทศ; การจัดรุ่นไฟล์ไม่แทนการรับรอง
2. แนวปฏิบัติ
กรมสรรพากร: อัตราภาษีเงินได้นิติบุคคลและเกณฑ์ SMEกรมสรรพากร
เกณฑ์ทุนชำระแล้วไม่เกิน 5 ล้านบาท และรายได้ขายสินค้าและบริการไม่เกิน 30 ล้านบาท; กำไรสุทธิไม่เกิน 300,000 บาทยกเว้น ส่วนเกินถึง 3 ล้านบาทเสีย 15% และส่วนที่เกินเสีย 20%
3. แนวปฏิบัติ
กรมสรรพากร: เงื่อนไขรายได้ต่อเนื่องสำหรับอัตราภาษี SMEกรมสรรพากร
ตรวจประวัติรอบบัญชีเริ่มตั้งแต่ 1 ม.ค. 2555: รายรับขายและบริการต้องอยู่ใต้เพดาน 30 ล้านบาททุกช่วงที่เข้าเกณฑ์ พร้อมตรวจทุนชำระแล้วสิ้นรอบไม่เกิน 5 ล้านบาท
4. ประมวลกฎหมาย
มาตรา 67 ทวิ: เครดิตภาษีครึ่งปีที่ชำระกรมสรรพากร
ภาษีที่ชำระตามวรรคหนึ่งเป็นเครดิตในการคำนวณตามมาตรา 68; ตรวจการชำระและรอบ ไม่ใช่ยอดประมาณการหรือคำรับรองคืนเงิน
5. ประมวลกฎหมาย
มาตรา 67 ตรี: ประมาณการกำไรขาดและเงินเพิ่มกรมสรรพากร
แยกไม่ยื่น ประมาณการตาม67ทวิ(1)ขาดเกิน25%โดยไม่มีเหตุอันสมควร และกรณี67ทวิ(2); ตรวจประกาศตามรอบจริง
6. แนวปฏิบัติ
กรมสรรพากร: ค่าปรับยื่น ภ.ง.ด.50/52/55 และยื่นบัญชีเกินกำหนดกรมสรรพากร
มาตรา 35 ปรับไม่เกิน 2,000 บาท ถือเป็นสองกระทง (แบบและบัญชี) เปรียบเทียบปรับกระทงละ 1,000 บาทถ้าไม่เกิน 7 วัน และ 2,000 บาทถ้าเกิน; เงินเพิ่มมาตรา 27 คิดแยกเมื่อมีภาษีต้องชำระ
คำนวณต่อได้ทันทีด้วยเครื่องมือเหล่านี้
- เครื่องคำนวณภาษีเงินได้นิติบุคคล (ภ.ง.ด.50)ภาษี = ผลรวมของกำไรแต่ละขั้น × อัตราของขั้นนั้น
- เครื่องคำนวณภาษีมูลค่าเพิ่ม (VAT 7%)VAT = ฐานภาษี × 7% · ฐานภาษี (กรณีรวมใน) = ยอดรวม × 100 ÷ 107
- เครื่องคำนวณภาษีหัก ณ ที่จ่าย (ภ.ง.ด.3 / ภ.ง.ด.53)ภาษีหัก = ฐานก่อน VAT × อัตรา · จ่ายสุทธิ = ฐาน + VAT − ภาษีหัก
คำที่เกี่ยวข้อง
- ภ.ง.ด.50ภ.ง.ด.50 คือแบบภาษีเงินได้นิติบุคคลประจำรอบบัญชีที่สรุปกำไรทางภาษี ภาษีทั้งรอบ และเครดิต โดยมีกำหนดปกติ 150 วันหลังปิดรอบ
- ภ.ง.ด.51ภ.ง.ด.51 คือแบบภาษีเงินได้นิติบุคคลกลางรอบ ซึ่งบริษัททั่วไปใช้ครึ่งหนึ่งของกำไรสุทธิทั้งรอบที่ประมาณไว้เป็นฐานคำนวณ และนำภาษีที่จ่ายไปเครดิตปลายปี
- รายจ่ายต้องห้ามรายจ่ายต้องห้ามคือรายการที่กฎหมายไม่ยอมให้หักทั้งหมดหรือบางส่วนเมื่อหากำไรสุทธิเพื่อเสียภาษี แม้รายการนั้นจะเป็นค่าใช้จ่ายที่รับรู้ถูกต้องในบัญชีก็ตาม
- ภ.ง.ด.53ภ.ง.ด.53 คือแบบนำส่งภาษีหัก ณ ที่จ่ายเมื่อผู้รับเงินเป็นนิติบุคคลไทย (บริษัทหรือห้างที่จดทะเบียน)ที่เข้าเงื่อนไขกฎหมาย โดยต้องแยกประเภทเงินได้และฐานการหักก่อนเลือกแบบ
- ภ.ง.ด.3ภ.ง.ด.3 คือแบบนำส่งภาษีหัก ณ ที่จ่ายสำหรับเงินจ่ายให้บุคคลธรรมดาที่เข้าเงื่อนไขกฎหมาย โดยต้องแยกประเภทเงินได้และฐานการหักก่อนเลือกแบบ
- ภ.ง.ด.91ภ.ง.ด.91 คือแบบสรุปภาษีเงินได้บุคคลธรรมดารายปีสำหรับผู้มีเงินได้จากการจ้างแรงงานตามมาตรา 40(1) ประเภทเดียว โดยพิจารณาหน้าที่ตามเกณฑ์เงินได้ก่อนหักค่าใช้จ่ายและค่าลดหย่อน
- ภ.พ.30ภ.พ.30 คือแบบแสดงรายการ VAT ของผู้ประกอบการจดทะเบียนสำหรับแต่ละเดือนภาษี ใช้แสดงยอดขาย ภาษีขาย ภาษีซื้อที่หักได้ และผลเป็นภาษีชำระหรือเครดิต โดยยังต้องยื่นแม้เดือนนั้นไม่มีการขาย
- จดทะเบียนภาษีมูลค่าเพิ่มการจดทะเบียน VAT คือการเข้าสู่ระบบภาษีมูลค่าเพิ่มของผู้ประกอบการ โดยกิจการในบังคับที่มีรายรับเกิน 1.8 ล้านบาทต่อปีต้องยื่นคำขอภายใน 30 วันจากวันที่เกินเกณฑ์
- ใบกำกับภาษีใบกำกับภาษีคือหลักฐาน VAT ที่ผู้มีสิทธิออกให้เมื่อเกิดความรับผิดทางภาษี โดยแบบเต็มรูปต้องมีรายการตามมาตรา 86/4 และข้อความเพิ่มเติมที่กฎหมายกำหนด