สำนักงานบัญชีและภาษีในกรุงเทพมหานคร

บริษัทโฮลดิ้งที่มีรายได้หลักจากเงินปันผลของบริษัทย่อยยังคงมีหน้าที่ยื่นแบบภาษีเงินได้นิติบุคคลและจัดทำงบการเงินตามปกติ แม้เงินปันผลบางส่วนจะได้รับยกเว้นภาษีตามเงื่อนไขการถือหุ้น แต่ต้องตรวจสอบสัดส่วนการถือหุ้นและระยะเวลาถือครองให้ตรงตามเกณฑ์ก่อนจึงจะใช้สิทธิยกเว้นได้ บริษัทโฮลดิ้งหลายแห่งในกรุงเทพมักลืมว่าค่าใช้จ่ายในการบริหารส่วนกลาง เช่น ค่าที่ปรึกษาหรือค่าเช่าสำนักงาน ยังต้องมีหลักฐานพิสูจน์ว่าเกี่ยวข้องกับกิจการ มิฉะนั้นจะถูกปรับเป็นรายจ่ายต้องห้ามเมื่อถูกตรวจสอบ

ผู้ขายที่ลงสินค้าพร้อมกันในหลายแพลตฟอร์มมักมีปัญหาตอนกระทบยอดเพราะแต่ละแพลตฟอร์มหักค่าธรรมเนียมและค่าโฆษณาไม่เหมือนกัน วิธีที่ทำให้ตรวจสอบง่ายคือแยกบัญชีย่อยตามแพลตฟอร์มตั้งแต่ต้น บันทึกยอดขายเต็มเป็นรายได้ และแยกค่าธรรมเนียมแต่ละประเภทเป็นรายจ่ายของแต่ละแพลตฟอร์ม แทนที่จะรวมยอดโอนสุทธิเป็นรายได้ก้อนเดียว วิธีนี้ยังช่วยให้เห็นว่าแพลตฟอร์มใดทำกำไรจริงมากกว่ากันเมื่อคำนวณรวมต้นทุนค่าธรรมเนียมแล้ว

รายได้ที่เป็นสกุลเงินต่างประเทศต้องแปลงเป็นเงินบาทตามอัตราแลกเปลี่ยนอ้างอิงในวันที่เกิดรายการ ไม่ใช่วันที่รับเงินเข้าบัญชี ซึ่งบริษัทหลายแห่งเข้าใจผิดและใช้อัตราวันรับเงินแทน ทำให้ยอดรายได้ทางบัญชีคลาดเคลื่อนจากยอดที่ต้องเสียภาษี นอกจากนี้กำไรหรือขาดทุนจากอัตราแลกเปลี่ยนที่เกิดขึ้นจริงตอนแปลงเป็นเงินบาทต้องบันทึกแยกต่างหากเป็นรายได้หรือรายจ่ายทางการเงิน ไม่ใช่ปรับเข้าไปในยอดขาย

ค่าบริการโฆษณาที่จ่ายให้ผู้ให้บริการต่างประเทศซึ่งไม่มีสถานประกอบการถาวรในไทยต้องนำส่งภาษีมูลค่าเพิ่มในอัตราที่กฎหมายกำหนดด้วยแบบเฉพาะ และนำมาเป็นภาษีซื้อได้หากกิจการจดทะเบียนภาษีมูลค่าเพิ่มอยู่แล้ว ธุรกิจอีคอมเมิร์ซในกรุงเทพจำนวนมากตัดจ่ายค่าโฆษณาด้วยบัตรเครดิตบริษัทโดยไม่มีใครติดตามการนำส่งส่วนนี้ จนสะสมเป็นยอดค้างที่ต้องจ่ายเพิ่มพร้อมเงินเพิ่มเมื่อถูกตรวจสอบย้อนหลัง

นิติบุคคลอาคารชุดถือเป็นผู้จ่ายเงินได้ตามกฎหมายภาษี จึงมีหน้าที่หักภาษี ณ ที่จ่ายจากค่าจ้างซ่อมบำรุงลิฟต์และงานรับเหมาอื่นเช่นเดียวกับนิติบุคคลทั่วไป แม้จะไม่มีวัตถุประสงค์แสวงหากำไร นิติบุคคลอาคารชุดหลายแห่งไม่มีเจ้าหน้าที่บัญชีประจำจึงมักละเลยขั้นตอนนี้ ทำให้ผู้รับเหมาที่ยื่นภาษีเงินได้ของตนไม่พบข้อมูลการหักภาษีในระบบ และเกิดข้อโต้แย้งกับกรรมการอาคารในภายหลัง

งานรับจ้างออกแบบกราฟิกเข้าข่ายค่าจ้างทำของตามประมวลรัษฎากร ผู้ว่าจ้างจึงต้องหักภาษี ณ ที่จ่ายตามอัตราที่กฎหมายวางไว้ พร้อมออกใบรับรองการหักภาษีส่งมอบให้ฟรีแลนซ์ทุกครั้งที่โอนเงินชำระ ทว่าสตาร์ทอัพย่านกรุงเทพหลายแห่งโอนค่าออกแบบผ่านพร้อมเพย์โดยไม่จัดเก็บหลักฐานใด ๆ ไว้เลยแม้แต่น้อย เมื่อถึงรอบยื่นภาษีปลายปีจึงนำรายจ่ายก้อนนี้มาหักลดหย่อนได้ไม่เต็มจำนวน เพราะขาดเอกสารยืนยันว่าได้หักภาษีไว้จริง

การขึ้นทะเบียนประกันสังคมอิงตามที่ตั้งของสถานประกอบการที่จ้างงาน ไม่ใช่ที่พักอาศัยของพนักงาน ดังนั้นพนักงานที่ทำงานทางไกลจากจังหวัดอื่นยังคงขึ้นทะเบียนกับสำนักงานประกันสังคมพื้นที่ที่บริษัทตั้งอยู่ในกรุงเทพตามปกติ บริษัทที่เริ่มมีทีมทำงานทางไกลจำนวนมากควรตรวจสอบว่าที่อยู่ตามบัตรพนักงานในระบบตรงกับสถานประกอบการจริงหรือไม่ เพราะความคลาดเคลื่อนนี้อาจทำให้เกิดปัญหาตอนพนักงานเบิกสิทธิรักษาพยาบาลในต่างจังหวัด

ถึงจะจ่ายค่าตอบแทนเป็นรายชั่วโมง แต่พนักงานพาร์ทไทม์ที่เข้าเกณฑ์ลูกจ้างตามนิยามกฎหมายแรงงานก็ยังต้องเข้าสู่ระบบประกันสังคมเหมือนพนักงานประจำ นายจ้างมีหน้าที่คิดคำนวณเงินสมทบจากยอดค่าจ้างจริงที่จ่ายให้ในแต่ละรอบเดือนเสมอ ร้านกาแฟหลายแห่งในกรุงเทพมักนึกเอาเองว่าพนักงานพาร์ทไทม์ไม่จำเป็นต้องขึ้นทะเบียนเพราะไม่นับเป็นพนักงานประจำ เมื่อถูกเจ้าหน้าที่ตรวจพบในภายหลัง จึงต้องนำส่งเงินสมทบย้อนหลังของพนักงานทุกรายรวมกันในคราวเดียว

ลูกจ้างสัญชาติต่างประเทศที่มีรายได้จากการทำงานในไทยต้องถูกหักภาษี ณ ที่จ่ายด้วยอัตราก้าวหน้าเช่นเดียวกับลูกจ้างไทยทุกคน โดยฐานคำนวณคือเงินได้สุทธิหลังหักลดหย่อนตามสิทธิที่ตนมีในราชอาณาจักร ฝ่ายบุคคลควรทบทวนสถานภาพผู้พำนักทางภาษีของพนักงานเป็นรายบุคคลทุกรอบปี เนื่องจากผู้ที่พำนักในไทยไม่ครบเกณฑ์จะมีสูตรคำนวณบางส่วนแตกต่างไปจากผู้พำนักเต็มปี ซึ่งบางบริษัทมักใช้อัตราเดียวกันปะปนกันไปโดยไม่แยกตามสถานะให้ถูกต้อง

การปิดงบรวมต้องตัดรายการระหว่างกันของบริษัทในเครือออกก่อน เช่น ยอดขายและซื้อระหว่างบริษัทย่อยด้วยกัน มิฉะนั้นยอดรายได้รวมจะสูงเกินจริง บริษัทหลายแห่งเริ่มขยายสาขาในรูปแบบบริษัทย่อยแยกโดยไม่มีนโยบายบัญชีกลางที่ตรงกัน ทำให้ผู้สอบบัญชีต้องใช้เวลานานปรับกระทบยอดรายการระหว่างกันก่อนออกงบรวมได้ เราจึงแนะนำให้วางนโยบายบัญชีร่วมตั้งแต่ก่อนตั้งบริษัทย่อยแห่งใหม่

งบการเงินของนิติบุคคลอาคารชุดต้องผ่านการตรวจสอบโดยผู้สอบบัญชีรับอนุญาตก่อนนำเสนอในที่ประชุมใหญ่ พร้อมรายงานสถานะกองทุนสำรองส่วนกลางแยกจากค่าใช้จ่ายในการดำเนินงานปกติ เพราะเจ้าของร่วมมักให้ความสำคัญกับยอดเงินกองทุนคงเหลือมากที่สุด นิติบุคคลบางแห่งนำเงินกองทุนไปใช้จ่ายหมุนเวียนโดยไม่บันทึกแยก ทำให้เมื่อถึงเวลาต้องซ่อมบำรุงใหญ่กลับไม่มีเงินสำรองตามที่รายงานไว้

สิทธิซื้อหุ้นที่ให้แก่พนักงานต้องรับรู้เป็นค่าใช้จ่ายด้านบุคลากรตามมูลค่ายุติธรรม ณ วันให้สิทธิ ทยอยรับรู้ตลอดระยะเวลาที่พนักงานต้องทำงานตามเงื่อนไขก่อนใช้สิทธิได้ ไม่ใช่รับรู้ทั้งก้อนในปีที่ให้สิทธิหรือปีที่ใช้สิทธิจริง สตาร์ทอัพหลายแห่งในกรุงเทพยังไม่มีนโยบายรับรู้ค่าใช้จ่ายส่วนนี้ ทำให้งบกำไรขาดทุนไม่สะท้อนต้นทุนที่แท้จริงของการระดมทุนผ่านการให้สิทธิพนักงาน

การตัดสินใจขึ้นอยู่กับลักษณะลูกค้าและแผนลงทุนช่วงเริ่มต้น หากลูกค้าหลักเป็นนิติบุคคลที่ต้องการใบกำกับภาษีเต็มรูปแบบ หรือบริษัทมีค่าใช้จ่ายลงทุนสูงในช่วงแรก การจดทะเบียนทันทีช่วยให้ขอคืนภาษีซื้อได้ตั้งแต่ต้น แต่หากกลุ่มลูกค้าเป็นผู้บริโภคทั่วไปที่ไม่ต้องการใบกำกับภาษี การรอจนรายได้ถึงเกณฑ์ก็เป็นทางเลือกที่ลดภาระงานเอกสารได้ในช่วงแรก บริษัทควรประเมินทั้งสองทางเลือกกับตัวเลขประมาณการรายได้จริงก่อนตัดสินใจ

ก่อนออกใบกำกับภาษีได้ กิจการร้านอาหารต้องมีทะเบียนพาณิชย์ ใบอนุญาตประกอบกิจการที่เป็นอันตรายต่อสุขภาพจากสำนักงานเขต และการจดทะเบียนภาษีมูลค่าเพิ่มที่ระบุที่อยู่ตรงกับสถานที่ตั้งจริง ผู้ประกอบการหลายรายเร่งเปิดร้านก่อนได้รับใบอนุญาตครบ ทำให้ต้องออกใบเสร็จรับเงินชั่วคราวโดยยังออกใบกำกับภาษีเต็มรูปแบบไม่ได้ ซึ่งอาจกระทบความน่าเชื่อถือกับลูกค้าองค์กรที่ต้องการนำใบกำกับไปหักภาษีซื้อ

แม้บริษัทจะยังไม่เคยดำเนินกิจการ ก็ยังมีหน้าที่ยื่นงบการเงินและแบบภาษีประจำปีตามกฎหมายนับแต่วันจดทะเบียน ผู้ซื้อควรตรวจสอบว่าบริษัทเดิมยื่นงบเปล่าครบทุกปีหรือไม่ และไม่มีหนี้ภาษีค้างชำระซ่อนอยู่ บริษัทร้างที่ขาดการยื่นงบต่อเนื่องหลายปีอาจถูกกรมพัฒนาธุรกิจการค้าขีดชื่อออกจากทะเบียน ทำให้ผู้ซื้อต้องเสียเวลากับการฟื้นสถานะก่อนเริ่มดำเนินธุรกิจได้จริง