Skip to main content

ตรวจสอบบัญชีและการตรวจสอบภาษี

การตรวจสอบภาษีของกรมสรรพากร

Revenue Department tax examination

การตรวจสอบภาษีคือการตรวจข้อเท็จจริงและหลักฐานโดยกรมสรรพากรตามอำนาจแต่ละประเภท ซึ่งอาจนำไปสู่การประเมิน แต่การติดต่อทุกครั้งไม่ใช่หมายเรียกหรือข้อสรุปว่ามีภาษีขาด

คำตอบสั้น

การตรวจสอบภาษีของกรมสรรพากร คือ การตรวจข้อเท็จจริงและหลักฐานโดยกรมสรรพากรตามอำนาจแต่ละประเภท ซึ่งอาจนำไปสู่การประเมิน แต่การติดต่อทุกครั้งไม่ใช่หมายเรียกหรือข้อสรุปว่ามีภาษีขาด

ขั้นตอนโดยสรุป

  1. ปิดบัญชีและจัดทำงบทดลองให้เสร็จก่อนส่งผู้สอบบัญชี
  2. รวบรวมเอกสารสนับสนุนยอดคงเหลือที่มีสาระสำคัญ
  3. ตอบข้อซักถามของผู้สอบบัญชีพร้อมหลักฐาน
  4. นำส่งงบการเงินต่อ DBD และกรมสรรพากรตามกำหนด

สิ่งที่ต้องเตรียม

  • เอกสารต้นทาง เช่น ใบกำกับภาษี ใบเสร็จ และสัญญาที่เกี่ยวข้อง
  • รายการเดินบัญชีธนาคารของงวดที่เกี่ยวข้อง
  • หนังสือรับรองบริษัทและเลขประจำตัวผู้เสียภาษี
  • แบบยื่นและหลักฐานการยื่นย้อนหลังที่เคยส่งไว้

ต้องการให้ทีมช่วยประเมิน? แจ้งปัญหาบัญชีหรือภาษี งวดที่เกี่ยวข้องและกำหนดส่ง เพื่อแยกสิ่งที่ต้องตรวจ เอกสารที่ต้องใช้ และขอบงานก่อนนัดหมาย

แจ้งงานที่ต้องการประเมิน

ต้องแยกการทบทวนเอกสาร หมายเรียกผู้ยื่นแบบตามมาตรา 19 การไต่สวนผู้ไม่ยื่นตามมาตรา 23 และการตรวจผู้ประกอบการ VAT ออกจากกัน เมื่อได้รับแจ้งประเมินให้แยกตรวจฐานภาษี เบี้ยปรับ เงินเพิ่ม และสิทธิอุทธรณ์ เพราะแต่ละเรื่องใช้เงื่อนไขและนาฬิกาคนละชุด

รายงานค่าใช้จ่ายภาษาอังกฤษวางข้างปากกาบนโต๊ะ ไม่ใช่งบของบริษัทหรือลูกค้า
ภาพประกอบเนื้อหา ไม่ใช่ภาพทีมงานหรือเคสลูกค้าของบริษัทRDNE Stock project · Pexels License

เริ่มจากจำแนกหนังสือ ไม่ใช่คาดเดาผลตรวจ

การทบทวนข้อมูลในสำนักงานอาจเริ่มจากยอดขายในแบบไม่ตรงกับรายงานภาษีหรือข้อมูลคู่ค้า เจ้าหน้าที่อาจขอคำชี้แจงและรายการกระทบยอด แต่หนังสือเชิญพบไม่กลายเป็นหมายเรียกตามมาตรา 19 เพียงเพราะมีคำว่าให้ส่งเอกสาร ต้องอ่านผู้ออกหนังสือ อำนาจที่อ้าง ประเภทภาษี รอบที่เกี่ยวข้อง และกำหนดตอบก่อนจัดกลุ่มงาน การตรวจเป็นกระบวนการหาข้อเท็จจริง ไม่ใช่หลักฐานว่ากิจการหลีกเลี่ยงภาษีแล้ว

ควรทำสารบัญหลักฐานระบุว่าเอกสารชิ้นใดตอบประเด็นใด เช่น เงินเข้าธนาคารที่เป็นเงินกู้ต้องโยงกับข้อตกลงและบัญชีหนี้สิน ไม่ใช่ตอบว่าไม่ใช่รายได้โดยไม่มีที่มา หากเอกสารไม่ครบให้บอกข้อจำกัดและติดตามเอกสาร ไม่ควรตีความคำแนะนำให้ส่งเฉพาะที่ขอเป็นสิทธิซ่อนข้อเท็จจริงที่เกี่ยวข้อง การเก็บสำเนาหนังสือ ซอง และหลักฐานการส่งช่วยแยกวันที่แต่ละกฎหมายใช้เริ่มนับ

มาตรา 19 กับมาตรา 23 ใช้กับคนละเส้นทาง

เมื่อยื่นรายการแล้ว มาตรา 19 ใช้เรียกไต่สวนเมื่อมีเหตุให้เชื่อว่ารายการมีความไม่ถูกต้องหรือขาดความบริบูรณ์ กรอบปกติในการออกหมายคือสองปีจากวันที่ยื่นรายการ อธิบดีอาจอนุมัติขยายได้ไม่เกินห้าปีในกรณีที่กฎหมายกำหนด เช่น มีหลักฐานหรือเหตุอันควรสงสัยเรื่องเจตนาหลีกเลี่ยงภาษี จึงไม่ใช่เจ้าหน้าที่ขยายได้เองทุกกรณี และไม่ควรเรียกกรอบนี้ว่าอายุความประเมินทั่วไปของระบบภาษีทั้งหมด

ตัวอย่าง ยื่นแบบวันที่ 10 มิถุนายน 2567 กรอบออกหมายปกติไปถึง 10 มิถุนายน 2569 และขอบสูงสุดของกรณีขยายไปถึง 10 มิถุนายน 2572 โดยยังต้องมีเหตุและการอนุมัติที่ถูกต้อง ส่วนผู้ไม่ได้ยื่นรายการอยู่ในมาตรา 23 ซึ่งไม่มีกรอบสองปีแบบเดียวกัน หมายทั้งสองประเภทต้องเว้นระยะจากวันส่งหมายไว้ล่วงหน้าไม่น้อยกว่าเจ็ดวัน จึงต้องแยกวันออก วันส่ง วันรับ และวันนัดไว้ในทะเบียนติดตาม

การตรวจสถานประกอบการ VAT ไม่ใช่นาฬิกามาตรา 19

ภาษีมูลค่าเพิ่มมีอำนาจเฉพาะในการตรวจสถานที่ตามมาตรา 88/3 และในการเรียกบุคคลหรือเอกสารตามมาตรา 88/4 การเข้าตรวจต้องเป็นไปตามขอบเขตอำนาจและข้อกำหนดเรื่องการแสดงบัตรกับหนังสือหรือหลักฐานที่กฎหมายกำหนด ผู้ประกอบการควรบันทึกชื่อเจ้าหน้าที่ วัตถุประสงค์ สถานที่ และรายการที่รับไป ไม่ควรสรุปว่าการเข้าตรวจทุกครั้งต้องมีหมายเรียกมาตรา 19 ก่อน

หมายเรียกหรือคำสั่งตามมาตรา 88/4 ต้องให้เวลาอย่างน้อยเจ็ดวันจากวันที่ได้รับ ไม่ใช่วันส่งแบบมาตรา 19 และ 23 ตัวอย่าง ส่งวันที่ 1 แต่รับวันที่ 4 จุดเริ่มของ VAT คือวันที่ 4 จึงห้ามย้ายวิธีนับข้ามประเภทหนังสือ หลักฐานที่ต้องกระทบยอดมักเชื่อมรายงานภาษีขาย ภาษีซื้อ ใบกำกับ และแบบรายเดือน แต่ข้อแตกต่างต้องอธิบายตามข้อเท็จจริงของเดือนนั้น ไม่ใช่ล้างกันด้วยยอดรวมทั้งปี

จากข้อค้นพบสู่การประเมินและสิทธิอุทธรณ์

สำหรับภาษีอากรประเมิน เส้นทางหลังยื่นแบบตามมาตรา 20 กับเส้นทางผู้ไม่ยื่นตามมาตรา 24 ต่างจากการประเมินเมื่อไม่ปฏิบัติตามหมายโดยไม่มีเหตุอันสมควรตามมาตรา 21 หรือ 25 สองมาตราหลังมีข้อห้ามอุทธรณ์ จึงไม่ควรบอกผู้รับแจ้งประเมินทุกคนว่าอุทธรณ์ได้เสมอ การมีหรือเสียสิทธิอุทธรณ์ไม่ใช่สูตรตัดสินว่าต้องเสียภาษีเท่าใด ยอดภาษียังต้องตรวจฐาน ข้อกฎหมาย และหลักฐานแยกต่างหาก

เมื่อไม่มีข้อห้าม มาตรา 30 กำหนดยื่นอุทธรณ์ต่อคณะกรรมการภายในสามสิบวันจากวันได้รับแจ้งประเมิน และหากจะไปศาลหลังคำวินิจฉัยก็มีกรอบสามสิบวันจากวันรับแจ้งคำวินิจฉัยอีกชุดหนึ่ง มาตรา 31 วางหลักว่าอุทธรณ์ไม่ทุเลาการชำระ เว้นแต่ได้รับอนุมัติให้รอ จึงต้องติดตามหนังสือประเมินและเรื่องชำระแยกจากชุดเหตุผลอุทธรณ์ ไม่ใช่ยื่นคำอุทธรณ์แล้วปล่อยกำหนดชำระผ่านไป

แยกภาษี เบี้ยปรับ และเงินเพิ่มก่อนคำนวณ

มาตรา 22 วางเบี้ยปรับหนึ่งเท่าของภาษีเพิ่มจากการประเมินตามมาตรา 20 หรือ 21 ส่วนมาตรา 26 วางสองเท่าของภาษีที่ต้องชำระตามมาตรา 24 หรือ 25 นี่คือฐานตามเส้นทางประเมินก่อนพิจารณาลด ไม่ใช่คำตอบว่าการยื่นเพิ่มเติมโดยสมัครใจทุกครั้งต้องโดนหนึ่งเท่าหรือสองเท่า และไม่ใช่เบี้ยปรับ VAT ซึ่งต้องใช้บทเฉพาะของมาตรา 89 ตามลักษณะความผิด

เงินเพิ่มปกติมาตรา 27 ใช้อัตราเดือนละ 1.5% เศษเดือนนับเป็นเดือน คิดเฉพาะภาษีที่ค้างและรวมแล้วไม่เกินภาษีนั้น สมมติภาษีขาด 100,000 บาท ค้างสามเดือนหรือเศษตามวิธีนับ เงินเพิ่มคือ 4,500 บาทก่อนพิจารณาข้อยกเว้นที่ใช้จริง ถ้านับได้เจ็ดสิบเดือน ผลคูณ 105,000 บาทต้องถูกจำกัดที่ 100,000 บาท ไม่รวมเบี้ยปรับเข้าเป็นฐาน ระเบียบลดเบี้ยปรับตามมาตรา 27 ทวิไม่ใช่อำนาจลดเงินเพิ่มมาตรา 27 แบบเดียวกัน

การไม่ตอบหมายมีผลหลายชั้น

การไม่มาตามหมายไม่ใช่เพียงเสียโอกาสอธิบาย มาตรา 21 และ 25 อาจนำไปสู่การประเมินพร้อมข้อห้ามอุทธรณ์เมื่อไม่มีเหตุอันสมควร ส่วนในชั้นอุทธรณ์ มาตรา 32 ให้เวลาอย่างน้อยสิบห้าวันจากวันส่งหมาย และมาตรา 33 อาจตัดสิทธิอุทธรณ์ต่อศาลหากไม่ปฏิบัติโดยไม่มีเหตุอันสมควร ต้องไม่สับสนว่ามาตรา 33 เป็นคำสั่งปฏิเสธอุทธรณ์ชั้นคณะกรรมการโดยตัวมันเอง

อีกชั้นหนึ่ง มาตรา 36 กำหนดโทษให้จำคุกได้สูงสุดหนึ่งเดือน และปรับได้สูงสุด 2,000 บาท โดยอาจลงโทษอย่างใดอย่างหนึ่งหรือทั้งสองอย่าง สำหรับการรู้อยู่แล้วหรือจงใจไม่ปฏิบัติตามหมายหรือคำสั่งในมาตราที่ระบุ รวมมาตรา 19, 23 และ 32 ตัวเลขนี้เป็นเพดานอาญา ไม่ใช่ค่าปรับอัตโนมัติและไม่ใช่เบี้ยปรับภาษี เมื่อมีเหตุขัดข้องควรแจ้งพร้อมหลักฐานและขอจัดการกำหนดอย่างเป็นทางการ การขอเลื่อนไม่แปลว่าได้รับอนุญาตแล้ว

ข้อควรระวังในทางปฏิบัติ

  • •สองปีตามมาตรา 19 เป็นกรอบออกหมายเรียกหลังยื่นแบบ ไม่ใช่อายุความตรวจทุกภาษี
  • •หมายเรียกมาตรา 19 และ 23 ให้เวลาอย่างน้อยเจ็ดวันจากวันส่ง ส่วนมาตรา 88/4 นับจากวันรับ
  • •อุทธรณ์ไม่ทำให้หยุดชำระภาษีเองตามมาตรา 31
  • •เงินเพิ่มมาตรา 27 คิดจากภาษี ไม่รวมเบี้ยปรับ และมีเพดานเท่าภาษีที่ขาด

คำถามที่พบบ่อยเรื่อง การตรวจสอบภาษีของกรมสรรพากร

ความคืบหน้าการอ่านคำถาม1/5 · 20%

ไม่ใช่ สองปีในมาตรา 19 จำกัดการออกหมายของเส้นทางที่ยื่นรายการแล้ว และมีกรณีอนุมัติขยายได้ถึงห้าปี ผู้ไม่ยื่นรายการตามมาตรา 23 และอำนาจ VAT ต้องตรวจบทของตนเอง จึงใช้วันยื่นแบบหนึ่งฉบับปิดทุกประเด็นไม่ได้

คำตอบนี้ช่วยได้ไหม

แหล่งอ้างอิงที่ตรวจสอบได้

ลิงก์ด้านล่างเป็นแหล่งต้นทางสำหรับประเด็นที่ระบุในคำอธิบายของแต่ละรายการ ไม่ใช่การรับรองทุกข้อความหรือผลของงานบริการ ตรวจฉบับแก้ไขและเงื่อนไขที่ตรงกับข้อเท็จจริงของกิจการประกอบเสมอ

  1. 1. ประมวลกฎหมาย

    ประมวลรัษฎากร มาตรา 14–27: การเรียกไต่สวน การประเมิน เบี้ยปรับ และเงินเพิ่ม

    กรมสรรพากร

    มาตรา 19 ระยะออกหมายเรียก, มาตรา 22 และ 26 เบี้ยปรับ, มาตรา 27 เงินเพิ่มร้อยละ 1.5 ต่อเดือนและเพดาน, มาตรา 27 ทวิ งดหรือลดเบี้ยปรับตามระเบียบ

  2. 2. ประมวลกฎหมาย

    ประมวลรัษฎากร มาตรา 23–26: ผู้ไม่ยื่นรายการ

    กรมสรรพากร

    มาตรา 23 เรียกไต่สวนผู้ไม่ยื่นรายการโดยให้เวลาไม่น้อยกว่าเจ็ดวันนับแต่วันส่งหมาย ไม่มีกรอบสองปีแบบมาตรา 19; 24–25 อำนาจประเมิน; 26 เบี้ยปรับสองเท่าของภาษีที่ต้องชำระ

  3. 3. ประมวลกฎหมาย

    ประมวลรัษฎากร มาตรา 88/3–88/4: เข้าตรวจสถานที่และหมายเรียก VAT

    กรมสรรพากร

    มาตรา 88/3 อำนาจเข้าตรวจและแสดงบัตรพร้อมหนังสือหรือหลักฐาน; มาตรา 88/4 ให้เวลาอย่างน้อยเจ็ดวันนับแต่ได้รับหมายหรือคำสั่ง ไม่ใช่วันส่งตามมาตรา 19

  4. 4. ประมวลกฎหมาย

    ประมวลรัษฎากร มาตรา 28–37: การอุทธรณ์การประเมินภาษี

    กรมสรรพากร

    มาตรา 30 กำหนดอุทธรณ์ 30 วัน, มาตรา 31 อุทธรณ์ไม่ทุเลาการชำระ, มาตรา 32-33 หมายเรียกในชั้นอุทธรณ์และการตัดสิทธิ

  5. 5. ประมวลกฎหมาย

    ประมวลรัษฎากร มาตรา 89–89/1: เบี้ยปรับและเงินเพิ่ม VAT

    กรมสรรพากร

    เบี้ยปรับตามลักษณะความผิดและเงินเพิ่มเป็นคนละส่วน การลดหรืองดเบี้ยปรับต้องตรวจหลักเกณฑ์ที่ใช้กับข้อเท็จจริง

คำนวณต่อได้ทันทีด้วยเครื่องมือเหล่านี้

คำที่เกี่ยวข้อง