ข้อมูลบัญชีและภาษีสำหรับธุรกิจในตาก

กิจการเป้าหมายที่ได้รับอนุมัติจาก BOI ภายในเขตพัฒนาเศรษฐกิจพิเศษแม่สอดอาจได้รับยกเว้นภาษีเงินได้นิติบุคคลตามระยะเวลาที่กำหนดและลดหย่อนอากรขาเข้าเครื่องจักร แต่สิทธิเหล่านี้ต้องยื่นขอแยกจากการยื่นภาษีปกติและต้องรายงานผลการลงทุนตามเงื่อนไขทุกปี กิจการที่ไม่ผ่านการอนุมัติ BOI ยังต้องเสียภาษีตามอัตราปกติ เราจึงตรวจสอบสถานะการอนุมัติก่อนวางแผนภาษีให้ลูกค้าทุกราย

รายได้จากการค้าขายชายแดนถือเป็นเงินได้ทางธุรกิจตามปกติ ไม่ว่าจะขายเป็นเงินบาทหรือเงินจ๊าดต้องแปลงเป็นเงินบาทตามอัตราแลกเปลี่ยน ณ วันที่เกิดรายการเพื่อบันทึกบัญชี ผู้ค้ารายย่อยจำนวนมากไม่มีใบกำกับภาษีจากคู่ค้าฝั่งเมียนมา ทำให้พิสูจน์ต้นทุนยาก เราแนะนำให้เก็บใบขนสินค้าและใบรับสินค้าที่ด่านไว้แทนเป็นหลักฐานประกอบรายจ่ายเพื่อใช้ยื่นแบบ ภ.ง.ด.90 หรือแบบนิติบุคคลตามประเภทกิจการ

สินค้าที่ส่งออกโดยมีใบขนสินค้าขาออกครบถ้วนใช้สิทธิภาษีมูลค่าเพิ่มอัตราร้อยละศูนย์ได้ ผู้ส่งออกจึงควรจัดเก็บสำเนาใบขน ใบตราส่ง และหลักฐานการรับเงินจากผู้ซื้อต่างประเทศไว้ทั้งชุดเพื่อใช้ขอคืนภาษีซื้อ ข้อผิดพลาดที่พบบ่อยในแม่สอดคือการส่งผ่านตัวแทนแล้วใบขนขึ้นชื่อของตัวแทน ไม่ใช่ชื่อผู้ส่งออกตัวจริง ผลคือขอคืนภาษีไม่ได้ จึงต้องยืนยันให้ชื่อในใบขนตรงกับผู้ยื่นคำขอคืนเสมอ

เงินเดือนและค่าแรงรายวันของลูกจ้างจัดเป็นเงินได้ตามมาตรา 40(1) การคำนวณภาษีหัก ณ ที่จ่ายจึงใช้บัญชีอัตราก้าวหน้าเหมือนพนักงานคนไทย โดยตั้งต้นจากยอดคงเหลือหลังนำค่าใช้จ่ายและรายการลดหย่อนที่แต่ละคนมีสิทธิมาหักออกแล้ว กรณีรายได้ยังต่ำกว่าเกณฑ์เสียภาษีมักไม่มียอดหัก แต่นายจ้างยังต้องออกหนังสือรับรองการหักภาษี ณ ที่จ่ายประจำปีให้ครบทุกคน

ค่าเช่าอสังหาริมทรัพย์ที่จ่ายให้บุคคลธรรมดาหรือนิติบุคคลถูกหักภาษี ณ ที่จ่ายในอัตราร้อยละห้า และควรตรวจด้วยว่าสัญญาเช่านั้นต้องปิดอากรแสตมป์หรือไม่ โรงงานที่เช่าที่ดินระยะยาวในเขตพัฒนาเศรษฐกิจพิเศษและสัญญามีอายุเกินสามปี ต้องจดทะเบียนการเช่ากับกรมที่ดิน เพื่อให้ใช้ยันบุคคลภายนอกได้และไม่กระทบสิทธิประโยชน์ทางภาษีที่ยื่นขอไว้

การจ่ายค่าบริการให้นิติบุคคลต่างประเทศที่ไม่ได้ประกอบกิจการในไทยต้องหักภาษี ณ ที่จ่ายตามมาตรา 70 ในอัตราร้อยละสิบห้าของเงินได้ก่อนส่งเงินออกนอกประเทศ เว้นแต่มีอนุสัญญาภาษีซ้อนระหว่างไทยกับประเทศนั้นกำหนดอัตราลดหรือยกเว้น ซึ่งปัจจุบันไทยยังไม่มีอนุสัญญาภาษีซ้อนกับเมียนมาที่ใช้บังคับ ผู้ประกอบการในแม่สอดจึงต้องหักและนำส่งเต็มอัตราแล้วยื่นแบบ ภ.ง.ด.54 ภายในวันที่เจ็ดของเดือนถัดไป

นายจ้างต้องขึ้นทะเบียนลูกจ้างเข้าประกันสังคมภายในสามสิบวันนับแต่วันเริ่มทำงานจริง ไม่ใช่วันที่ได้รับใบอนุญาตทำงาน ซึ่งบางครั้งห่างกันหลายสัปดาห์ โรงงานในแม่สอดที่รับแรงงานเข้ามาเป็นกลุ่มใหญ่พร้อมกันควรทำบัญชีรายชื่อวันเริ่มงานแยกเป็นรายบุคคลให้ชัดเจน เพราะสำนักงานประกันสังคมตรวจสอบวันที่ขึ้นทะเบียนเทียบกับวันเริ่มงานจริงในบัญชีเงินเดือนเป็นหลัก

อัตราค่าจ้างขั้นต่ำประกาศเป็นรายจังหวัดและใช้อัตราเดียวกันทั้งจังหวัดตาก รวมถึงอำเภอแม่สอด ผู้ประกอบการต้องยึดอัตราที่ประกาศล่าสุดในการคำนวณฐานเงินเดือนและฐานเงินสมทบประกันสังคม โรงงานที่จ่ายเป็นรายชิ้นต้องเทียบให้ค่าจ้างเฉลี่ยต่อวันไม่ต่ำกว่าอัตราขั้นต่ำ มิฉะนั้นต้องจ่ายส่วนต่างเพิ่มก่อนปิดรอบเงินเดือน

นายจ้างต้องขึ้นทะเบียนและนำส่งเงินสมทบกองทุนเงินทดแทนให้ลูกจ้างทุกคนรวมถึงแรงงานข้ามชาติที่มีใบอนุญาตทำงานถูกต้อง โดยคำนวณจากค่าจ้างรวมทั้งปีในอัตราตามความเสี่ยงของกิจการ โรงงานเกษตรแปรรูปในตากที่มีความเสี่ยงจากเครื่องจักรสูงมักถูกจัดอัตราเสี่ยงสูงกว่ากิจการทั่วไป ควรทบทวนอัตราที่ใช้อยู่ทุกปีเพราะสำนักงานประกันสังคมปรับอัตราตามสถิติการเกิดอุบัติเหตุของแต่ละกิจการ

นอกจากงบการเงินตามปกติที่ยื่นกรมพัฒนาธุรกิจการค้า กิจการที่ได้รับส่งเสริมต้องจัดทำรายงานผลการดำเนินงานตามเงื่อนไขส่งเสริมการลงทุนส่งให้ BOI แยกต่างหาก และต้องแยกบัญชีรายได้ที่ได้รับยกเว้นภาษีออกจากรายได้ส่วนที่ต้องเสียภาษีปกติให้ชัดเจน ผู้สอบบัญชีจะขอดูเอกสารอนุมัติโครงการและตารางคำนวณกำไรแยกส่วนนี้เป็นพิเศษทุกปี

ต้องตรวจนับผ้าและวัตถุดิบตัดเย็บคงเหลือ ณ วันสิ้นรอบบัญชีจริงพร้อมแยกตามล็อตการสั่งซื้อ เพื่อคำนวณต้นทุนขายแบบเข้าก่อนออกก่อนให้ตรงกับรายการซื้อขายจริง โรงงานที่รับจ้างตัดเย็บให้แบรนด์ต่างประเทศมักมีวัตถุดิบที่ลูกค้าส่งมาให้ฟรีปนอยู่กับที่ซื้อเอง ต้องแยกบันทึกเป็นสินค้าฝากไว้ต่างหาก ไม่รวมเป็นสินทรัพย์ของกิจการ มิฉะนั้นงบดุลจะแสดงมูลค่าสินค้าคงเหลือสูงเกินจริง

รายการค้าที่เป็นเงินตราต่างประเทศให้บันทึกด้วยอัตราแลกเปลี่ยนของวันที่รายการเกิดขึ้น ส่วนลูกหนี้หรือเจ้าหนี้ต่างประเทศที่ยังคงค้าง ณ วันสิ้นรอบบัญชีต้องตีมูลค่าใหม่ตามอัตราอ้างอิงของธนาคารแห่งประเทศไทยในวันนั้น แล้วนำผลกำไรขาดทุนที่ยังไม่เกิดขึ้นจริงเข้างบกำไรขาดทุน ผู้ค้าชายแดนควรเก็บใบเสร็จที่แสดงอัตราแลกเปลี่ยนของวันดังกล่าวไว้เป็นหลักฐานประกอบการตรวจสอบ

ต้องจดทะเบียนนิติบุคคลที่กรมพัฒนาธุรกิจการค้า ขอเลขประจำตัวผู้เสียภาษี และจดทะเบียนภาษีมูลค่าเพิ่มหากเข้าเกณฑ์รายได้ ก่อนยื่นขอรับการส่งเสริมการลงทุนหรือสิทธิประโยชน์เขตเศรษฐกิจพิเศษเป็นลำดับถัดไป การขอสิทธิประโยชน์ก่อนจดทะเบียนภาษีให้ครบมักทำให้กระบวนการล่าช้า เพราะ BOI ต้องใช้เลขประจำตัวผู้เสียภาษีเป็นเอกสารประกอบคำขอ

ใบอนุญาตประกอบกิจการโรงงานเป็นคนละขั้นตอนกับการจดทะเบียนภาษี แต่สรรพากรมักขอดูใบอนุญาตประกอบเพื่อยืนยันประเภทกิจการตอนขอคืนภาษีมูลค่าเพิ่มจำนวนมากหรือขอใช้สิทธิประโยชน์ทางภาษี โรงงานที่ขยายกำลังผลิตแต่ยังไม่ได้แก้ไขใบอนุญาตให้ตรงกับเครื่องจักรที่เพิ่มมาอาจถูกตั้งข้อสงสัยเรื่องความสอดคล้องของรายจ่ายลงทุนกับกิจการที่จดทะเบียนไว้

ร้านค้าที่ประกอบกิจการเป็นประจำต้องจดทะเบียนพาณิชย์ต่อสำนักงานพาณิชย์จังหวัดตากภายในสามสิบวันนับแต่เริ่มประกอบกิจการ ซึ่งเป็นคนละเรื่องกับการยื่นภาษีเงินได้บุคคลธรรมดาประจำปีแต่มักถูกขอดูเป็นหลักฐานเวลาขอสินเชื่อหรือขึ้นทะเบียนเป็นผู้ประกอบการ OTOP เจ้าของร้านที่ยังไม่จดทะเบียนพาณิชย์ยังต้องยื่นภาษีเงินได้ตามปกติ เพียงแต่จะไม่มีเอกสารรับรองกิจการประกอบการขอสิทธิประโยชน์อื่น