บัญชีธุรกิจต่างด้าว: FBL สาขา และสำนักงานผู้แทน

1. สาขา สำนักงานผู้แทน และสถานะคนต่างด้าว

สาขาและสำนักงานผู้แทนของบริษัทต่างประเทศเป็นส่วนของนิติบุคคลต่างประเทศเดียวกับสำนักงานใหญ่ ไม่ใช่บริษัทลูกไทยที่มีผู้ถือหุ้นต่างชาติ จึงต้องระบุรายการดำเนินงานในประเทศไทยให้แยกตรวจสอบได้ แม้เงินที่โอนระหว่างสำนักงานใหญ่กับสำนักงานไทยเป็นรายการภายในนิติบุคคลเดียวกันก็ต้องมีหลักฐานและบันทึกบัญชี ไม่ใช่ตัดทิ้งจากบัญชีเพราะไม่มีคู่ค้าภายนอก เก็บเอกสารจัดตั้งต่างประเทศ ผู้รับผิดชอบในไทย วันเริ่มงาน และขอบเขตกิจกรรมก่อนตั้งปฏิทินรายงาน

พ.ร.บ.การประกอบธุรกิจของคนต่างด้าว พ.ศ.2542 มาตรา 4 ใช้กับทั้งนิติบุคคลที่จัดตั้งในต่างประเทศและนิติบุคคลไทยซึ่งมีการถือทุนเข้าเกณฑ์ตามกฎหมาย เมื่อคนต่างด้าวถือหุ้นบริษัทไทยถึงกึ่งหนึ่งของทุน ก็เข้าเกณฑ์แล้ว ไม่จำเป็นต้องเกิน 50% ต้องอ่านโครงสร้างการถือทุนต่อเนื่องตามนิยาม และห้ามนำคนไทยที่ไม่ได้ลงเงินจริงมาถือหุ้นเพื่อให้สัดส่วนดูเหมือนผ่านเกณฑ์ เพราะมาตรา 36 ห้ามการช่วยเหลือด้วยการถือหุ้นแทนที่ผิดกฎหมาย

สถานะคนต่างด้าวยังไม่ตอบว่าต้องมีใบอนุญาตทุกกิจการ ต้องจำแนกการดำเนินงานกับบัญชีท้ายกฎหมาย ข้อยกเว้น และกฎหมายเฉพาะ ส่วนภาษีต้องดูแหล่งรายได้และกิจกรรมจริงแยกอีกครั้ง การมีใบอนุญาตไม่ได้ทำให้รายได้ปลอดภาษี และการไม่ต้องขอใบอนุญาตก็ไม่ได้ตัดหน้าที่จัดทำบัญชี สอบบัญชี หรือยื่นแบบภาษีของสำนักงานในไทย

2. ใบอนุญาตมาตรา 17 ต่างจากหนังสือรับรอง

บัญชีหนึ่งเป็นกิจการที่ไม่เปิดให้คนต่างด้าวประกอบตามเส้นทางอนุญาตปกติ บัญชีสองต้องได้รับอนุญาตจากรัฐมนตรีโดยความเห็นชอบคณะรัฐมนตรี ส่วนบัญชีสามใช้อธิบดีกรมพัฒนาธุรกิจการค้าโดยความเห็นชอบคณะกรรมการ ตามมาตรา 17 จึงไม่ควรเรียกรวมว่าใบอนุญาตทุกชนิดออกโดยคณะกรรมการชุดเดียว กิจการที่ไม่ได้อยู่ในข้อจำกัดของบัญชีอาจไม่ต้องใช้ FBL แต่ยังต้องตรวจใบอนุญาตเฉพาะอุตสาหกรรมและเงื่อนไขอื่น

มาตรา 12 เป็นเส้นทางหนังสือรับรองสำหรับกิจการที่ได้รับส่งเสริมการลงทุนหรือได้รับสิทธิตามกฎหมายที่มาตราระบุ โดยแจ้งต่ออธิบดีพร้อมหลักฐานเพื่อออกหนังสือรับรองสำหรับขอบเขตที่ได้รับสิทธินั้น ไม่ใช่ยื่นขออนุญาตแบบใช้ดุลพินิจตามมาตรา 17 ใหม่ทั้งหมด หนังสือรับรองตามสิทธิสนธิสัญญาเป็นอีกกรณีตามมาตรา 11 อย่าเรียกใบ BOI ว่าเป็นหนังสือรับรอง FBC เอง หรือขยายสิทธิจากกิจกรรมส่งเสริมไปครอบคลุมงานบริการนอกโครงการ

สำนักงานผู้แทนที่เข้าขอบเขตบริการตามข้อยกเว้นที่ใช้บังคับอาจไม่ต้องขอ FBL แบบกิจการบริการจำกัดทั่วไป แต่ต้องตรวจคุณสมบัติและงานจริง ไม่ใช่เพียงเปลี่ยนป้ายชื่อ การเปลี่ยนไปหารายได้หรือทำสัญญาให้ลูกค้าอื่นควรประเมินสถานะก่อนเริ่มงาน ข้อความส่วนนี้อธิบายบริบทให้จัดบัญชีได้ถูกต้อง ไม่ใช่ข้อเสนอให้บริการขอใบอนุญาตหรือการรับรองว่าผู้อ่านผ่านเงื่อนไข

3. เอกสารคำขอ ระยะพิจารณา และวันเริ่มธุรกิจ

แฟ้มคำขอควรเชื่อมเอกสารนิติบุคคล ผู้มีอำนาจ ผู้รับผิดชอบในประเทศ สัดส่วนผู้ถือทุน สถานที่ และคำอธิบายกิจการเข้าด้วยกัน ใช้แบบคำขอและรายการแนบของ DBD ที่ตรงกับเส้นทางจริง เช่น คำขอตามมาตรา 17 ต่างจากการแจ้งตามมาตรา 12 แผนกิจการควรอธิบายลูกค้า ลักษณะบริการ เทคโนโลยี การจ้างงาน ประโยชน์ทางเศรษฐกิจ และประมาณการค่าใช้จ่ายที่สอดคล้องกับทุน ไม่จัดทำตัวเลขเพื่อให้ครบแบบโดยไม่เชื่อมกับแผนบัญชีและกระแสเงินสด

มาตรา 17 กำหนดกรอบพิจารณา 60 วันสำหรับคำขอที่เข้าสู่กระบวนการตามกฎหมาย บัญชีสองอาจขยายได้อีกไม่เกิน 60 วันเมื่อมีเหตุจำเป็นตามเงื่อนไข และการออกใบอนุญาตเมื่ออนุมัติมีกรอบ 15 วันตามขั้นตอนที่กำหนด แนวทาง DBD แสดงจุดนับเมื่อรับคำขอเข้ากระบวนการและชำระค่าคำขอ ไม่ใช่เริ่มจากวันที่ส่งร่างอีเมลครั้งแรก ส่วนมาตรา 12 กำหนดออกหนังสือรับรองใน 30 วันจากการแจ้งที่เข้าเงื่อนไข ไม่ควรใช้กรอบเดียวกับ FBL

ระยะตามกฎหมายไม่ใช่การรับประกันวันเริ่มค้า เวลาจัดเอกสาร แปล รับรอง แก้คำขอ และรอข้อเท็จจริงเพิ่มเติมต้องแยกจากช่วงพิจารณาที่กฎหมายกำหนด การยื่นอยู่ไม่ให้สิทธิเริ่มกิจการจำกัดทันที และการเพิ่มบริการภายหลังต้องตรวจว่าขอบเขตเดิมครอบคลุมหรือไม่ ฝ่ายบัญชีควรเก็บวันยื่น วันรับเอกสาร วันอนุมัติ วันออกใบ และวันเริ่มดำเนินงานจริงเพื่อไม่ให้ปฏิทินภาษีอ้างวันผิด

4. ทุนขั้นต่ำไม่ใช่ค่าธรรมเนียมหรือรายได้

มาตรา 14 วางกรอบทุนขั้นต่ำทั่วไปไม่น้อยกว่า 2 ล้านบาท และกรณีกิจการที่ต้องได้รับอนุญาตตามบัญชีท้ายกำหนดพื้นไม่น้อยกว่า 3 ล้านบาทต่อธุรกิจ ต้องอ่านกฎกระทรวงเรื่องทุนขั้นต่ำประกอบด้วย เพราะตัวเลขพื้นไม่ใช่คำตอบสุดท้ายของทุกแผน กรณีต้องขออนุญาตยังพิจารณาฐานไม่น้อยกว่า 25% ของค่าใช้จ่ายเฉลี่ยต่อปีตามประมาณการช่วงเริ่มกิจการสามปี และไม่ต่ำกว่าเกณฑ์ต่อธุรกิจ การคำนวณจึงอาจสูงกว่า 3 ล้านบาท

ตัวอย่างหากค่าใช้จ่ายที่ใช้ในฐานตามกฎของกิจการที่ขออนุญาตรวมสามปีเท่ากับ 48 ล้านบาท ค่าเฉลี่ยต่อปีเท่ากับ 16 ล้านบาท และ 25% เท่ากับ 4 ล้านบาท เมื่อเทียบกับพื้น 3 ล้านบาท ตัวเลขตามสมมติฐานนี้เป็น 4 ล้านบาท ไม่ใช่นำ 25% คูณทุนจดทะเบียนหรือยอดขาย ตัวอย่างนี้อธิบายกลไกเท่านั้น ต้องตรวจประเภทธุรกิจและรายการค่าใช้จ่ายที่เข้าเกณฑ์จริงก่อนใช้ยื่น

สำหรับนิติบุคคลต่างประเทศที่นำทุนเข้าประเทศให้ติดตามหลักฐานธนาคารและเงื่อนไขนำส่งตามกฎที่ใช้กับเส้นทางนั้น ไม่ใช้สัญญากู้หรือยอดลูกหนี้สำนักงานใหญ่แทนทุนที่ต้องนำเข้าจริงโดยไม่มีฐานรองรับ กรณีหนังสือรับรองหรือกิจการยกเว้นต้องตรวจบทเฉพาะ ไม่ยกสูตรของมาตรา 17 มาใช้ทุกกรณี เงินทุนเป็นทรัพยากรของกิจการ ไม่ใช่ภาษี ค่าราชการ หรือรายได้จากลูกค้า และต้องแยกจากค่าบริการบัญชีโดยเด็ดขาด

หนังสือรับรองไม่ทำให้ใช้ทุน 2 ล้านบาทได้เหมือนกันทุกกรณี โดยเฉพาะมาตรา 12 มีข้อยกเว้นจากการใช้พระราชบัญญัติตามที่มาตรานั้นกำหนด จึงต้องตรวจเงื่อนไขทุนของบัตรส่งเสริมหรือกฎหมายที่ให้สิทธิแยกต่างหาก ไม่ใช่เรียก 3 ล้านบาทว่าทุนทั่วไปของคนต่างด้าวทุกกิจการ และไม่ใช้ 2 ล้านบาทเป็นคำตอบอัตโนมัติสำหรับหนังสือรับรองทุกเส้นทาง

5. ค่าราชการ: แยกคำขอและค่าออกเอกสาร

ค่าคำขอและค่าออกเอกสารเป็นคนละรายการกับทุนขั้นต่ำ เอกสารขั้นตอนของ DBD ที่ตรวจได้ระบุค่าคำขอหนังสือรับรองตามมาตรา 11 และมาตรา 12 จำนวน 2,000 บาท และค่าออกหนังสือรับรอง 20,000 บาท แยกกัน การชำระค่าคำขอไม่แปลว่าได้รับสิทธิประกอบธุรกิจแล้ว ต้องรอเอกสารและตรวจขอบเขตที่อนุญาตก่อนเริ่มงาน ตัวเลขดังกล่าวอ้างจากเอกสาร DBD ไม่ใช่การยืนยันว่าได้ตรวจตัวบทกฎกระทรวงค่าธรรมเนียมฉบับที่ใช้บังคับครบทุกข้อแล้ว

สำหรับคำขอใบอนุญาตและค่าใบอนุญาตบัญชีสองหรือบัญชีสาม ให้ขอรายการประเมินค่าธรรมเนียมจาก DBD ตามรูปแบบผู้ขอและธุรกิจจริง บทความนี้ไม่ระบุตัวเลข สูตรตามทุน ขั้นต่ำ เพดาน หรือวิธีปัดเศษ เพราะยังตรวจยืนยันกับตัวบทกฎกระทรวงหรือหน้า DBD ที่แสดงรายละเอียดครบถ้วนไม่ได้ ไม่ควรนำเพดานค่าธรรมเนียมท้ายพระราชบัญญัติมาแทนอัตราจัดเก็บ และไม่ควรใช้ปีของกฎกระทรวงที่อ้างในเอกสารวิชาการเป็นข้อยืนยันโดยไม่ได้เปิดตัวบท

ก่อนชำระเงินให้ทำตารางแยกชื่อรายการ ประเภทเอกสาร ผู้ขอ ฐานประเมิน และวันประเมิน พร้อมแนบหนังสือแจ้งจากเจ้าหน้าที่และใบเสร็จราชการ หากตัวเลขที่ได้รับต่างจากงบประมาณเดิมให้สอบถามเหตุผลก่อนลงบัญชี ไม่แก้ฐานทุนเพียงเพื่อให้ยอดตรงกับตัวอย่างทั่วไป เงินทุน ค่าราชการ ค่าแปลเอกสาร อากร และค่าบริการวิชาชีพต้องแยกคนละรายการ เพื่อให้ตรวจสอบได้ว่าเงินจ่ายแก่หน่วยงานใดและจ่ายเพื่ออะไร การบันทึกเป็นต้นทุนหรือค่าใช้จ่ายต้องพิจารณาลักษณะจริง ไม่ถือว่ารายจ่ายทุกชนิดเป็นภาษีซื้อ VAT และไม่ถือว่าค่าราชการเป็นราคางานของสำนักงานบัญชี เก็บสำเนาคำขอ วันรับเอกสาร เลขที่ติดตาม และหลักฐานการอนุมัติไว้ในแฟ้มเดียวกันเพื่อเชื่อมรายการบัญชีกับขั้นตอนที่เกิดขึ้นจริง

6. ผู้แทนที่ไม่หารายได้และเงินจากสำนักงานใหญ่

ขอบเขตสำนักงานผู้แทนโดยทั่วไปครอบคลุมการจัดหาสินค้าหรือบริการให้สำนักงานใหญ่ การตรวจคุณภาพหรือปริมาณสินค้าที่สำนักงานใหญ่ซื้อหรือสั่งผลิต การแนะนำเกี่ยวกับสินค้าสำนักงานใหญ่ การเผยแพร่ข้อมูลสินค้าใหม่หรือบริการ และการรายงานความเคลื่อนไหวทางธุรกิจในไทย งานต้องอยู่ในขอบเขตที่ใช้กับสำนักงานนั้น ไม่กลายเป็นกิจการให้บริการบุคคลภายนอก การขาย รับค่าบริการ รับคำสั่งซื้อ หรือเจรจาธุรกิจแทนสำนักงานใหญ่เกินกรอบต้องประเมินสถานะใหม่ ไม่รอปิดงบแล้วเปลี่ยนชื่อรายได้เป็นเงินสนับสนุน

ข้อหารือกรมสรรพากร กค 0702/4762 วินิจฉัยเงินสำนักงานใหญ่ส่งมาเป็นค่าใช้จ่ายตามข้อเท็จจริงว่าเป็นทุนของนิติบุคคลเดียวกัน จึงมิใช่รายได้ อีกทั้งไม่มีการให้บริการตอบแทนซึ่งจะเป็นฐาน VAT ข้อสรุปนี้ไม่ครอบคลุมเงินตราต่างประเทศทุกยอด เงินลูกค้า เงินจากบริษัทในเครือที่เป็นคนละนิติบุคคล หรือค่าทดสอบที่เรียกเก็บต้องวิเคราะห์ใหม่ ตรวจใบโอน ผู้ส่ง วัตถุประสงค์ และยอดบัญชีสำนักงานใหญ่ให้ตรงก่อนจัดประเภทรายการ

ค่าเช่า เงินเดือน อุปกรณ์ และค่าใช้จ่ายอื่นต้องบันทึกตามเนื้อหา ไม่หักกลบกับเงินทุนเข้าจนไม่เหลือรายงานค่าใช้จ่าย มาตรา 66 วรรคสองพิจารณากำไรสุทธิจากการประกอบกิจการในไทย สำนักงานที่ทำงานไม่หารายได้และมีเพียงทุนจริงมักไม่มีรายได้ธุรกิจที่ก่อฐานกำไร แต่ไม่ใช่สิทธิยกเว้นตามชื่อสำนักงาน ต้องตรวจดอกเบี้ย ผลต่างอัตราแลกเปลี่ยน และรายการปรับปรุงภาษี รวมถึงหน้าที่ ภ.ง.ด.50 และ ภ.ง.ด.51 ตามเงื่อนไข แม้ภาษีคำนวณได้เป็นศูนย์

7. กำไรสาขาและการจำหน่ายกำไรออกนอกประเทศ

สาขาที่หารายได้ในไทยคำนวณกำไรตามมาตรา 66 วรรคสองร่วมกับมาตรา 65 และ 65 ทวิ ต้องผูกบัญชีรายได้ ต้นทุน ทรัพย์สิน และรายการสำนักงานใหญ่กับงานไทย การให้ลูกค้าจ่ายเข้าบัญชีต่างประเทศไม่ทำให้รายได้จากกิจกรรมในไทยหายไปโดยอัตโนมัติ ตรวจคู่สัญญา หน้าที่ส่งมอบ ผู้รับความเสี่ยง และหลักฐานเรียกเก็บ ไม่ตัดสินแหล่งรายได้ด้วยประเทศของธนาคารเพียงอย่างเดียว

มาตรา 70 ทวิเป็นอีกชั้นสำหรับกำไร เงินที่กันไว้จากกำไร หรือเงินที่ถือเป็นกำไรซึ่งจำหน่ายออกนอกประเทศ อัตราภายในประเทศ 10% ไม่ใช่เลือกเสียแทนภาษีจากกำไรสุทธิ และไม่ใช่หลักเงินปันผลของบริษัทลูกไทย การอ้างคืนทุนหรือชำระยอดสำนักงานใหญ่ต้องพิสูจน์ลักษณะจริงและกำไรที่มีอยู่ขณะจำหน่าย จัดตารางทุน ยอดสำนักงานใหญ่ กำไรสะสมและรายการส่งออก พร้อมตรวจสนธิสัญญาที่เกี่ยวข้องเป็นรายข้อ ไม่ใช้สัญชาติสำนักงานใหญ่เป็นสิทธิยกเว้นเอง

ตัวอย่างส่งเงิน 1,200,000 บาทในขณะที่มีกำไร 800,000 บาท หากข้อเท็จจริงเป็นการจำหน่ายกำไรตามมาตรา 70 ทวิ ฐานกำไรในตัวอย่างเท่ากับ 800,000 บาท คูณ 10% เป็น 80,000 บาท ส่วนอีก 400,000 บาทยังต้องพิสูจน์ลักษณะ ไม่ได้ปลอดภาษีทุกประเภทโดยผลคำนวณนี้ ภ.ง.ด.54 ใช้กรอบรายเดือนพื้นฐานเจ็ดวันหลังสิ้นเดือนที่จำหน่ายตามการขยายเวลาที่เกี่ยวข้อง แยกจากถ้อยคำเดิมในตัวบทและตรวจสิทธิขยายยื่นออนไลน์กับวันหยุดก่อนกำหนดวันส่งจริง

8. สอบบัญชี กำหนดส่งสองระบบ และแฟ้มประจำเดือน

พ.ร.บ.การบัญชี พ.ศ.2543 มาตรา 11 กำหนดหน้าที่งบการเงินและการตรวจสอบสำหรับผู้มีหน้าที่จัดทำบัญชี นิติบุคคลต่างประเทศที่ประกอบธุรกิจในไทยต้องพิจารณาหน้าที่ตามประเภทตน กำหนดส่งงบพื้นฐานคือห้าเดือนหลังปิดบัญชี ไม่ใช่กฎบริษัทจำกัดไทยที่นับจากการประชุมอนุมัติ งบไม่มีรายได้หรือค่าใช้จ่ายน้อยไม่ได้ทำให้สำนักงานต่างประเทศใช้ข้อยกเว้นตรวจสอบของห้างหุ้นส่วนไทยขนาดเล็กได้ ต้องมีการสอบบัญชีโดยผู้สอบบัญชีรับอนุญาตตามที่กฎหมายใช้กับสำนักงานนั้น

แยกกำหนด ภ.ง.ด.50 ตามประมวลรัษฎากร มาตรา 69 ซึ่งให้นับ 150 วันต่อจากวันสิ้นรอบ ไม่ใช่ถือว่าเท่ากับห้าเดือนทุกปี เก็บหลักฐานยื่น DBD และกรมสรรพากรคนละชุด การส่งให้อีกหน่วยงานไม่ทดแทนกัน ตรวจวันหยุดและประกาศขยายเวลาที่ใช้กับช่องทางยื่นจริง รวมทั้งประเมินแบบครึ่งปีตามเงื่อนไข ไม่ถือว่าสำนักงานที่มีเงินทุนอย่างเดียวหมดหน้าที่ยื่นเพราะไม่มีใบขาย

รายเดือนให้กระทบยอดธนาคาร เงินสำนักงานใหญ่ เงินเดือนและภาษีหัก ณ ที่จ่าย พร้อมตรวจใบซื้อและบริการจากต่างประเทศซึ่งอาจมี VAT นำส่งตามเงื่อนไข การไม่คิด VAT จากเงินทุนสำนักงานใหญ่ไม่ได้ยกเว้น VAT ทุกธุรกรรม ปลายปีต้องมีการยืนยันยอดสำนักงานใหญ่ ตารางเงินตราต่างประเทศ ทะเบียนทรัพย์สิน รายงานกิจกรรมผู้แทนหรือหลักฐานรายได้สาขา และตารางกำไรส่งออก เก็บใบอนุญาตหรือหนังสือรับรองและเงื่อนไขรายงานที่ได้รับจริงไว้ในปฏิทินเดียวกัน แต่ไม่สมมติว่าทุกสำนักงานมีข้อกำหนดการจ้างงานหรือรายงานแบบเดียว