ภาษีและกรมสรรพากร
ภาษีธุรกิจเฉพาะ(SBT)
Specific business tax
คำนี้พบการเขียนอีกแบบว่า ภธ 40 หรือ ภ.ธ. 40
ภาษีธุรกิจเฉพาะคือภาษีจากรายรับของกิจการที่กฎหมายกำหนด เช่น โรงรับจำนำ ธนาคาร และประกันชีวิต รวมถึงการขายอสังหาริมทรัพย์ที่ทำเพื่อการค้าหรือเพื่อหากำไร โดยแยกจาก VAT ตามขอบเขตรายการ
คำตอบสั้น
ภาษีธุรกิจเฉพาะ (SBT) คือ ภาษีจากรายรับของกิจการที่กฎหมายกำหนด เช่น โรงรับจำนำ ธนาคาร และประกันชีวิต รวมถึงการขายอสังหาริมทรัพย์ที่ทำเพื่อการค้าหรือเพื่อหากำไร โดยแยกจาก VAT ตามขอบเขตรายการ
ขั้นตอนโดยสรุป
- ตรวจว่ารายการหรือธุรกรรมของคุณเข้าเงื่อนไขของคำนี้หรือไม่
- ระบุแบบยื่นและกำหนดเวลาที่เกี่ยวข้องกับกรมสรรพากร
- คำนวณยอดและบันทึกบัญชีให้ตรงกับเอกสารต้นทาง
- ยื่นผ่านระบบ e-Filing และเก็บหลักฐานการยื่นไว้
สิ่งที่ต้องเตรียม
- เอกสารต้นทาง เช่น ใบกำกับภาษี ใบเสร็จ และสัญญาที่เกี่ยวข้อง
- รายการเดินบัญชีธนาคารของงวดที่เกี่ยวข้อง
- หนังสือรับรองบริษัทและเลขประจำตัวผู้เสียภาษี
- แบบยื่นและหลักฐานการยื่นย้อนหลังที่เคยส่งไว้
ต้องการให้ทีมช่วยประเมิน? แจ้งปัญหาบัญชีหรือภาษี งวดที่เกี่ยวข้องและกำหนดส่ง เพื่อแยกสิ่งที่ต้องตรวจ เอกสารที่ต้องใช้ และขอบงานก่อนนัดหมาย
แจ้งงานที่ต้องการประเมินมาตรา 91/2 กำหนดประเภทกิจการ ส่วนฐานและอัตราต้องอ่านคู่กับมาตรา 91/5 และ 91/6 ภาษีท้องถิ่นคำนวณเพิ่มในอัตรา 10% ของ SBT ไม่ใช่ของรายรับ ผู้มีหน้าที่ยื่นรายเดือนใช้ ภ.ธ.40 แต่การขายอสังหาริมทรัพย์ที่ชำระเมื่อจดทะเบียนมีช่องทางเฉพาะ และการผ่อนภาษีรายเดือนต่ำกว่า 100 บาทไม่ใช่การยกเว้นกิจการ

กิจการที่อยู่ในข่ายต้องดูมาตรา 91/2
ภาษีธุรกิจเฉพาะหรือ SBT ไม่ได้เป็นภาษีสำหรับบริษัททุกแห่ง และไม่ได้เกิดเพราะรายได้สูงอย่างเดียว มาตรา 91/2 ระบุการธนาคาร ธุรกิจเงินทุน ตลอดจนธุรกิจด้านหลักทรัพย์และด้านเครดิตฟองซิเอร์ ธุรกิจประกันชีวิต การรับจำนำ การประกอบกิจการโดยปกติเยี่ยงธนาคารพาณิชย์ การขายอสังหาริมทรัพย์โดยมุ่งทางการค้าหรือมุ่งหากำไร และกิจการอื่นตามที่กฎหมายกำหนด ต้องจำแนกประเภทก่อนหาอัตรา
บุคคลธรรมดาก็อยู่ในข่ายได้ ไม่จำกัดเฉพาะนิติบุคคลที่มีใบอนุญาตสถาบันการเงิน ตัวอย่างที่ต้องระวังคือการให้กู้เป็นกิจการปกติเยี่ยงธนาคาร และการโอนที่ดินที่เข้าความหมายขายเป็นทางค้า การมีคำว่าดอกเบี้ยในบัญชีอย่างเดียวไม่ได้พิสูจน์ว่าทุกรายการต้องเสีย SBT เพราะข้อเท็จจริงและข้อยกเว้นเฉพาะยังต้องแยกวินิจฉัย
ลำดับที่ใช้ได้จริงคือระบุกิจกรรม ผู้ประกอบการ และลักษณะรายรับ แล้วตรวจข้อยกเว้นตามมาตรา 91/3 และกฎหมายลำดับรอง จากนั้นจึงกำหนดฐานและช่องทางยื่น การมีทะเบียนภาษีอื่นหรือเคยยื่น VAT มาแล้วไม่ใช่ข้อสรุปว่ารายรับนี้หลุดจาก SBT
ฐานรายรับและอัตรา 3%, 2.5% และ 0.1%
มาตรา 91/5 แยกฐานตามกิจการ ไม่ใช่ใช้กำไรสุทธิจากงบการเงินเป็นฐานเดียวทั้งระบบ กิจการธนาคารและกิจการปกติเยี่ยงธนาคาร รวมถึงกิจการด้านเงินทุน ด้านหลักทรัพย์ และด้านเครดิตฟองซิเอร์ใช้อัตรา 3% กับรายรับตามประเภทที่กฎหมายระบุ เช่น ดอกเบี้ย ส่วนลด ค่าธรรมเนียมหรือค่าบริการ และกำไรจากธุรกรรมบางชนิด จึงต้องอ่านรายการรายรับ ไม่ใช่นำเงินต้นที่รับคืนมาปะปนเป็นดอกเบี้ย
การประกันชีวิตใช้อัตรา 2.5% กับดอกเบี้ย ค่าธรรมเนียม และค่าบริการตามฐานที่กำหนด ไม่ควรนำเบี้ยประกันทั้งหมดมาคูณโดยไม่ตรวจบทบัญญัติ โรงรับจำนำใช้อัตรา 2.5% กับดอกเบี้ย ค่าธรรมเนียม และเงินหรือประโยชน์จากการขายของจำนำที่หลุด ส่วนอัตรา 0.1% เป็นอัตราตามกฎหมายของการขายหลักทรัพย์ในตลาดหลักทรัพย์ ต้องตรวจข้อยกเว้นที่ใช้กับรายการนั้นก่อน ไม่ใช่คำยืนยันว่าทุกการซื้อขายหุ้นต้องชำระจริง
ภาษีท้องถิ่นเพิ่มอีก 10% ของ SBT ทำให้อัตรารวมเชิงคำนวณบนฐานเดียวกันเป็น 3.3%, 2.75% และ 0.11% ตามลำดับ ตัวเลขรวมช่วยตรวจเลขเท่านั้น ไม่แทนการตรวจฐานหรือข้อยกเว้น และห้ามบวก 10 จุดเปอร์เซ็นต์กับอัตราเดิม เพราะจะทำให้ยอดภาษีผิดไปมาก
ขายอสังหาริมทรัพย์: ห้าปีเป็นเพียงกิ่งหนึ่ง
มาตรา 91/2(6) ประกอบพระราชกฤษฎีกาฯ ฉบับที่ 342 กำหนดไว้หลายลักษณะสำหรับการขายอสังหาริมทรัพย์ที่เป็นการค้าหรือมุ่งหากำไร เช่น การจัดสรร การขายอาคารที่สร้างเพื่อขาย การขายห้องชุดของผู้ขอจดทะเบียนอาคารชุด และทรัพย์ที่นิติบุคคลมีไว้ในการประกอบกิจการ การขายภายในห้าปีนับแต่ได้มาเป็นอีกกิ่งหนึ่ง ไม่ใช่เงื่อนไขเดียวที่ครอบคลุมทุกคน
ในกิ่งห้าปี ต้องตรวจข้อยกเว้นเฉพาะ เช่น ทรัพย์ที่ได้โดยมรดก หรือที่อยู่อาศัยอันเป็นแหล่งสำคัญซึ่งผู้ขายมีชื่อในทะเบียนบ้านตามระยะเวลาที่กฎหมายกำหนดไม่น้อยกว่าหนึ่งปี ข้อเท็จจริงเรื่องผู้มีชื่อ ระยะเวลา และสิทธิในที่ดินกับอาคารต้องมีหลักฐาน การอยู่จริงแต่ไม่มีข้อมูลทะเบียนที่เข้าเงื่อนไขไม่ใช่สิ่งทดแทนโดยอัตโนมัติ
จึงไม่ควรใช้ข้อความว่าเกินห้าปีไม่เสียภาษีเสมอ หรือขายในห้าปีเสียแน่นอน นิติบุคคลที่ขายทรัพย์ในกิจการอาจเข้ากิ่งอื่นแม้ถือมานาน และผู้ขายบุคคลธรรมดาอาจมีข้อยกเว้นในกิ่งห้าปี การนับวันที่ได้มากับวันโอนต้องอาศัยเอกสารสิทธิ ไม่ใช่นับจากปีที่ลงค่าใช้จ่ายหรือวันที่ตกลงราคากัน
ตัวอย่างฐานโอนและภาษีท้องถิ่น
สำหรับการขายอสังหาริมทรัพย์ที่อยู่ในบังคับ อัตราปกติ SBT คือ 3% การหาฐานเบื้องต้นเปรียบเทียบราคาขายกับราคาประเมินที่ใช้จดทะเบียนและใช้ค่าที่สูงกว่า แต่ต้องตรวจรายรับเพิ่มเติมด้วย เช่น ภาระจำนองหรือหนี้ที่ผู้ซื้อรับแทนตามข้อเท็จจริง ค่าสูงสุดของสองจำนวนจึงยังไม่ใช่ข้อสรุปฐานสุดท้ายในทุกกรณี
สมมติราคาขาย 2,000,000 บาท ราคาประเมิน 3,000,000 บาท และไม่มีรายรับอื่นที่ต้องรวม ฐานตัวอย่างเป็น 3,000,000 บาท SBT เท่ากับ 90,000 บาท และภาษีท้องถิ่น 9,000 บาท รวม 99,000 บาท ตัวอย่างนี้ตั้งอยู่บนสมมติฐานว่าการขายอยู่ในบังคับและไม่รับสิทธิลดหรือยกเว้นใด ไม่ใช่การประเมินภาษีของทรัพย์จริง
โมดูล sbt-evidence-rules.ts แยกฟังก์ชันเปรียบเทียบฐานจากฟังก์ชันผ่อนชำระรายเดือนโดยชัดเจน จึงห้ามนำเกณฑ์ต่ำกว่า 100 บาทของรายเดือนมาลดยอดภาษีโอน และห้ามใช้ตัวเลขอัตราลดชั่วคราวในเอกสารเก่าแทนอัตราปกติโดยไม่ตรวจช่วงวันที่กฎหมายให้สิทธิ
ภ.ธ.40 รายเดือนกับการชำระต่อเจ้าพนักงานที่ดิน
ผู้ประกอบกิจการที่มีหน้าที่จดทะเบียนต้องยื่น ภ.ธ.01 ภายใน 30 วันจากการเริ่มกิจการตามเงื่อนไขกฎหมาย การจดทะเบียนนี้แยกจากการยื่นแบบรายเดือน ภ.ธ.40 ซึ่งใช้แสดงรายรับ ฐาน อัตรา และภาษีของเดือนนั้น กำหนดทั่วไปของแบบรายเดือนอยู่ที่วันที่ 15 ในเดือนที่ต่อจากเดือนภาษี ส่วนสิทธิขยายเวลาทางอิเล็กทรอนิกส์ต้องตรวจประกาศแยก ไม่ควรนำมาใช้กับทุกช่องทาง
สำหรับผู้มีหน้าที่ยื่นรายเดือน เดือนที่ไม่มีรายรับก็ยังมีหน้าที่ยื่น และยอดภาษีรายเดือนที่ต่ำกว่า 100 บาทไม่ต้องชำระตามเกณฑ์แต่ยังต้องส่งแบบ ยอดเท่ากับ 100 บาทไม่อยู่ในคำว่าต่ำกว่า เกณฑ์นี้พิจารณายอดภาษีที่ประเมินแล้ว ไม่ใช่รายได้ 100 บาท ไม่ใช่ส่วนลด 100 บาท และไม่ใช่หนังสือยืนยันยกเว้นกิจการ
ส่วนการขายอสังหาริมทรัพย์ที่ต้องจดทะเบียนซึ่งอยู่ในบังคับชำระขณะโอน ใช้การยื่นและชำระต่อเจ้าพนักงานที่ดินตามคำสั่ง ป.82/2542 ข้อ 6 ต้องแยกจากรอบรายเดือน ไม่บันทึกว่าชำระแล้วจึงไม่ต้องทำหลักฐาน หรือเอารายการเดียวกันไปชำระซ้ำโดยไม่ตรวจช่องทางที่กฎหมายกำหนด
สัมพันธ์กับ VAT และอากรแสตมป์อย่างไร
มาตรา 77/3 วางความสัมพันธ์ระหว่างกิจการในข่าย SBT กับ VAT แต่ไม่ควรสรุปว่าบริษัทที่มี SBT จะไม่เกี่ยวข้องกับ VAT เลย ผู้ประกอบการรายเดียวอาจมีรายรับหลายประเภท ต้องแยกกิจกรรมและอ่านข้อกำหนดสำหรับกิจการเกี่ยวเนื่อง ถ้ารายรับอีกส่วนอยู่ในบังคับ VAT ก็พิจารณาหน้าที่ส่วนนั้นแยก อ่านแนวคิดทะเบียนที่ การจดทะเบียน VAT
อากรใบรับโอนอสังหาริมทรัพย์มีข้อยกเว้นสำหรับจำนวนที่ต้องเสีย SBT ตามบัญชีลักษณะ 28(ข) แต่ไม่ได้หมายความว่าเอกสารกู้ เช่า หรือมอบอำนาจในชุดเดียวกันได้รับยกเว้นทั้งหมด เรื่อง อากรแสตมป์ จึงต้องแยกวินิจฉัยตามชนิดเอกสาร การเลือกอากรแทน SBT เพราะยอดต่ำกว่าไม่ใช่วิธีตัดสินหน้าที่ตามกฎหมาย
เอกสารทำงานควรเก็บเหตุผลการจัดประเภท หลักฐานวันที่ได้มา สัญญาและรายละเอียดรายรับ หลักฐานการจดทะเบียนและการชำระ การสรุปภาระด้วยอัตรารวมอย่างเดียวทำให้ตรวจย้อนหลังไม่ได้ว่าฐานครบหรือมีข้อยกเว้นจริงหรือไม่ โดยเฉพาะเมื่อรายรับดอกเบี้ยและการขายทรัพย์เกิดในเดือนเดียวกัน
ข้อควรระวังในทางปฏิบัติ
- •อัตรา 3% เมื่อเพิ่มภาษีท้องถิ่น 10% ของ SBT จะเท่ากับ 3.3% ของฐานเดียวกัน
- •เกณฑ์ภาษีรายเดือนต่ำกว่า 100 บาทใช้กับยอดภาษีที่ประเมินแล้ว ไม่ใช่รายรับ และไม่ลบหน้าที่ยื่น
- •การถืออสังหาริมทรัพย์เกินห้าปีไม่ได้ยกเว้นการขายเป็นทางค้าทุกลักษณะ
- •ภ.ธ.01 เป็นแบบจดทะเบียน ส่วน ภ.ธ.40 เป็นแบบแสดงรายการ ไม่ใช่แบบที่ใช้แทนกัน
คำถามที่พบบ่อยเรื่อง ภาษีธุรกิจเฉพาะ
ไม่ใช่ เกณฑ์ผ่อนใช้กับยอดภาษีรายเดือนที่ประเมินแล้วซึ่งต่ำกว่า 100 บาท ไม่ใช่รายรับ ผู้มีหน้าที่ยื่นรายเดือนยังต้องยื่น ภ.ธ.40 แม้ภาษีไม่ต้องชำระ และยอดภาษีเท่ากับ 100 บาทไม่เข้าเกณฑ์นี้
ไม่เสมอ ต้องตรวจว่าการขายเข้ากิ่งอื่นของพระราชกฤษฎีกาฯ ฉบับที่ 342 หรือไม่ เช่น ทรัพย์ที่นิติบุคคลมีไว้ในการประกอบกิจการ กิ่งภายในห้าปีเป็นเพียงส่วนหนึ่งของนิยามขายเป็นทางค้าหรือหากำไร และมีข้อยกเว้นเฉพาะของตัวเอง
ประกอบด้วย SBT 3% ของฐานและภาษีท้องถิ่น 10% ของ SBT นั้น เช่น ฐาน 1,000,000 บาทได้ SBT 30,000 บาทและภาษีท้องถิ่น 3,000 บาท รวม 33,000 บาท ต้องตรวจว่ารายการใช้อัตรา 3% จริงและไม่มีสิทธิลดหรือยกเว้นก่อนถือเป็นยอดชำระ
รายการขายที่ใช้ช่องทางชำระขณะจดทะเบียนตามคำสั่ง ป.82/2542 ต้องแยกจากการยื่นรายเดือน ไม่ใช่นำไปเสียซ้ำโดยอัตโนมัติ หากผู้ขายมีกิจการ SBT รายเดือนอื่นด้วย หน้าที่ของกิจการส่วนนั้นยังต้องพิจารณาแยกและเก็บหลักฐานการชำระที่ดินไว้
ต้องตรวจว่าเป็นกิจการโดยปกติเยี่ยงธนาคารและมีข้อยกเว้นตามหลักเกณฑ์เฉพาะหรือไม่ ไม่ใช่ตัดสินจากชื่อบัญชีดอกเบี้ยหรือการเป็นบริษัทในเครืออย่างเดียว เมื่ออยู่ในบังคับจึงแยกดอกเบี้ยและรายรับที่กฎหมายกำหนดออกจากเงินต้นเพื่อคำนวณภาษี
แหล่งอ้างอิงที่ตรวจสอบได้
ลิงก์ด้านล่างเป็นแหล่งต้นทางสำหรับประเด็นที่ระบุในคำอธิบายของแต่ละรายการ ไม่ใช่การรับรองทุกข้อความหรือผลของงานบริการ ตรวจฉบับแก้ไขและเงื่อนไขที่ตรงกับข้อเท็จจริงของกิจการประกอบเสมอ
1. แนวปฏิบัติ
กรมสรรพากร — กิจการที่ต้องเสียภาษีธุรกิจเฉพาะกรมสรรพากร
ใช้ตรวจประเภทกิจการ ลักษณะการขายอสังหาริมทรัพย์เป็นทางค้าตาม พ.ร.ฎ. 342 ข้อยกเว้น และแฟ็กเตอริง หน้าปรับปรุงล่าสุด 16-11-2020
2. แนวปฏิบัติ
กรมสรรพากร — ฐานภาษีและอัตราภาษีธุรกิจเฉพาะกรมสรรพากร
ใช้ตรวจฐานรายรับ อัตรารายกิจการ และภาษีท้องถิ่นร้อยละ 10 ของภาษีธุรกิจเฉพาะ ไม่ใช้หน้านี้อ้างอัตราการค้าอสังหาริมทรัพย์ เพราะหมายเหตุอ้างการลดอัตราชั่วคราวในอดีต
3. แนวปฏิบัติ
กรมสรรพากร — กำหนดเวลายื่นแบบ ภ.ธ.40กรมสรรพากร
ยื่นรายเดือนภายในวันที่ 15 ของเดือนถัดไปแม้ไม่มีรายรับ ภาษีไม่ถึง 100 บาทไม่ต้องชำระแต่ยังต้องยื่น
4. แนวปฏิบัติ
กรมสรรพากร — หน้าที่ของผู้ประกอบการภาษีธุรกิจเฉพาะกรมสรรพากร
จดทะเบียน ภ.ธ.01 ภายใน 30 วันนับแต่เริ่มกิจการ เอกสารประกอบ และสถานที่ยื่น
5. แนวปฏิบัติ
คำสั่งกรมสรรพากร ที่ ป.82/2542 — ภาษีธุรกิจเฉพาะการขายอสังหาริมทรัพย์กรมสรรพากร
ให้ยื่นแบบและชำระภาษีธุรกิจเฉพาะต่อเจ้าพนักงานที่ดินขณะจดทะเบียนสิทธิและนิติกรรม
6. ประมวลกฎหมาย
ประมวลรัษฎากรกรมสรรพากร
ตัวบทหลักของภาษีเงินได้ ภาษีมูลค่าเพิ่ม ภาษีธุรกิจเฉพาะ และอากรแสตมป์ พร้อมกฎกระทรวงและคำสั่งที่ออกตามความในประมวล
คำนวณต่อได้ทันทีด้วยเครื่องมือเหล่านี้
- เครื่องคำนวณภาษีมูลค่าเพิ่ม (VAT 7%)VAT = ฐานภาษี × 7% · ฐานภาษี (กรณีรวมใน) = ยอดรวม × 100 ÷ 107
- เครื่องคำนวณภาษีหัก ณ ที่จ่าย (ภ.ง.ด.3 / ภ.ง.ด.53)ภาษีหัก = ฐานก่อน VAT × อัตรา · จ่ายสุทธิ = ฐาน + VAT − ภาษีหัก
- เครื่องคำนวณภาษีเงินได้นิติบุคคล (ภ.ง.ด.50)ภาษี = ผลรวมของกำไรแต่ละขั้น × อัตราของขั้นนั้น
คำที่เกี่ยวข้อง
- อากรแสตมป์อากรแสตมป์คือภาษีจากตราสารที่กฎหมายระบุ โดยชนิดเอกสาร ฐานเงิน และผู้มีหน้าที่ตามบัญชีอัตราอากรเป็นตัวกำหนดภาระ ไม่ใช่เพียงชื่อสัญญาหรือยอดเงินที่รับ
- ภ.พ.30ภ.พ.30 คือแบบแสดงรายการ VAT ของผู้ประกอบการจดทะเบียนสำหรับแต่ละเดือนภาษี ใช้แสดงยอดขาย ภาษีขาย ภาษีซื้อที่หักได้ และผลเป็นภาษีชำระหรือเครดิต โดยยังต้องยื่นแม้เดือนนั้นไม่มีการขาย
- ภ.ง.ด.50ภ.ง.ด.50 คือแบบภาษีเงินได้นิติบุคคลประจำรอบบัญชีที่สรุปกำไรทางภาษี ภาษีทั้งรอบ และเครดิต โดยมีกำหนดปกติ 150 วันหลังปิดรอบ
- ภ.ง.ด.51ภ.ง.ด.51 คือแบบภาษีเงินได้นิติบุคคลกลางรอบ ซึ่งบริษัททั่วไปใช้ครึ่งหนึ่งของกำไรสุทธิทั้งรอบที่ประมาณไว้เป็นฐานคำนวณ และนำภาษีที่จ่ายไปเครดิตปลายปี
- ภ.ง.ด.53ภ.ง.ด.53 คือแบบนำส่งภาษีหัก ณ ที่จ่ายเมื่อผู้รับเงินเป็นนิติบุคคลไทย (บริษัทหรือห้างที่จดทะเบียน)ที่เข้าเงื่อนไขกฎหมาย โดยต้องแยกประเภทเงินได้และฐานการหักก่อนเลือกแบบ
- ภ.ง.ด.3ภ.ง.ด.3 คือแบบนำส่งภาษีหัก ณ ที่จ่ายสำหรับเงินจ่ายให้บุคคลธรรมดาที่เข้าเงื่อนไขกฎหมาย โดยต้องแยกประเภทเงินได้และฐานการหักก่อนเลือกแบบ
- ภ.ง.ด.91ภ.ง.ด.91 คือแบบสรุปภาษีเงินได้บุคคลธรรมดารายปีสำหรับผู้มีเงินได้จากการจ้างแรงงานตามมาตรา 40(1) ประเภทเดียว โดยพิจารณาหน้าที่ตามเกณฑ์เงินได้ก่อนหักค่าใช้จ่ายและค่าลดหย่อน
- จดทะเบียนภาษีมูลค่าเพิ่มการจดทะเบียน VAT คือการเข้าสู่ระบบภาษีมูลค่าเพิ่มของผู้ประกอบการ โดยกิจการในบังคับที่มีรายรับเกิน 1.8 ล้านบาทต่อปีต้องยื่นคำขอภายใน 30 วันจากวันที่เกินเกณฑ์