ภาษีและกรมสรรพากร
อากรแสตมป์
Stamp duty
อากรแสตมป์คือภาษีจากตราสารที่กฎหมายระบุ โดยชนิดเอกสาร ฐานเงิน และผู้มีหน้าที่ตามบัญชีอัตราอากรเป็นตัวกำหนดภาระ ไม่ใช่เพียงชื่อสัญญาหรือยอดเงินที่รับ
คำตอบสั้น
อากรแสตมป์ คือ ภาษีจากตราสารที่กฎหมายระบุ โดยชนิดเอกสาร ฐานเงิน และผู้มีหน้าที่ตามบัญชีอัตราอากรเป็นตัวกำหนดภาระ ไม่ใช่เพียงชื่อสัญญาหรือยอดเงินที่รับ
ขั้นตอนโดยสรุป
- ตรวจว่ารายการหรือธุรกรรมของคุณเข้าเงื่อนไขของคำนี้หรือไม่
- ระบุแบบยื่นและกำหนดเวลาที่เกี่ยวข้องกับกรมสรรพากร
- คำนวณยอดและบันทึกบัญชีให้ตรงกับเอกสารต้นทาง
- ยื่นผ่านระบบ e-Filing และเก็บหลักฐานการยื่นไว้
สิ่งที่ต้องเตรียม
- เอกสารต้นทาง เช่น ใบกำกับภาษี ใบเสร็จ และสัญญาที่เกี่ยวข้อง
- รายการเดินบัญชีธนาคารของงวดที่เกี่ยวข้อง
- หนังสือรับรองบริษัทและเลขประจำตัวผู้เสียภาษี
- แบบยื่นและหลักฐานการยื่นย้อนหลังที่เคยส่งไว้
ต้องการให้ทีมช่วยประเมิน? แจ้งปัญหาบัญชีหรือภาษี งวดที่เกี่ยวข้องและกำหนดส่ง เพื่อแยกสิ่งที่ต้องตรวจ เอกสารที่ต้องใช้ และขอบงานก่อนนัดหมาย
แจ้งงานที่ต้องการประเมินมาตรา 104 ให้ตราสารในบัญชีอัตราอากรอยู่ในบังคับ โดยแต่ละลักษณะอาจใช้อัตราตามมูลค่าหรือจำนวนคงที่ การคำนวณอากรต้องแยกจากการวินิจฉัยข้อยกเว้นและวิธีชำระ รวมถึง e-Stamp Duty ตราสารที่ยังปิดแสตมป์ไม่บริบูรณ์มีข้อจำกัดด้านพยานหลักฐานในคดีแพ่งตามมาตรา 118 จนกว่าจะแก้ไขตามกฎหมาย

เริ่มจากตราสาร ไม่ใช่จากภาษีของรายได้
อากรแสตมป์ตามหมวด 6 ของประมวลรัษฎากรเก็บจากเอกสารที่เข้าลักษณะตามบัญชีท้ายหมวด มาตรา 103 อธิบายความหมายของตราสารและการปิดแสตมป์บริบูรณ์ ส่วนมาตรา 104 เชื่อมประเภทเอกสารกับอัตราและผู้มีหน้าที่ จึงไม่ใช่ว่าทุกสัญญาต้องเสีย และไม่ใช่ว่ารายได้ที่เสียภาษีเงินได้แล้วจะพ้นจากอากรโดยอัตโนมัติ
การอ่านเนื้อหาจริงสำคัญกว่าชื่อหน้าปก เอกสารที่เรียกว่าใบสั่งซื้ออาจมีข้อตกลงจ้างทำของ ส่วนบันทึกตกลงทั่วไปอาจไม่ตรงลักษณะใดเลย ต้องพิจารณาหน้าที่ที่คู่กรณีผูกพัน วิธีรับค่าตอบแทน และสิ่งที่ส่งมอบ ก่อนเลือกฐานอากร ไม่ควรตั้งต้นด้วยการนำยอดทุกใบแจ้งหนี้มาคูณอัตราเดียวกัน
ให้จัดชุดหลักฐานที่อ่านความสัมพันธ์ได้ครบ ทั้งสัญญาหลัก เอกสารแนบ ตารางราคา และข้อตกลงแก้ไข การจ่ายภาษีหัก ณ ที่จ่ายหรือออกใบกำกับภาษีไม่ได้ทำหน้าที่แทนหลักฐานอากร เพราะภาษีเหล่านั้นพิจารณาคนละเหตุและคนละฐานกับตราสาร
เช่าและจ้างทำของ: อัตราเหมือนกันแต่ฐานกับผู้เสียต่างกัน
ลักษณะ 1 ครอบคลุมการเช่าแพ ที่ดิน และโรงเรือน รวมถึงสิ่งปลูกสร้างอย่างอื่น โดยคิด 1 บาทต่อค่าเช่าหรือเงินกินเปล่าทุก 1,000 บาทหรือเศษตลอดอายุการเช่า ผู้ให้เช่าเป็นผู้มีหน้าที่เสีย ต้องไม่ขยายอัตรานี้ไปยังการเช่าทรัพย์สินทุกประเภทโดยไม่อ่านขอบเขตของลักษณะตราสาร
ลักษณะ 4 จ้างทำของใช้อัตรา 1 บาทต่อสินจ้างทุก 1,000 บาทหรือเศษ ผู้รับจ้างเป็นผู้เสีย เมื่อยังไม่ทราบสินจ้างแน่นอน บัญชีกำหนดให้ประมาณตามสมควร หากรับเงินเป็นคราวและเกินยอดที่เสียไว้ ต้องพิจารณาเสียเพิ่มตามหมายเหตุ ส่วนอากรที่เสียเกินมีช่องทางขอคืน ไม่ใช่หักกลบกับสัญญาอื่นตามใจ
ตัวอย่างสินจ้างที่เป็นฐาน 250,001 บาท หารด้วย 1,000 ได้ 250.001 จึงปัดจำนวนช่วงขึ้นเป็นอากร 251 บาท ไม่ใช่ปัดเงินสัญญาลง โมดูล stamp-duty-rules.ts ทดสอบแนวคิดการปัดขึ้นนี้โดยเฉพาะ แต่ผล 251 บาทยังไม่ได้ตอบว่าสัญญานั้นมีข้อยกเว้นหรือจำเป็นต้องชำระผ่านวิธีใด
กู้ยืม โอนหุ้น และมอบอำนาจต้องแยกกิ่ง
ลักษณะ 5 สำหรับกู้ยืมเงินหรือข้อตกลงให้เบิกเงินเกินบัญชีคิด 1 บาททุก 2,000 บาทหรือเศษจากจำนวนเงินกู้หรือวงเงินที่ตกลงไว้ อากรตามลักษณะนี้รวมไม่เกิน 10,000 บาท ผู้ให้กู้เป็นผู้มีหน้าที่เสียตามบัญชี การที่คู่สัญญาตกลงให้ผู้กู้รับภาระค่าใช้จ่ายไม่ได้เปลี่ยนผู้มีหน้าที่ที่กฎหมายระบุ
ลักษณะ 2 โอนใบหุ้น ใบหุ้นกู้ พันธบัตร และใบรับรองหนี้ตามที่ระบุในบัญชี ใช้ 1 บาทต่อทุก 1,000 บาทหรือเศษ โดยเทียบราคาหุ้นที่ชำระแล้วกับราคาในตราสารและใช้ค่าที่สูงกว่า ผู้โอนเป็นผู้เสีย จึงไม่ควรเอาเฉพาะส่วนกำไรจากการขายหุ้นมาเป็นฐานอากร หรือใช้อัตราสัญญากู้แทนอัตราโอน
ใบมอบอำนาจตามลักษณะ 7 มีอัตราคงที่ตามขอบเขตอำนาจ เช่น ทำการครั้งเดียว 10 บาท หรือให้ร่วมทำการมากกว่าครั้งเดียว 30 บาท กรณีหลายคนต่างทำได้มากกว่าครั้งเดียวคิดคนละ 30 บาท ผู้มอบอำนาจเป็นผู้เสีย ต้องอ่านว่าร่วมกันหรือต่างคนต่างทำได้ ไม่ใช่นับเพียงจำนวนลายเซ็นแล้วเลือกอัตรา
e-Stamp Duty เป็นวิธีเสียอากร ไม่ใช่ภาษีชนิดใหม่
การปิดแสตมป์บริบูรณ์ไม่ได้มีความหมายแค่นำดวงแสตมป์มาแปะ มาตรา 103 รองรับการเสียเป็นตัวเงินตามหลักเกณฑ์ และมาตรา 123 ทวิ เป็นฐานอำนาจกำหนดวิธีเสียอากร e-Stamp Duty เป็นช่องทางอิเล็กทรอนิกส์สำหรับการชำระและรับหลักฐานอากร ต้องตรวจประกาศที่ใช้กับชนิดตราสาร รูปแบบ และวันที่ทำเอกสาร
อย่าสับสนตราสารอิเล็กทรอนิกส์กับการนำสัญญากระดาษไปชำระผ่านระบบออนไลน์ รูปแบบของต้นฉบับกับช่องทางชำระเป็นคนละเรื่อง กำหนดเวลาเฉพาะของแต่ละกลุ่มต้องอ่านจากประกาศที่มีผล ไม่ควรสรุปว่าทุกตราสารมีเวลา 15 วัน หรืออากรน้อยจึงใช้ดวงแสตมป์ได้เสมอ
หลักฐานที่ได้รับจากระบบควรจับคู่กับตราสารฉบับที่เสียอากรไว้ พร้อมเลขอ้างอิงและข้อมูลผู้ยื่น การชำระสำเร็จด้วยยอดหนึ่งไม่ได้พิสูจน์ว่าประเภทตราสารถูกต้อง ฐานครบ หรือได้รับยกเว้น และไม่ใช่ใบกำกับภาษีสำหรับนำไปใช้เป็นภาษีซื้อในระบบ VAT
ไม่ปิดอากร: แยกผลทางหลักฐานกับเงินเพิ่ม
มาตรา 118 จำกัดการใช้ต้นฉบับ คู่ฉบับ คู่ฉีก หรือสำเนาตราสารที่ปิดแสตมป์ไม่บริบูรณ์เป็นพยานหลักฐานในคดีแพ่ง จนกว่าจะเสียอากรและเงินเพิ่มถ้ามีให้ครบตามกฎหมาย จึงไม่ควรสรุปว่าสัญญาเป็นโมฆะทันที หรือใช้สำเนาแทนแล้วข้อจำกัดจะหายไป การแก้ไขต้องมีหลักฐานตามมาตรา 116 และ 117
กรณียื่นตราสารเพื่อแก้ไขเองตามมาตรา 113 ถ้าทำในไทยและยื่นภายใน 15 วันจากวันที่ต้องปิดบริบูรณ์ ให้เสียเฉพาะอากรตามเงื่อนไขมาตรานั้น กรณีอื่นที่ยังไม่พ้น 90 วัน เงินเพิ่มคือค่าที่สูงกว่าระหว่างสองเท่าของอากรกับ 4 บาท เมื่อพ้น 90 วันใช้ค่าที่สูงกว่าระหว่างห้าเท่ากับ 10 บาท ทั้งหมดเป็นเงินเพิ่มต่างหากจากอากร มิใช่อัตรารายเดือน
มาตรา 114 ใช้กรณีตรวจสอบหรือมีผู้กล่าวหาแจ้งความ: ไม่ปิดเลยใช้หกเท่าของอากรหรือ 25 บาทแล้วแต่สูงกว่า ปิดขาดใช้หกเท่าของส่วนขาดหรือ 25 บาท ส่วนความไม่บริบูรณ์กรณีอื่นใช้หนึ่งเท่าของอากรหรือ 25 บาท การไม่ออกใบรับที่ต้องออกเป็นอีกกิ่งหนึ่งที่ใช้หกเท่าหรือ 25 บาท ต้องแยกฐานก่อนประเมิน และการลดเงินเพิ่มต้องเป็นไปตามหลักเกณฑ์ มิใช่สิทธิที่จะได้ลดแน่นอน
อากรกับการโอนอสังหาริมทรัพย์และภาษีอื่น
ใบรับจากการโอนอสังหาริมทรัพย์ที่ต้องจดทะเบียนอยู่ในลักษณะ 28(ข) อัตรา 1 บาททุก 200 บาทหรือเศษของจำนวนเงินในใบรับ ผู้รับเงินเป็นผู้มีหน้าที่เสีย แต่บัญชีมีข้อยกเว้นสำหรับจำนวนที่ต้องเสีย VAT หรือภาษีธุรกิจเฉพาะ การเห็นว่ารายการหนึ่งเสีย SBT จึงไม่ใช่เหตุให้ยกเว้นอากรทุกสัญญาที่บุคคลนั้นทำ
ต้องแยกใบรับการโอนออกจากตราสารเช่าหรือกู้ที่อยู่ในชุดธุรกรรมเดียวกัน และอ่านเงื่อนไขข้อยกเว้นของแต่ละลักษณะ หากต้องวินิจฉัยการขายเป็นทางค้าหรือหากำไร ให้อ่านเรื่อง ภาษีธุรกิจเฉพาะ ก่อนนำผลมาใช้กับข้อยกเว้นของใบรับ ไม่ใช่เริ่มจากเลือกภาษีที่คำนวณได้น้อยกว่า
ข้อควรระวังในทางปฏิบัติ
- •จ้างทำของคิด 1 บาทต่อสินจ้างทุก 1,000 บาทหรือเศษ และผู้รับจ้างเป็นผู้มีหน้าที่เสียตามบัญชี
- •สัญญากู้ใช้อัตรา 1 บาททุก 2,000 บาทหรือเศษ และเพดานอากร 10,000 บาท ไม่ใช่เพดานเงินกู้
- •ยอดอากรที่คำนวณได้ไม่ใช่หลักฐานว่าตราสารได้รับยกเว้นหรือเลือกใช้แสตมป์กระดาษได้
- •เงินเพิ่มกรณียื่นแก้ไขเองตามมาตรา 113 ต้องแยกจากกรณีตรวจพบตามมาตรา 114
คำถามที่พบบ่อยเรื่อง อากรแสตมป์
บัญชีลักษณะ 4 ระบุผู้รับจ้างเป็นผู้มีหน้าที่เสีย สัญญาที่ให้ผู้ว่าจ้างออกเงินแทนเป็นการจัดภาระระหว่างคู่สัญญา ไม่ได้เปลี่ยนชื่อผู้มีหน้าที่ตามบัญชี ควรเก็บหลักฐานให้ระบุได้ว่าชำระสำหรับสัญญาใดและฐานสินจ้างเท่าใด
หากเข้าเกณฑ์ลักษณะ 5 และไม่มีข้อยกเว้น จำนวนช่วง 2,000 บาทต้องปัดขึ้น จึงได้อากร 1,501 บาท ซึ่งยังไม่ถึงเพดาน 10,000 บาท ตัวเลขนี้ไม่ตอบว่าวิธีชำระใดถูกต้องหรือมีเงินเพิ่มจากการล่าช้าหรือไม่
ยังต้องตรวจว่าตราสารนั้นอนุญาตให้ใช้ดวงแสตมป์หรือบังคับเสียเป็นตัวเงิน การปิดทับยังมีเงื่อนไขการขีดฆ่าและเวลาตามมาตรา 103 ยอดหน้าดวงครบจึงไม่รับรองว่าปิดแสตมป์บริบูรณ์เสมอ
มาตรา 118 เป็นข้อจำกัดการใช้เป็นพยานหลักฐานในคดีแพ่ง ไม่ใช่บทที่ทำให้สัญญาทุกฉบับเป็นโมฆะ แก้ไขโดยเสียอากรและเงินเพิ่มที่เกี่ยวข้องตามกระบวนการ และเก็บหลักฐานที่เจ้าหน้าที่ออกให้ อย่านำระยะผ่อนการยื่นแก้ไขตามมาตรา 113 ไปแทนกำหนดชำระของตราสารทุกประเภท
ข้อยกเว้นในลักษณะ 28(ข) ใช้กับจำนวนเงินในใบรับที่ต้องเสีย SBT หรือ VAT จึงต้องวินิจฉัยรายการและฐานก่อน ไม่ใช่เลือกเสียภาษีสองตัวตามใจ เอกสารอื่น เช่น สัญญากู้เพื่อซื้อทรัพย์ ต้องพิจารณาตามลักษณะของตัวเอง
แหล่งอ้างอิงที่ตรวจสอบได้
ลิงก์ด้านล่างเป็นแหล่งต้นทางสำหรับประเด็นที่ระบุในคำอธิบายของแต่ละรายการ ไม่ใช่การรับรองทุกข้อความหรือผลของงานบริการ ตรวจฉบับแก้ไขและเงื่อนไขที่ตรงกับข้อเท็จจริงของกิจการประกอบเสมอ
1. ประมวลกฎหมาย
บัญชีอัตราอากรแสตมป์ ลักษณะแห่งตราสาร 1: เช่าทรัพย์สินกรมสรรพากร
อากร 1 บาทต่อค่าเช่าหรือเงินกินเปล่ารวมตลอดอายุการเช่าทุก 1,000 บาทหรือเศษ ผู้ให้เช่าเป็นผู้ต้องเสียอากร; ต้องตรวจข้อยกเว้นและวิธีชำระแยกต่างหาก
2. ประมวลกฎหมาย
บัญชีอัตราอากรแสตมป์ ลักษณะแห่งตราสาร 4: จ้างทำของกรมสรรพากร
1 บาททุก 1,000 บาทหรือเศษของสินจ้างที่กำหนด ผู้รับจ้างเป็นผู้เสีย; หมายเหตุให้ประมาณสินจ้างเมื่อไม่ทราบ เสียเพิ่มเมื่อรับเงินเป็นคราวเกินยอดเดิม และขอคืนเมื่อเสียเกิน
3. ประมวลกฎหมาย
บัญชีอัตราอากรแสตมป์ ลักษณะแห่งตราสาร 5: กู้ยืมเงินและเบิกเงินเกินบัญชีกรมสรรพากร
อากร 1 บาททุก 2,000 บาทหรือเศษของยอดเงินกู้หรือวงเงินเบิกเกินบัญชี สูงสุด 10,000 บาท; อากรไม่ได้ตัดสินความสมบูรณ์ของสัญญาหรือดอกเบี้ย
4. ประมวลกฎหมาย
บัญชีอัตราอากรแสตมป์ ลักษณะแห่งตราสาร 28(ข): ใบรับการโอนอสังหาริมทรัพย์กรมสรรพากร
อากร 1 บาททุก 200 บาทหรือเศษ (0.5%) ของจำนวนเงินในใบรับ; ยกเว้นส่วนที่ผู้รับต้องเสีย VAT หรือภาษีธุรกิจเฉพาะ
5. ประมวลกฎหมาย
ประมวลรัษฎากร มาตรา 103–129 อากรแสตมป์กรมสรรพากร
ความบริบูรณ์ ผู้มีหน้าที่ เงินเพิ่มมาตรา 113 และ 114 และพยานหลักฐานมาตรา 118
คำนวณต่อได้ทันทีด้วยเครื่องมือเหล่านี้
- เครื่องคำนวณภาษีมูลค่าเพิ่ม (VAT 7%)VAT = ฐานภาษี × 7% · ฐานภาษี (กรณีรวมใน) = ยอดรวม × 100 ÷ 107
- เครื่องคำนวณภาษีหัก ณ ที่จ่าย (ภ.ง.ด.3 / ภ.ง.ด.53)ภาษีหัก = ฐานก่อน VAT × อัตรา · จ่ายสุทธิ = ฐาน + VAT − ภาษีหัก
- เครื่องคำนวณภาษีเงินได้นิติบุคคล (ภ.ง.ด.50)ภาษี = ผลรวมของกำไรแต่ละขั้น × อัตราของขั้นนั้น
คำที่เกี่ยวข้อง
- ใบกำกับภาษีใบกำกับภาษีคือหลักฐาน VAT ที่ผู้มีสิทธิออกให้เมื่อเกิดความรับผิดทางภาษี โดยแบบเต็มรูปต้องมีรายการตามมาตรา 86/4 และข้อความเพิ่มเติมที่กฎหมายกำหนด
- ภาษีเงินได้นิติบุคคลภาษีเงินได้นิติบุคคลสำหรับบริษัททั่วไปคำนวณจากกำไรสุทธิทางภาษี อัตราปกติ 20% ส่วนผู้ผ่านเงื่อนไข SME ใช้ชั้นกำไรยกเว้น 15% และ 20%
- ภ.ง.ด.50ภ.ง.ด.50 คือแบบภาษีเงินได้นิติบุคคลประจำรอบบัญชีที่สรุปกำไรทางภาษี ภาษีทั้งรอบ และเครดิต โดยมีกำหนดปกติ 150 วันหลังปิดรอบ
- ภ.ง.ด.51ภ.ง.ด.51 คือแบบภาษีเงินได้นิติบุคคลกลางรอบ ซึ่งบริษัททั่วไปใช้ครึ่งหนึ่งของกำไรสุทธิทั้งรอบที่ประมาณไว้เป็นฐานคำนวณ และนำภาษีที่จ่ายไปเครดิตปลายปี
- ภ.ง.ด.53ภ.ง.ด.53 คือแบบนำส่งภาษีหัก ณ ที่จ่ายเมื่อผู้รับเงินเป็นนิติบุคคลไทย (บริษัทหรือห้างที่จดทะเบียน)ที่เข้าเงื่อนไขกฎหมาย โดยต้องแยกประเภทเงินได้และฐานการหักก่อนเลือกแบบ
- ภ.ง.ด.3ภ.ง.ด.3 คือแบบนำส่งภาษีหัก ณ ที่จ่ายสำหรับเงินจ่ายให้บุคคลธรรมดาที่เข้าเงื่อนไขกฎหมาย โดยต้องแยกประเภทเงินได้และฐานการหักก่อนเลือกแบบ
- ภ.ง.ด.91ภ.ง.ด.91 คือแบบสรุปภาษีเงินได้บุคคลธรรมดารายปีสำหรับผู้มีเงินได้จากการจ้างแรงงานตามมาตรา 40(1) ประเภทเดียว โดยพิจารณาหน้าที่ตามเกณฑ์เงินได้ก่อนหักค่าใช้จ่ายและค่าลดหย่อน
- ภ.พ.30ภ.พ.30 คือแบบแสดงรายการ VAT ของผู้ประกอบการจดทะเบียนสำหรับแต่ละเดือนภาษี ใช้แสดงยอดขาย ภาษีขาย ภาษีซื้อที่หักได้ และผลเป็นภาษีชำระหรือเครดิต โดยยังต้องยื่นแม้เดือนนั้นไม่มีการขาย