บริการบัญชีและภาษีสำหรับธุรกิจต่างชาติในไทย

การจ่ายเงินได้บางประเภทออกไปให้ผู้รับที่มิได้ประกอบกิจการในไทยต้องหักภาษี ณ ที่จ่าย แล้วนำส่งกรมสรรพากรโดยใช้แบบ ภ.ง.ด.54 ให้ทันวันที่เจ็ดของเดือนถัดจากเดือนจ่าย อัตราขึ้นกับว่าเงินได้นั้นเป็นค่าสิทธิ ดอกเบี้ย เงินปันผล หรือค่าบริการ และขึ้นกับว่ามีอนุสัญญาภาษีซ้อนกับประเทศผู้รับหรือไม่ เราจึงจัดประเภทเงินได้จากเนื้อหาของสัญญาก่อนเสมอ เพราะชื่อในใบแจ้งหนี้ไม่ใช่ตัวตัดสิน

ประเด็นอยู่ที่ผู้จ่ายได้สิทธิอะไร ถ้าซื้อสิทธิใช้งานสำเร็จรูปเหมือนซื้อสินค้าและไม่ได้รับสิทธิในการทำซ้ำหรือดัดแปลงเชิงพาณิชย์ ลักษณะจะต่างจากการได้รับสิทธิใช้ทรัพย์สินทางปัญญาเพื่อหาประโยชน์ต่อ ซึ่งเข้าลักษณะค่าสิทธิ การจัดประเภทผิดทำให้ทั้งอัตราหักและสิทธิตามอนุสัญญาผิดตามไปด้วย เราอ่านข้อสัญญาการให้สิทธิและเงื่อนไขการใช้งานจริง แล้วบันทึกเหตุผลไว้เป็นเอกสารรองรับก่อนที่จะถูกถามภายหลัง

เงินปันผลที่จ่ายให้ผู้รับในต่างประเทศอยู่ในข่ายหักภาษี ณ ที่จ่ายตามอัตราที่กฎหมายกำหนด และบางอนุสัญญาอาจให้อัตราที่ต่างออกไปตามสัดส่วนการถือหุ้น สิ่งที่ต้องเตรียมคู่กันคือมติที่ประชุมอนุมัติจ่ายปันผล งบการเงินที่แสดงกำไรสะสมเพียงพอ และการนำส่งแบบภายในกำหนด เราจัดลำดับให้ครบทั้งด้านบัญชี ด้านนิติกรรมภายในบริษัท และด้านภาษี เพื่อไม่ให้จ่ายไปก่อนแล้วเอกสารตามไม่ทัน

ถ้าหักไว้ต่ำกว่าที่ควร ผู้จ่ายมีหน้าที่รับผิดในส่วนที่ขาดพร้อมเงินเพิ่ม การยื่นแบบเพิ่มเติมด้วยตนเองก่อนถูกตรวจสอบจึงมักเป็นทางที่เสียหายน้อยที่สุด ถ้าหักไว้เกิน ผู้รับที่มีสิทธิสามารถยื่นคำร้องขอคืนตามขั้นตอนและระยะเวลาที่กำหนด ซึ่งต้องใช้หนังสือรับรองการหักภาษีและหลักฐานถิ่นที่อยู่ทางภาษี เราตรวจย้อนหลังทั้งปีทีเดียวแทนการแก้ทีละใบ เพราะข้อผิดพลาดแบบเดียวกันมักเกิดซ้ำทุกเดือน

หัวใจคือหนังสือรับรองถิ่นที่อยู่ทางภาษีของผู้รับเงินที่ออกโดยหน่วยงานภาษีของประเทศนั้นและครอบคลุมช่วงเวลาที่จ่ายเงิน ประกอบกับตัวสัญญาซึ่งบ่งบอกประเภทเงินได้ และเอกสารยืนยันว่าผู้รับเงินคือผู้รับประโยชน์ที่แท้จริงมิใช่ตัวกลาง เอกสารควรอยู่ในมือ ณ วันที่จ่าย ไม่ใช่ไปตามหาตอนถูกตรวจ เราตั้งเป็นเงื่อนไขก่อนอนุมัติจ่ายในระบบ เพื่อให้สิทธิที่ใช้ไปมีหลักฐานรองรับตลอดเวลา

ประเด็นแรกคือการมีสถานประกอบการถาวรในไทยหรือไม่ ซึ่งพิจารณาจากลักษณะและระยะเวลาของกิจกรรมตามหลักเกณฑ์ในอนุสัญญาที่เกี่ยวข้อง ถ้าเข้าเงื่อนไข กำไรที่เกี่ยวข้องจะต้องเสียภาษีในไทย ประเด็นที่สองคือภาษีเงินได้บุคคลธรรมดาของผู้ถูกส่งมาและการหักภาษีจากค่าจ้าง เราประเมินสองประเด็นนี้ก่อนโครงการเริ่ม เพราะการวางโครงสร้างสัญญาหลังจากงานเดินไปแล้วมักแก้ไขได้ยากกว่ามาก

โดยหลัก บริษัทที่ตั้งขึ้นตามกฎหมายไทยเสียภาษีจากกำไรทั่วโลก และภาษีที่เสียในต่างประเทศอาจนำมาเครดิตได้ตามหลักเกณฑ์ที่กฎหมายและอนุสัญญากำหนด โดยจำกัดไม่เกินภาระภาษีไทยที่คำนวณจากเงินได้ก้อนเดียวกัน สิ่งที่ต้องมีคือหลักฐานการเสียภาษีในต่างประเทศที่ระบุผู้เสีย จำนวนเงิน และประเภทเงินได้ชัดเจน เราคำนวณเพดานเครดิตรายประเภทเงินได้และเก็บกระดาษทำการไว้แนบกับแบบ ภ.ง.ด.50

เมื่อไม่มีอนุสัญญา ให้ใช้อัตราตามประมวลรัษฎากรเต็มจำนวนสำหรับเงินได้ประเภทนั้น และไม่มีกลไกแก้ปัญหาการเก็บภาษีซ้ำระหว่างสองรัฐโดยเฉพาะ สิ่งที่พอทำได้คือวางโครงสร้างธุรกรรมและสัญญาให้สะท้อนเนื้องานจริง แยกองค์ประกอบเงินได้ให้ชัด และตรวจว่าประเทศผู้รับให้เครดิตภาษีไทยที่ถูกหักไว้หรือไม่ตามกฎหมายภายในของเขา เราประสานกับที่ปรึกษาฝั่งต่างประเทศของลูกค้าในจุดนี้

นิติบุคคลที่มีความสัมพันธ์กับนิติบุคคลอื่นตามนิยามในประมวลรัษฎากรและมีรายได้ถึงเกณฑ์ที่ประกาศกำหนด ต้องแนบรายงานแสดงรายการระหว่างนิติบุคคลที่มีความสัมพันธ์กันไปพร้อมแบบ ภ.ง.ด.50 ประเด็นที่มักพลาดคือการนับความสัมพันธ์ผ่านการถือหุ้นทางอ้อมและการควบคุมโดยพฤตินัย เราจึงเขียนแผนผังกลุ่มบริษัทให้ครบก่อนสรุปว่าต้องยื่นหรือไม่

หน้าที่จัดทำเอกสารพิสูจน์ราคาโอนขึ้นกับเกณฑ์รายได้และการถูกเรียกเอกสารจากเจ้าพนักงาน อย่างไรก็ดี ในทางปฏิบัติเราแนะนำให้กิจการที่มีรายการระหว่างกันสำคัญจัดทำแฟ้มพื้นฐานไว้ทุกปี เพราะการย้อนไปสร้างเอกสารสามปีให้ทันกำหนดส่งมักได้คุณภาพต่ำและอธิบายราคาย้อนหลังได้ยาก แฟ้มพื้นฐานประกอบด้วยโครงสร้างกลุ่ม การวิเคราะห์หน้าที่ ความเสี่ยง สินทรัพย์ และการเลือกวิธีกำหนดราคา

ไม่มีตัวเลขปลอดภัยสำเร็จรูป สิ่งที่เจ้าพนักงานถามคือมีการให้บริการจริงหรือไม่ ผู้รับได้ประโยชน์อย่างไร ฐานการปันส่วนสมเหตุสมผลไหม และผลลัพธ์อยู่ในช่วงราคาตลาดหรือเปล่า ดังนั้นสิ่งที่ต้องเตรียมคือสัญญา หลักฐานการให้บริการ เช่น บันทึกการประชุมและผลงานที่ส่งมอบ ตารางปันส่วนต้นทุน และการวิเคราะห์เปรียบเทียบ เราจัดทำชุดนี้พร้อมกับการบันทึกบัญชีรายเดือน ไม่ใช่รวบรวมตอนสิ้นปี

การให้กู้ยืมโดยไม่มีดอกเบี้ยหรือคิดต่ำกว่าราคาตลาดระหว่างผู้มีความสัมพันธ์กันเป็นจุดที่เจ้าพนักงานมีอำนาจปรับปรุงรายได้ให้เป็นไปตามราคาตลาดได้ ประเด็นเพิ่มเติมคือการหักภาษี ณ ที่จ่ายจากดอกเบี้ยที่จ่ายออกนอกประเทศ และผลต่อสัดส่วนหนี้สินต่อทุนที่ผู้สอบบัญชีจะตั้งคำถาม เราแนะนำให้ทำสัญญากู้เป็นลายลักษณ์อักษร กำหนดอัตราอ้างอิงที่อธิบายได้ และบันทึกดอกเบี้ยค้างจ่ายตามงวดอย่างสม่ำเสมอ

บัญชีและงบการเงินที่ยื่นต่อหน่วยงานไทยจัดทำเป็นเงินบาทและภาษาไทยตามกฎหมายว่าด้วยการบัญชี ส่วนการใช้สกุลเงินที่ต่างออกไปสำหรับการรายงานตามหลักภาษีมีหลักเกณฑ์และการขออนุมัติเฉพาะ ในทางปฏิบัติลูกค้าส่วนใหญ่จึงบันทึกบัญชีตามกฎไทยแล้วให้ระบบออกรายงานคู่ขนานเป็นสกุลของบริษัทแม่ เราตั้งผังบัญชีให้แม็ปกับผังของกลุ่มตั้งแต่ต้น เพื่อให้รายงานสองชุดตรงกันโดยไม่ต้องทำงานซ้ำ

รายการที่เป็นเงินตราต่างประเทศต้องแปลงค่าเมื่อเกิดรายการ และแปลงค่ายอดคงเหลือที่เป็นตัวเงิน ณ วันสิ้นรอบตามอัตราที่กฎหมายกำหนด ผลต่างที่เกิดขึ้นมีทั้งส่วนที่รับรู้แล้วและส่วนที่ยังไม่เกิดขึ้นจริง ซึ่งการปฏิบัติทางภาษีของสองส่วนนี้ไม่เหมือนกัน จุดที่ต้องระวังคือการใช้แหล่งอัตราแลกเปลี่ยนคนละแหล่งในแต่ละเดือน เราจึงกำหนดนโยบายอัตราอ้างอิงเดียวไว้ในเอกสารนโยบายบัญชีของกิจการ

ทำได้และเป็นงานหลักอย่างหนึ่งของทีมเรา ชุดรายงานมาตรฐานประกอบด้วยงบแสดงฐานะการเงินและงบกำไรขาดทุนเปรียบเทียบกับงบประมาณ ตารางกระทบยอดภาษีที่ยื่นกับบัญชี รายการค้างที่ต้องตัดสินใจ และบันทึกอธิบายรายการผิดปกติ ทั้งหมดส่งตามกำหนดวันที่ตกลงกันไว้ในแต่ละเดือน ความยากไม่ได้อยู่ที่การแปล แต่อยู่ที่การอธิบายว่าเหตุใดตัวเลขไทยจึงต่างจากที่บริษัทแม่คาด เราจึงเขียนคำอธิบายเชิงเหตุผล ไม่ใช่แค่แปลชื่อบัญชี

เราจัดทำงบตามมาตรฐานที่ใช้ในไทยสำหรับการยื่น แล้วทำตารางปรับปรุงไปสู่มาตรฐานของกลุ่มเป็นเอกสารแยก พร้อมกระดาษทำการอ้างอิงถึงรายการที่ปรับ ทำให้ผู้สอบบัญชีของกลุ่มตรวจสอบเส้นทางตัวเลขได้โดยไม่ต้องรื้อบัญชีไทย วิธีนี้ช่วยลดเวลาปิดงบรวมของกลุ่มลงมาก และทำให้คำถามช่วงตรวจสอบวนอยู่กับรายการปรับปรุงไม่กี่บรรทัด แทนที่จะเป็นทั้งสมุดบัญชี

บริการที่ทำในไทยแต่ได้มีการใช้บริการนั้นในต่างประเทศทั้งหมดจึงจะเข้าเงื่อนไขอัตราศูนย์ คำสำคัญคือสถานที่ใช้บริการ ไม่ใช่สัญชาติของผู้จ่ายเงินหรือประเทศที่โอนเงินมา หลักฐานที่เจ้าพนักงานขอดูคือสัญญา ใบแจ้งหนี้ หลักฐานการรับเงินจากต่างประเทศ และเอกสารที่แสดงว่าผลของงานถูกใช้นอกราชอาณาจักร เราจัดชุดหลักฐานนี้เป็นแบบฟอร์มมาตรฐานให้ทีมขายกรอกตั้งแต่ตอนออกใบแจ้งหนี้

เมื่อผู้ประกอบการต่างประเทศให้บริการที่มีการใช้บริการในไทยและไม่ได้จดทะเบียนภาษีมูลค่าเพิ่มในไทย ผู้จ่ายเงินฝั่งไทยรับหน้าที่นำส่งภาษีมูลค่าเพิ่มแทนผู้รับ โดยใช้แบบ ภ.พ.36 ให้ทันวันที่เจ็ดของเดือนถัดจากเดือนที่ชำระ ภาษีที่นำส่งนี้โดยทั่วไปนำไปใช้เป็นภาษีซื้อในเดือนที่ชำระได้ตามหลักเกณฑ์ จุดที่พลาดบ่อยคือค่าบริการดิจิทัลรายย่อยที่จ่ายด้วยบัตรเครดิตของบริษัทแล้วไม่มีใครบันทึกเป็นรายการที่ต้องนำส่ง

ภาษีมูลค่าเพิ่มที่ชำระตอนนำเข้าใช้เป็นภาษีซื้อได้โดยใช้ใบเสร็จรับเงินของกรมศุลกากรเป็นหลักฐาน ไม่ใช่ใบกำกับภาษีของผู้ขายต่างประเทศ ประเด็นที่ทำให้เครดิตหลุดคือชื่อผู้นำเข้าในเอกสารศุลกากรไม่ตรงกับนิติบุคคลที่ขอเครดิต และการนำใบขนสินค้าไปใช้ผิดงวด เราจึงกระทบยอดใบขนสินค้ากับรายงานภาษีซื้อทุกเดือน ไม่ปล่อยให้ไปพบตอนสรรพากรขอตรวจ

หน้าที่จดทะเบียนขึ้นกับว่ามีการขายสินค้าหรือให้บริการในไทยที่อยู่ในข่ายภาษีมูลค่าเพิ่มถึงเกณฑ์รายรับตามกฎหมายหรือไม่ หน่วยงานที่ทำเฉพาะกิจกรรมสนับสนุนโดยไม่มีรายได้จึงมักไม่เข้าเกณฑ์ แต่ยังคงมีหน้าที่ด้านการหักภาษี ณ ที่จ่าย การนำส่งประกันสังคม และการทำบัญชีตามกฎหมาย เราตรวจลักษณะกิจกรรมจริงเทียบกับสิ่งที่จดไว้ เพราะบ่อยครั้งกิจกรรมขยายไปเกินขอบเขตเดิมโดยไม่มีใครทบทวน

ต้องแยกให้ชัดว่าใครเป็นคู่สัญญากับผู้ซื้อ ผู้ขายเป็นเจ้าของสินค้าและบริการเองหรือแพลตฟอร์มทำหน้าที่เป็นตัวแทน เพราะคำตอบกำหนดว่าใครออกใบกำกับภาษีและใครนำส่งภาษี รวมถึงกรณีที่ผู้ประกอบการซึ่งให้บริการทางอิเล็กทรอนิกส์จากนอกประเทศต้องขึ้นทะเบียนกับกรมสรรพากรตามหลักเกณฑ์เฉพาะของกลุ่มนี้ เราอ่านข้อตกลงกับแพลตฟอร์มและรายงานการชำระเงินจริงประกอบกัน ก่อนสรุปวิธีบันทึกรายได้และภาษีขาย

สามสิ่งที่ควรทำในเดือนแรกคือกำหนดผังบัญชีที่แม็ปกับกลุ่ม วางขั้นตอนอนุมัติจ่ายที่บังคับให้แนบเอกสารภาษีก่อนโอน และทำปฏิทินภาษีระบุแบบทุกชนิดที่กิจการต้องยื่นพร้อมผู้รับผิดชอบ สามข้อนี้ป้องกันปัญหาที่แก้ยากที่สุดในปีถัดไป ได้แก่ เอกสารไม่ครบ หัก ณ ที่จ่ายพลาด และยื่นไม่ทัน เรารับวางระบบส่วนนี้เป็นงานตั้งต้นก่อนเข้าสู่งานประจำเดือน

ได้ เอกสารสรุป รายงานรายเดือน และการประชุมทำเป็นภาษาอังกฤษได้ทั้งหมด ขณะที่แบบยื่นและเอกสารต่อหน่วยงานราชการยังคงเป็นภาษาไทยตามที่กฎหมายกำหนด เราจึงส่งคำแปลประกอบสำหรับแบบสำคัญ เช่น ภ.ง.ด.50 และงบการเงิน เพื่อให้ผู้บริหารต่างชาติเซ็นอนุมัติโดยเข้าใจสิ่งที่เซ็น ไม่ใช่เซ็นตามคำบอก

ไม่ เราให้บริการเฉพาะงานบัญชีและภาษีเท่านั้น งานด้านตรวจคนเข้าเมือง ใบอนุญาตทำงาน ใบอนุญาตประกอบธุรกิจของคนต่างด้าว และงานคดี อยู่ในความดูแลของสำนักงานกฎหมายในเครือที่แยกกันชัดเจน ถ้าประเด็นของคุณคาบเกี่ยวสองด้าน เราจะระบุให้ชัดว่าส่วนใดเป็นงานภาษีที่เราทำ และส่วนใดต้องส่งต่อ เพื่อไม่ให้เกิดช่องว่างระหว่างที่ปรึกษาสองฝ่าย

คิดจากปริมาณงานจริง ได้แก่ จำนวนรายการต่อเดือน จำนวนสกุลเงิน จำนวนรายการกับบริษัทในเครือ ความถี่ของรายงานถึงบริษัทแม่ และภาษาที่ใช้ในการรายงาน เราจึงไม่ประกาศราคาบนเว็บไซต์ แต่เสนอเป็นรายกรณีหลังดูตัวอย่างเอกสารหนึ่งเดือน ส่งข้อมูลมาทาง LINE หรืออีเมลได้ ทีมจะสรุปขอบเขตงานและกรอบเวลาให้ก่อนเริ่มงานเสมอ

ไม่ ถ้าย้ายอย่างมีลำดับ สิ่งที่ต้องได้จากผู้ให้บริการเดิมคือไฟล์ข้อมูลบัญชีจนถึงวันส่งมอบ สำเนาแบบที่ยื่นแล้วทั้งปี หนังสือรับรองการหักภาษี และรายการคงค้างที่ยังไม่กระทบยอด เรากระทบยอดยอดยกมากับแบบที่ยื่นไปแล้วก่อนเริ่มบันทึกงวดแรก เพื่อให้ความรับผิดชอบของสองช่วงเวลาแยกกันชัด และผู้สอบบัญชีตรวจสอบเส้นทางตัวเลขได้ต่อเนื่อง