Skip to main content

ภาษีและกรมสรรพากร

ภ.ง.ด.91(P.N.D.91)

Personal income tax return for salaried staff

คำนี้พบการเขียนอีกแบบว่า ภงด 91 หรือ ภ.ง.ด. 91 หรือ ภงด.91

ภ.ง.ด.91 คือแบบสรุปภาษีเงินได้บุคคลธรรมดารายปีสำหรับผู้มีเงินได้จากการจ้างแรงงานตามมาตรา 40(1) ประเภทเดียว โดยพิจารณาหน้าที่ตามเกณฑ์เงินได้ก่อนหักค่าใช้จ่ายและค่าลดหย่อน

คำตอบสั้น

ภ.ง.ด.91 (P.N.D.91) คือ แบบสรุปภาษีเงินได้บุคคลธรรมดารายปีสำหรับผู้มีเงินได้จากการจ้างแรงงานตามมาตรา 40(1) ประเภทเดียว โดยพิจารณาหน้าที่ตามเกณฑ์เงินได้ก่อนหักค่าใช้จ่ายและค่าลดหย่อน

ขั้นตอนโดยสรุป

  1. ตรวจว่ารายการหรือธุรกรรมของคุณเข้าเงื่อนไขของคำนี้หรือไม่
  2. ระบุแบบยื่นและกำหนดเวลาที่เกี่ยวข้องกับกรมสรรพากร
  3. คำนวณยอดและบันทึกบัญชีให้ตรงกับเอกสารต้นทาง
  4. ยื่นผ่านระบบ e-Filing และเก็บหลักฐานการยื่นไว้

สิ่งที่ต้องเตรียม

  • เอกสารต้นทาง เช่น ใบกำกับภาษี ใบเสร็จ และสัญญาที่เกี่ยวข้อง
  • รายการเดินบัญชีธนาคารของงวดที่เกี่ยวข้อง
  • หนังสือรับรองบริษัทและเลขประจำตัวผู้เสียภาษี
  • แบบยื่นและหลักฐานการยื่นย้อนหลังที่เคยส่งไว้

ต้องการให้ทีมช่วยประเมิน? แจ้งปัญหาบัญชีหรือภาษี งวดที่เกี่ยวข้องและกำหนดส่ง เพื่อแยกสิ่งที่ต้องตรวจ เอกสารที่ต้องใช้ และขอบงานก่อนนัดหมาย

แจ้งงานที่ต้องการประเมิน

แบบนี้ครอบคลุมเงินเดือนและประโยชน์จากการจ้างแรงงาน ไม่ได้จำกัดว่าต้องทำงานให้นายจ้างคนเดียว เงินได้ประเภทอื่นที่ต้องนำมารวมคำนวณทำให้ใช้ ภ.ง.ด.90 แทน กำหนดปกติอยู่ในเดือนมีนาคมของปีถัดไป ส่วนวันเพิ่มสำหรับออนไลน์ต้องอยู่ในช่วงประกาศที่ใช้บังคับ ไม่ควรถือว่าได้เพิ่มทุกปี

มือกำลังเทียบใบเสร็จ ข้างเครื่องคิดเลขและโน้ตบุ๊ก ไม่ใช่ใบกำกับภาษีไทย
ภาพประกอบเนื้อหา ไม่ใช่ภาพทีมงานหรือเคสลูกค้าของบริษัทKaboompics · Pexels License

เงินได้จากการจ้างแรงงาน ไม่ใช่เพียงชื่อรายการเงินเดือน

ขอบเขตของ ภ.ง.ด.91 ผูกกับมาตรา 40(1) ของประมวลรัษฎากร ค่าจ้างและเงินเดือน รวมถึงโบนัส ตลอดจนประโยชน์ที่ได้รับจากการจ้างแรงงานอาจอยู่ในประเภทนี้ แม้นายจ้างจะเรียกรายการจ่ายว่าค่าเบี้ยเลี้ยงหรือเงินช่วยเหลือก็ต้องพิจารณาเนื้อหาของการจ่ายและข้อยกเว้นที่เกี่ยวข้อง ไม่ใช่ดูชื่อในสลิปแล้วตัดสินว่าไม่ต้องนำมารวม

คำว่าเงินเดือนอย่างเดียวจึงหมายถึงประเภทของเงินได้ ไม่ได้หมายถึงจำนวนบัญชีธนาคารหรือจำนวนที่ทำงาน ลูกจ้างที่เปลี่ยนงานระหว่างปีและมีหนังสือรับรองจากนายจ้างสองแห่งอาจยังใช้แบบนี้ได้ แต่ต้องรวบรวมเงินได้จากทั้งสองแห่งให้ครบ การยื่นเฉพาะเงินเดือนจากงานล่าสุดอาจทำให้ฐานภาษีทั้งปีต่ำกว่าข้อเท็จจริง

ใครมีหน้าที่ยื่น แม้ยอดภาษีสุดท้ายเป็นศูนย์

มาตรา 56 แยกเกณฑ์ยื่นออกจากการคำนวณภาษี สำหรับเงินได้จากการจ้างแรงงานประเภทเดียว คนโสดมีหน้าที่ยื่นเมื่อเงินได้พึงประเมินทั้งปีเกิน 120,000 บาท ส่วนผู้มีคู่สมรสให้ดูเงินได้ที่เกิน 220,000 บาท ไม่ว่าจะเป็นของฝ่ายเดียวหรือยอดรวมของคู่สมรสทั้งสองฝ่ายตามฐานที่กฎหมายกำหนด ไม่ใช่ให้แต่ละฝ่ายหักค่าลดหย่อนก่อนแล้วจึงนำยอดที่เหลือมาเทียบเกณฑ์

ตัวอย่างคนโสดมีเงินเดือนรวม 180,000 บาท โดยไม่มีเงินได้ชนิดอื่น ยอดนี้เกินเกณฑ์ยื่น แม้เมื่อใช้ค่าใช้จ่ายตามกฎหมายและค่าลดหย่อนแล้วจะไม่มีภาษีต้องจ่ายเพิ่ม หน้าที่ส่งแบบยังคงเป็นคนละเรื่องกับผลการคำนวณ ทั้งนี้การจัดสรรเงินได้และการเลือกยื่นของคู่สมรสต้องตรวจตามข้อเท็จจริง ไม่ควรใช้เกณฑ์รวมเป็นข้อสรุปว่าต้องรวมแบบเสมอ

จากเงินได้รวมถึงเงินได้สุทธิ: ค่าใช้จ่ายกับค่าลดหย่อน

มาตรา 42 ทวิให้หักค่าใช้จ่ายเงินได้ตามมาตรา 40(1) และ 40(2) ร้อยละ 50 โดยรวมไม่เกิน 100,000 บาทต่อผู้มีเงินได้ตลอดปี จึงไม่ใช่เพดานที่เริ่มใหม่ทุกครั้งเมื่อเปลี่ยนนายจ้าง จากนั้นจึงพิจารณาค่าลดหย่อน เช่น ค่าลดหย่อนผู้มีเงินได้ 60,000 บาทตามมาตรา 47(1)(ก) ซึ่งเป็นคนละขั้นกับค่าใช้จ่าย แม้ทั้งสองรายการช่วยลดฐานภาษีก็ตาม

ค่าลดหย่อนครอบครัว ประกัน เงินสะสมเพื่อเกษียณ ดอกเบี้ยที่อยู่อาศัย และเงินบริจาคไม่ได้เกิดสิทธิเพียงเพราะมีการจ่าย ต้องมีคุณสมบัติ เอกสาร และเพดานตามหมวดนั้น รวมถึงปีภาษีที่มาตรการใช้จริง การมีชื่อรายการปรากฏในข้อมูลออนไลน์ช่วยให้ตรวจสอบได้ แต่ไม่แทนการพิสูจน์สิทธิและไม่ควรนำเพดานของปีเก่ามาใช้กับรายการซื้อใหม่โดยอัตโนมัติ

เมื่อเปลี่ยนนายจ้างระหว่างปี ให้รวมเงินเดือนที่เข้าเกณฑ์มาตรา 40(1) จากทุกแห่งในปีภาษีเดียวกัน ไม่แยกยื่น ภ.ง.ด.91 ตามจำนวนที่ทำงาน การหักค่าใช้จ่ายร้อยละ 50 มีเพดานรวม 100,000 บาท จึงไม่เกิดเพดานใหม่เมื่อเริ่มงานแห่งถัดไป ควรเทียบยอดเงินได้และภาษีที่ถูกหักจากหลักฐานของแต่ละแห่งก่อนรวมลงแบบ เพราะยอดรับสุทธิในบัญชีธนาคารอาจหักเงินสะสมหรือรายการอื่นแล้ว และไม่ใช่ยอดเงินได้พึงประเมินที่ใช้ตรวจหน้าที่ยื่นแบบ

ตัวอย่างภาษีทั้งปีและยอดหัก ณ ที่จ่าย

สมมติผู้มีเงินได้โสดมีเงินเดือนที่ต้องเสียภาษี 360,000 บาททั้งปี ไม่มีเงินได้อื่น และเพื่อแสดงลำดับคำนวณให้ใช้เฉพาะค่าลดหย่อนส่วนตัว ค่าใช้จ่ายครึ่งหนึ่งเท่ากับ 180,000 บาทแต่ติดเพดาน จึงหักได้ 100,000 บาท หักค่าลดหย่อนอีก 60,000 บาท เหลือเงินได้สุทธิ 200,000 บาท เงินได้สุทธิส่วนแรก 150,000 บาทได้รับยกเว้น ส่วนที่เหลือ 50,000 บาทอยู่ในขั้นร้อยละ 5 ได้ภาษีตามสมมติฐาน 2,500 บาท

ถ้ามีภาษีหัก ณ ที่จ่ายที่ใช้เครดิตได้ 4,000 บาท การเทียบกับภาษีตัวอย่างจะได้ส่วนเกิน 1,500 บาทที่นำไปขอคืนได้ตามเงื่อนไข แต่ถ้าเครดิตมีเพียง 2,000 บาท ส่วนต่างที่ต้องตรวจเพื่อชำระจะเป็น 500 บาท ตัวเลขนี้เป็นสถานการณ์สมมติ ไม่ใช่ผลของทุกคนที่ได้เงินเดือนเท่ากัน เพราะเงินสมทบและค่าลดหย่อนอื่นที่มีสิทธิอาจเปลี่ยนเงินได้สุทธิ และเอกสารเครดิตต้องตรงกับปีและผู้มีเงินได้

เส้นแบ่งกับ ภ.ง.ด.90 และเอกสารของนายจ้าง

ถ้ามีค่าเช่าหรือค่ารับงานอิสระที่ต้องรวมคำนวณกับเงินเดือน แบบรายปีโดยทั่วไปเปลี่ยนเป็น ภ.ง.ด.90 ต้องจัดประเภทเงินได้ตามเนื้อหางาน ไม่ใช่เปลี่ยนชื่อค่าจ้างให้เป็นเงินเดือนเพื่อใช้ ภ.ง.ด.91 อย่างไรก็ตาม การได้รับดอกเบี้ยหรือเงินปันผลไม่ได้ทำให้ใช้แบบ 90 ทุกกรณี เพราะเงินได้บางชนิดอาจได้รับยกเว้นหรือมีทางเลือกเสียภาษีแยกตามมาตรา 48(3) ต้องตรวจเงื่อนไขและการเลือกใช้สิทธิก่อน

การที่นายจ้างส่ง ภ.ง.ด.1 ไม่ใช่การส่งแบบรายปีแทนลูกจ้าง หนังสือรับรอง 50 ทวิใช้ตรวจยอดเงินได้และภาษีที่หัก แต่ไม่ใช่คำตอบว่าผู้มีเงินได้มีค่าลดหย่อนครบเท่าใด ควรทำตารางเงินได้ทั้งปีแยกนายจ้างแล้วเทียบหนังสือรับรอง เพื่อป้องกันเงินได้ตกหล่นหรือการนับเครดิตเอกสารใบเดิมซ้ำสองครั้ง

กำหนดมีนาคม การขยายออนไลน์ และผลการขอคืน

มาตรา 56 วางกำหนดยื่นรายปีในเดือนมีนาคมของปีถัดจากปีเงินได้ โดยวันสุดท้ายปกติคือ 31 มีนาคม การขยายออนไลน์แปดวันตามประกาศที่โมดูลปฏิทินใช้อ้างอิง ครอบคลุมกำหนดปกติเฉพาะช่วงที่เริ่มวันที่ 1 กุมภาพันธ์ 2567 และสิ้นสุดวันที่ 31 มกราคม 2570 ตัวอย่างปีภาษี 2568 มีกำหนด 31 มีนาคม 2569 จึงอยู่ในช่วง และได้วันออนไลน์ 8 เมษายน 2569 ก่อนพิจารณาวันหยุดตามหลักที่เกี่ยวข้อง

สำหรับปีภาษี 2569 กำหนด 31 มีนาคม 2570 อยู่นอกช่วงดังกล่าว ณ พฤศจิกายน 2569 จึงไม่ควรประกาศวัน 8 เมษายน 2570 ว่าได้รับสิทธิแล้วจากประกาศเดิม การขอคืนก็ต้องแยกจากการส่งแบบและการรับเงิน พร้อมเพย์ที่ผูกเลขประชาชนเป็นช่องทางรับคืนที่กรมสรรพากรอธิบายไว้ แต่ไม่มีฐานให้สรุปว่าทุกคำขอจะได้เงินเร็วกว่าเอกสารกระดาษมาก เพราะการตรวจหลักฐานและข้อเท็จจริงแต่ละรายยังมีผล

ข้อควรระวังในทางปฏิบัติ

  • •มีนายจ้างหลายรายยังใช้ ภ.ง.ด.91 ได้ หากเงินได้ที่ต้องนำมาคำนวณมีเพียงมาตรา 40(1)
  • •เมื่อนำเงินได้ตามมาตรา 40(1) กับ 40(2) มารวมกัน ให้หักค่าใช้จ่ายได้ครึ่งหนึ่ง แต่ไม่เกิน 100,000 บาทต่อผู้มีเงินได้
  • •กำหนด 31 มีนาคม 2570 อยู่นอกช่วงขยายออนไลน์ที่สิ้นสุด 31 มกราคม 2570 จึงยังสรุปวัน 8 เมษายน 2570 จากประกาศนี้ไม่ได้

คำถามที่พบบ่อยเรื่อง ภ.ง.ด.91

ความคืบหน้าการอ่านคำถาม1/5 · 20%

ให้รวบรวมเงินได้มาตรา 40(1) ของปีเดียวกันในการคำนวณรายปี ไม่ได้แยกแบบตามนายจ้าง ค่าใช้จ่ายที่หักได้มีเพดานต่อผู้มีเงินได้ ไม่ใช่ต่อหนังสือรับรอง จึงต้องเทียบยอดจากทุกแห่งก่อนยื่น

คำตอบนี้ช่วยได้ไหม

แหล่งอ้างอิงที่ตรวจสอบได้

ลิงก์ด้านล่างเป็นแหล่งต้นทางสำหรับประเด็นที่ระบุในคำอธิบายของแต่ละรายการ ไม่ใช่การรับรองทุกข้อความหรือผลของงานบริการ ตรวจฉบับแก้ไขและเงื่อนไขที่ตรงกับข้อเท็จจริงของกิจการประกอบเสมอ

  1. 1. แนวปฏิบัติ

    กรมสรรพากร: วิธีกรอก ภ.ง.ด.91 ปีภาษี 2568

    กรมสรรพากร

    เงินได้มาตรา 40(1) ประเภทเดียว โสดเกิน 120,000 บาท ผู้มีคู่สมรสฝ่ายเดียวหรือทั้งสองฝ่ายรวมกันเกิน 220,000 บาท

  2. 2. แนวปฏิบัติ

    กรมสรรพากร: การปรับปรุงโครงสร้างภาษีเงินได้บุคคลธรรมดา (ตั้งแต่ 1 มกราคม 2560)

    กรมสรรพากร

    เงินได้ 40(1)(2) หักค่าใช้จ่ายร้อยละ 50 รวมกันไม่เกิน 100,000 บาท (มาตรา 42 ทวิ) ลดหย่อนผู้มีเงินได้ 60,000 บาท (มาตรา 47(1)(ก)) และเงินได้สุทธิ 150,000 บาทแรกได้รับยกเว้นตามบัญชีอัตรา

  3. 3. ประมวลกฎหมาย

    ประมวลรัษฎากร มาตรา 38–64: ภาษีเงินได้บุคคลธรรมดา

    กรมสรรพากร

    มาตรา 41 (เงินได้จากต่างประเทศของผู้อยู่ในไทย) และมาตรา 42 (เงินได้ที่ได้รับยกเว้น เช่น เงินที่ได้รับจากบุพการีโดยเสน่หาภายในเพดาน)

  4. 4. ประกาศ

    กระทรวงการคลัง: ขยายกำหนดยื่นออนไลน์ถึง 31 มกราคม 2570

    กรมสรรพากร

    เพิ่มแปดวันแก่แบบและการชำระออนไลน์ที่เข้าเงื่อนไขช่วง 1 กุมภาพันธ์ 2567–31 มกราคม 2570 ไม่ใช่กำหนดใหม่ถาวรทุกช่องทาง

  5. 5. แนวปฏิบัติ

    การคืนภาษีผ่านพร้อมเพย์

    กรมสรรพากร

    รับเงินคืนผ่านพร้อมเพย์ที่ผูกกับเลขประจำตัวประชาชน

คำนวณต่อได้ทันทีด้วยเครื่องมือเหล่านี้

คำที่เกี่ยวข้อง