คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับการตรวจสอบบัญชี

บริษัทจำกัดและบริษัทมหาชนจำกัดที่จดทะเบียนในประเทศไทยทุกแห่งมีหน้าที่จัดให้ผู้สอบบัญชีรับอนุญาตตรวจสอบงบการเงินประจำปีไม่ว่ากิจการจะมีขนาดใหญ่หรือเล็ก และไม่ว่าปีนั้นจะมีผลประกอบการหรือไม่ก็ตาม ห้างหุ้นส่วนนิติบุคคลที่มีทุนหรือรายได้ถึงเกณฑ์ตามที่กฎหมายกำหนดก็ต้องมีผู้สอบบัญชีตรวจสอบเช่นกัน ขณะที่ห้างหุ้นส่วนสามัญที่ไม่ได้จดทะเบียนหรือกิจการบุคคลธรรมดาโดยทั่วไปไม่อยู่ในข่ายบังคับนี้ เราจะช่วยตรวจสอบสถานะของกิจการก่อนแนะนำว่าจำเป็นต้องมีผู้สอบบัญชีตรวจสอบตามกฎหมายหรือไม่

เอกสารหลักได้แก่ งบทดลองประจำปี สมุดบัญชีแยกประเภท เอกสารภาษีซื้อภาษีขายทั้งหมด หลักฐานการรับและจ่ายเงินทุกรายการ สัญญาสำคัญ เช่น สัญญาเช่าหรือสัญญากู้ยืม รายงานเงินฝากธนาคารและใบยืนยันยอดจากธนาคาร ทะเบียนทรัพย์สินถาวรพร้อมการคำนวณค่าเสื่อมราคา และรายงานภาษีซื้อภาษีขายรายเดือน หากมีรายการที่ไม่ปกติ เช่น เงินให้กู้ยืมกรรมการหรือธุรกรรมกับบุคคลที่เกี่ยวข้องกันควรเตรียมเอกสารประกอบเป็นพิเศษ เราจะจัดทำเช็กลิสต์เฉพาะของแต่ละกิจการให้ก่อนเริ่มตรวจสอบเพื่อลดรอบการขอเอกสารเพิ่ม

ลูกค้าสามารถเลือกได้ทั้งสองทาง หากมีผู้สอบบัญชีรับอนุญาตที่คุ้นเคยอยู่แล้ว เราสามารถประสานงานส่งเอกสารและทำงานร่วมกับผู้สอบบัญชีรายเดิมได้ทันที แต่หากยังไม่มีผู้สอบบัญชี เราสามารถแนะนำผู้สอบบัญชีรับอนุญาตที่เหมาะสมกับขนาดและประเภทธุรกิจให้พิจารณา กฎหมายกำหนดให้ที่ประชุมผู้ถือหุ้นเป็นผู้แต่งตั้งผู้สอบบัญชีของบริษัทในแต่ละปี ดังนั้นไม่ว่าจะเลือกทางใด กระบวนการแต่งตั้งอย่างเป็นทางการยังต้องผ่านมติที่ประชุมผู้ถือหุ้นตามข้อบังคับของบริษัท

หากบัญชีระหว่างปีมีรายการค้างบันทึกหรือยอดคงเหลือไม่ตรงกับหลักฐาน ผู้สอบบัญชีจะต้องขอเอกสารเพิ่มเติมและตั้งคำถามมากขึ้นเพื่อยืนยันความถูกต้อง ทำให้การตรวจสอบใช้เวลานานกว่าที่ควรและอาจไม่ทันกำหนดยื่นงบต่อกรมพัฒนาธุรกิจการค้า ในกรณีที่รุนแรงผู้สอบบัญชีอาจแสดงความเห็นแบบมีเงื่อนไขหรือไม่แสดงความเห็นหากไม่สามารถหาหลักฐานยืนยันยอดสำคัญได้ เราจึงแนะนำให้ตรวจสอบและปิดบัญชีให้เรียบร้อยก่อนส่งมอบให้ผู้สอบบัญชี หรือหากพบว่าบัญชีค้างมากควรพิจารณาแก้ไขบัญชีย้อนหลังให้แล้วเสร็จก่อนเข้าสู่ขั้นตอนตรวจสอบ

ระยะเวลาขึ้นอยู่กับขนาดกิจการ ความซับซ้อนของรายการ และความพร้อมของเอกสาร กิจการขนาดเล็กที่มีเอกสารเป็นระเบียบมักใช้เวลาไม่นานนับจากวันที่ผู้สอบบัญชีได้รับเอกสารครบถ้วน ขณะที่กิจการขนาดใหญ่ที่มีหลายสาขาหรือธุรกรรมระหว่างบริษัทในเครือมักต้องใช้เวลามากขึ้นเพราะต้องตรวจสอบรายละเอียดหลายส่วน กำหนดเวลาที่ต้องคำนึงถึงคือการยื่นงบการเงินต่อกรมพัฒนาธุรกิจการค้าภายในระยะเวลาที่กฎหมายกำหนดหลังวันประชุมสามัญประจำปี เราจะวางแผนตารางเวลาร่วมกับผู้สอบบัญชีตั้งแต่ต้นปีบัญชีเพื่อให้ทันกำหนดยื่นทุกครั้ง

ผู้สอบบัญชีจะเริ่มจากการทำความเข้าใจลักษณะธุรกิจและประเมินความเสี่ยงของแต่ละรายการในงบการเงิน จากนั้นสุ่มตรวจเอกสารประกอบรายการที่มีนัยสำคัญ ส่งหนังสือยืนยันยอดไปยังธนาคาร ลูกหนี้ และเจ้าหนี้รายสำคัญ ตรวจนับสินค้าคงเหลือหากกิจการมีสินค้า และวิเคราะห์ความสัมพันธ์ของตัวเลขในงบเทียบกับปีก่อนเพื่อหาความผิดปกติ เมื่อพบประเด็นจะสอบถามฝ่ายบัญชีเพื่อขอคำชี้แจงและเอกสารเพิ่มเติม สุดท้ายผู้สอบบัญชีจะสรุปผลและออกรายงานความเห็นต่องบการเงินให้กิจการนำไปยื่นหน่วยงานที่เกี่ยวข้องต่อไป

รายงานแบบมีเงื่อนไขหมายถึงผู้สอบบัญชีเห็นว่างบการเงินโดยรวมถูกต้องแต่มีบางรายการที่ไม่สามารถหาหลักฐานยืนยันได้ครบถ้วนหรือมีการปฏิบัติที่ไม่สอดคล้องกับมาตรฐานการบัญชีในบางส่วน เช่น ไม่สามารถยืนยันยอดสินค้าคงเหลือบางรายการ หรือมีรายการระหว่างกิจการที่เกี่ยวข้องกันซึ่งไม่มีเอกสารสนับสนุนชัดเจน แม้จะสามารถนำงบที่มีความเห็นแบบนี้ไปยื่นหน่วยงานได้ตามกำหนด แต่ก็อาจสร้างความกังวลให้กับธนาคารหรือคู่ค้าที่ใช้งบการเงินประกอบการพิจารณา เราจึงแนะนำให้แก้ไขสาเหตุของประเด็นเหล่านี้ก่อนรอบตรวจสอบปีถัดไปเพื่อให้ได้รายงานที่ไม่มีเงื่อนไข

พระราชบัญญัติการบัญชี พ.ศ. 2543 กำหนดให้นิติบุคคลต้องยื่นงบการเงินที่ผ่านการตรวจสอบภายในระยะเวลาที่กฎหมายกำหนดหลังวันประชุมสามัญประจำปี หากยื่นล่าช้าผู้มีหน้าที่จัดทำบัญชีอาจถูกดำเนินการตามกฎหมายและมีค่าปรับตามที่กรมพัฒนาธุรกิจการค้ากำหนด นอกจากนี้ยังกระทบต่อความน่าเชื่อถือของกิจการเมื่อธนาคารหรือคู่ค้าตรวจสอบสถานะจากฐานข้อมูลสาธารณะ เพื่อป้องกันความล่าช้าเราจะวางแผนตารางเวลาการตรวจสอบร่วมกับผู้สอบบัญชีตั้งแต่เนิ่นและติดตามความคืบหน้าอย่างใกล้ชิดในช่วงใกล้กำหนด

งบการเงินที่ผ่านการตรวจสอบและได้รับความเห็นจากผู้สอบบัญชีเป็นเอกสารหลักที่ต้องแนบประกอบการยื่นแบบภาษีเงินได้นิติบุคคลประจำปีต่อกรมสรรพากร ตัวเลขกำไรสุทธิทางบัญชีในงบต้องนำมาปรับปรุงตามหลักเกณฑ์ทางภาษีเพื่อคำนวณกำไรสุทธิทางภาษีที่ใช้เสียภาษี เช่น การปรับรายการค่าใช้จ่ายต้องห้ามหรือรายได้ที่ได้รับยกเว้น หากงบการเงินมีข้อผิดพลาดที่ต้องแก้ไขภายหลัง อาจต้องยื่นแบบภาษีเพิ่มเติมตามไปด้วย เราจึงประสานงานระหว่างขั้นตอนตรวจสอบบัญชีกับการจัดทำแบบภาษีให้สอดคล้องกันตั้งแต่ต้นเพื่อลดความเสี่ยงที่ต้องแก้ไขซ้ำ

ต้อง เพราะหน้าที่ตรวจสอบบัญชีผูกกับสถานะการเป็นนิติบุคคลไม่ใช่ผูกกับผลประกอบการ แม้กิจการจะไม่มีรายได้หรือหยุดดำเนินงานชั่วคราวก็ยังต้องจัดทำงบการเงินและให้ผู้สอบบัญชีรับอนุญาตแสดงความเห็นก่อนยื่นต่อกรมพัฒนาธุรกิจการค้าเช่นเดียวกับกิจการที่มีรายได้ตามปกติ งบการเงินในกรณีนี้มักแสดงเพียงรายการทรัพย์สินและหนี้สินคงเหลือกับค่าใช้จ่ายในการดำรงสถานะเท่านั้น หากกิจการต้องการเลิกกิจการอย่างเป็นทางการเพื่อไม่ต้องตรวจสอบบัญชีต่อไปในอนาคต ควรดำเนินการตามขั้นตอนเลิกกิจการให้เสร็จสมบูรณ์แทนการปล่อยให้สถานะค้างอยู่

ประเด็นที่พบบ่อยได้แก่ การให้กรรมการหรือบุคคลใกล้ชิดกู้ยืมเงินโดยไม่มีสัญญาหรืออัตราดอกเบี้ยที่สมเหตุสมผล สินค้าคงเหลือที่ยอดในบัญชีไม่ตรงกับการตรวจนับจริง ค่าเสื่อมราคาที่คำนวณไม่สอดคล้องกับนโยบายที่กิจการเลือกใช้ และรายจ่ายที่ไม่มีเอกสารประกอบชัดเจนจนไม่แน่ใจว่าเกี่ยวข้องกับกิจการหรือไม่ ประเด็นเหล่านี้หากพบซ้ำทุกปีอาจสะท้อนว่าระบบควบคุมภายในของกิจการยังไม่รัดกุมพอ เราจะรวบรวมข้อสังเกตจากผู้สอบบัญชีปีก่อนมาทบทวนร่วมกับลูกค้าก่อนเริ่มปีบัญชีใหม่เพื่อลดโอกาสเกิดประเด็นซ้ำ

รายการระหว่างกิจการที่เกี่ยวข้องกัน เช่น การซื้อขายสินค้าระหว่างบริษัทในเครือ หรือเงินให้กู้ยืมระหว่างกรรมการกับบริษัท ต้องมีเอกสารสัญญาและเงื่อนไขที่ชัดเจนไม่ต่างจากการทำธุรกรรมกับบุคคลภายนอก หากไม่มีสัญญาหรือใช้ราคาที่ไม่สอดคล้องกับราคาตลาด ผู้สอบบัญชีอาจตั้งข้อสังเกตในรายงาน และกรมสรรพากรอาจปรับปรุงรายได้หรือค่าใช้จ่ายให้เป็นไปตามราคาตลาดเมื่อพิจารณาภาษี กิจการที่มีธุรกรรมลักษณะนี้จึงควรจัดทำสัญญาเป็นลายลักษณ์อักษรและกำหนดเงื่อนไขที่สมเหตุสมผลไว้ตั้งแต่ต้นเพื่อไม่ให้เกิดข้อสังเกตในภายหลัง

ค่าใช้จ่ายที่ไม่มีเอกสารรองรับจะถูกผู้สอบบัญชีตั้งข้อสังเกตว่าไม่สามารถยืนยันความมีอยู่จริงของรายการได้ และเมื่อยื่นภาษีเงินได้นิติบุคคล กรมสรรพากรมีสิทธิไม่ให้ถือเป็นรายจ่ายที่นำมาหักในการคำนวณภาษีได้ ทำให้กิจการต้องเสียภาษีสูงขึ้นโดยไม่จำเป็น ทางแก้คือควรวางระเบียบภายในให้พนักงานขอใบกำกับภาษีหรือใบเสร็จทุกครั้งที่มีการซื้อสินค้าหรือบริการ และหากรายการใดจำเป็นต้องจ่ายโดยไม่มีเอกสารครบ ควรระบุเหตุผลและแนบหลักฐานทางอ้อม เช่น หลักฐานการโอนเงินเพื่อประกอบการพิจารณา

บริษัทที่มีหลายสาขาต้องรวบรวมข้อมูลบัญชีของแต่ละสาขามาจัดทำเป็นงบการเงินรวมของนิติบุคคลเดียวกันให้ครบถ้วน ส่วนกิจการที่มีบริษัทในเครือหลายแห่งต้องพิจารณาว่าจำเป็นต้องจัดทำงบการเงินรวมตามมาตรฐานการบัญชีหรือไม่ และต้องเตรียมข้อมูลรายการระหว่างกันเพื่อให้ผู้สอบบัญชีตัดรายการซ้ำซ้อนออกอย่างถูกต้อง ความซับซ้อนที่เพิ่มขึ้นนี้มักทำให้ต้องใช้เวลาตรวจสอบนานกว่าบริษัทเดี่ยว เราจะวางแผนขอเอกสารจากแต่ละสาขาหรือบริษัทในเครือล่วงหน้าเพื่อให้กระบวนการรวบรวมข้อมูลไม่เป็นคอขวดของการตรวจสอบ

แนวทางที่ช่วยได้มากคือปิดบัญชีและกระทบยอดรายการสำคัญให้เรียบร้อยเป็นประจำทุกเดือนแทนที่จะเร่งทำตอนสิ้นปี จัดเก็บเอกสารประกอบรายการให้ครบและเป็นระบบตั้งแต่ต้น ทำสัญญาเป็นลายลักษณ์อักษรสำหรับธุรกรรมที่มีมูลค่าสูงหรือกับบุคคลที่เกี่ยวข้องกัน และปรึกษาผู้ทำบัญชีหรือผู้สอบบัญชีล่วงหน้าเมื่อมีรายการที่ไม่แน่ใจว่าควรบันทึกอย่างไร การเตรียมตัวตลอดปีแทนที่จะเร่งจัดทำก่อนวันตรวจสอบช่วยให้ผู้สอบบัญชีทำงานได้ราบรื่นขึ้นและลดโอกาสพบข้อผิดพลาดที่ต้องบันทึกในรายงาน

เริ่มจากการพูดคุยเพื่อทำความเข้าใจโครงสร้างธุรกิจและสถานะบัญชีระหว่างปี จากนั้นเราจะตรวจสอบความพร้อมของเอกสารเบื้องต้นและช่วยปิดบัญชีให้เรียบร้อยหากยังไม่เสร็จ เมื่อพร้อมเราจะประสานส่งข้อมูลให้ผู้สอบบัญชีรับอนุญาตตามที่ลูกค้าเลือกหรือที่เราแนะนำ ระหว่างตรวจสอบเราจะเป็นตัวกลางตอบคำถามและจัดหาเอกสารเพิ่มเติมที่ผู้สอบบัญชีร้องขอ เมื่อได้รายงานความเห็นแล้วเราจะช่วยยื่นงบการเงินต่อกรมพัฒนาธุรกิจการค้าและจัดทำแบบภาษีเงินได้นิติบุคคลที่สอดคล้องกันให้ครบวงจร

ไม่จำเป็น กิจการที่มีทีมบัญชีภายในอยู่แล้วสามารถให้เราประสานงานเฉพาะขั้นตอนตรวจสอบและยื่นงบได้โดยไม่ต้องใช้บริการทำบัญชีต่อเนื่อง อย่างไรก็ตามกิจการที่ใช้บริการทำบัญชีกับเราตลอดทั้งปีมักผ่านกระบวนการตรวจสอบได้รวดเร็วกว่า เพราะข้อมูลถูกจัดเตรียมให้พร้อมสำหรับผู้สอบบัญชีตั้งแต่ต้น ไม่ต้องเสียเวลาไล่เรียงเอกสารก่อนเริ่มตรวจสอบ เราสามารถเสนอทั้งบริการเฉพาะช่วงตรวจสอบและบริการครบวงจรตั้งแต่ทำบัญชีรายเดือนจนถึงยื่นงบการเงินให้ลูกค้าเลือกตามความเหมาะสม

ได้ครับ/ค่ะ บริการของเราครอบคลุมลูกค้าทั่วทั้ง 77 จังหวัดโดยทำงานผ่านระบบออนไลน์เป็นหลัก เอกสารส่งเป็นไฟล์สแกนทางไลน์หรืออีเมลได้ทันที ส่วนการขอยืนยันยอดกับธนาคารหรือคู่ค้าก็ประสานผ่านไปรษณีย์หรือช่องทางอิเล็กทรอนิกส์ตามความเหมาะสม เมื่อต้องหารือประเด็นกับผู้สอบบัญชี ทีมงานนัดประชุมผ่านวิดีโอคอลได้โดยไม่ต้องเดินทางมาที่สำนักงาน ไม่ว่ากิจการจะอยู่ไกลจากกรุงเทพมหานครเพียงใด งานตรวจสอบก็ดำเนินไปได้ครบถ้วนไม่ต่างจากลูกค้าในเมือง

ค่าบริการขึ้นอยู่กับขนาดกิจการ จำนวนสาขาหรือบริษัทในเครือ ความซับซ้อนของธุรกรรม และความพร้อมของเอกสารระหว่างปี ส่วนค่าธรรมเนียมของผู้สอบบัญชีเองเป็นค่าใช้จ่ายแยกต่างหากขึ้นอยู่กับสำนักงานสอบบัญชีที่เลือกใช้ เราคิดค่าบริการประสานงานเป็นรายกิจการหลังคุยรายละเอียดกับลูกค้าโดยตรง สามารถขอใบเสนอราคาก่อนตัดสินใจได้ฟรีโดยไม่มีค่าประเมินเบื้องต้น และเราจะระบุขอบเขตงานที่รวมอยู่ในค่าบริการให้ชัดตั้งแต่ต้นเพื่อกันความเข้าใจคลาดเคลื่อนภายหลัง

ติดต่อทีมตรวจสอบบัญชีของเราได้ทางโทรศัพท์ Call Center หมายเลข 092-0170000 ทักแชตไลน์ @THAIL หรือพิมพ์อีเมลถึง Contact@thailaw-accounting.co.th ได้เช่นกัน ทีมงานจะขอทราบขนาดกิจการและกำหนดวันประชุมสามัญประจำปีในเบื้องต้นเพื่อวางแผนตารางตรวจสอบและแนะนำขั้นตอนถัดไป บริการของเราครอบคลุมลูกค้าออนไลน์ทั้ง 77 จังหวัด กิจการที่ตั้งอยู่ที่ใดในไทยก็ใช้บริการได้โดยไม่ต้องเดินทางมาพบกันเอง