รับตรวจสอบบัญชี (Audit) โดย CPA รับอนุญาต
บริษัทซื้อมาขายไปรับการตรวจสอบบัญชีครั้งแรก: เตรียมยอดยกมาและเอกสารให้ผู้สอบ
ตัวอย่างเพื่อศึกษา ไม่ใช่ข้อมูลลูกค้าที่พิสูจน์แล้วหรือคำรับประกันผล กิจการจริงต้องตรวจเอกสารและเงื่อนไขของตนก่อนดำเนินการ
โจทย์สมมติของบริษัทจำกัดซื้อมาขายไปที่มีสินค้าคงเหลือและลูกหนี้การค้าจำนวนมาก เปลี่ยนผู้สอบบัญชีรับอนุญาตเป็นครั้งแรก ไม่ใช่ข้อมูลลูกค้ารายใด

สรุปสั้นสำหรับผู้บริหาร
บริษัทจำกัดต้องให้ผู้สอบบัญชีรับอนุญาตตรวจและแสดงความเห็นต่องบการเงิน แล้วประชุมผู้ถือหุ้นอนุมัติงบภายใน 4 เดือนหลังสิ้นรอบบัญชี การตรวจครั้งแรกกับผู้สอบรายใหม่ใช้เวลามากกว่าปกติ เพราะผู้สอบต้องตรวจยอดยกมาด้วย จึงควรเตรียมงบปีก่อน รายงานผู้สอบเดิม รายการตรวจนับสต๊อกวันสิ้นปี และรายละเอียดลูกหนี้–เจ้าหนี้ที่กระทบยอดได้ ผู้สอบต้องเป็นอิสระ จึงไม่ควรเป็นผู้ทำบัญชีให้บริษัทเดียวกัน
เนื้อหาปรับปรุง: · ยังไม่อ้างว่าได้รับการตรวจรับรองจากผู้เชี่ยวชาญรายบุคคล
ประเด็นในสถานการณ์ตัวอย่าง
- ไม่ได้ตรวจนับสินค้าคงเหลือวันสิ้นรอบบัญชีร่วมกับผู้สอบ
- รายละเอียดลูกหนี้ไม่ตรงกับยอดในงบทดลอง
- แต่งตั้งผู้สอบบัญชีช้าจนเหลือเวลาก่อนประชุมผู้ถือหุ้นน้อย
แนวทางที่ต้องประเมิน
1. แต่งตั้งผู้สอบและนัดตรวจนับสต๊อก
ก่อนสิ้นรอบบัญชีแต่งตั้งผู้สอบบัญชีให้เสร็จก่อนสิ้นรอบบัญชี เพื่อให้ผู้สอบเข้าสังเกตการตรวจนับสินค้าคงเหลือวันสิ้นปีได้ หากพลาดวันนั้น การตรวจทดแทนทำได้ยากกว่า
2. เตรียมยอดยกมาและรายละเอียดบัญชี
1–4 สัปดาห์หลังปิดบัญชีรวบรวมงบปีก่อน รายงานผู้สอบเดิม และจัดทำรายละเอียดลูกหนี้ เจ้าหนี้ สินทรัพย์ถาวร และเงินกู้ ให้ยอดตรงกับงบทดลองก่อนส่งผู้สอบ
3. ตอบข้อสังเกตและวางกำหนดอนุมัติงบ
ภายใน 4 เดือนหลังสิ้นรอบตอบคำถามผู้สอบพร้อมเอกสาร ปรับปรุงรายการที่ตกลงกันแล้ว จากนั้นกำหนดประชุมผู้ถือหุ้นภายใน 4 เดือนหลังสิ้นรอบ และยื่นงบต่อกรมพัฒนาธุรกิจการค้าภายใน 1 เดือนหลังวันประชุม
เอกสารที่ควรเตรียมตรวจ
- งบการเงินและรายงานผู้สอบบัญชีปีก่อน
- ใบตรวจนับสินค้าคงเหลือวันสิ้นรอบบัญชี
- รายละเอียดลูกหนี้ เจ้าหนี้ และสินทรัพย์ถาวร
- รายการเดินบัญชีและหนังสือยืนยันยอดธนาคาร
- สัญญาเงินกู้ สัญญาเช่า และรายงานการประชุม
สิ่งที่ต้องยืนยันก่อนส่งมอบ
| สิ่งที่ตรวจก่อน | ยอดยกมาและสต๊อกวันสิ้นปี |
|---|---|
| ผลทางบัญชี | รายละเอียดบัญชีตรงกับงบทดลอง |
| ข้อจำกัดที่ต้องเปิดเผย | ความเห็นผู้สอบเป็นดุลยพินิจของผู้สอบ |
ข้อควรระวังที่ธุรกิจแบบเดียวกันมักพลาด
- แต่งตั้งผู้สอบหลังสิ้นปีจนพลาดการตรวจนับสต๊อก
- ให้ผู้ทำบัญชีของบริษัทเป็นผู้สอบบัญชีด้วย
- ส่งเอกสารทีละส่วนโดยไม่มีรายการควบคุม
- ประชุมอนุมัติงบเกิน 4 เดือน
มุมมองที่ปรึกษา ไม่ใช่แค่รับจ้างทำ
ก่อนขอใบเสนอราคา บอกรอบบัญชี รายได้โดยประมาณ ปริมาณสินค้าคงเหลือ จำนวนลูกหนี้ และว่าเปลี่ยนผู้สอบจากปีก่อนหรือไม่ เจ้าหน้าที่จะประเมินขอบเขตงานเตรียมเอกสารและประสานผู้สอบให้
แหล่งอ้างอิงที่ตรวจสอบได้
ลิงก์ด้านล่างเป็นแหล่งต้นทางสำหรับประเด็นที่ระบุในคำอธิบายของแต่ละรายการ ไม่ใช่การรับรองทุกข้อความหรือผลของงานบริการ ตรวจฉบับแก้ไขและเงื่อนไขที่ตรงกับข้อเท็จจริงของกิจการประกอบเสมอ
1. พระราชบัญญัติ
พระราชบัญญัติการบัญชี พ.ศ. 2543กรมพัฒนาธุรกิจการค้า
หน้าที่จัดทำบัญชี คุณสมบัติผู้ทำบัญชี ระยะเวลาเก็บรักษาบัญชีและเอกสาร และกำหนดนำส่งงบการเงิน
2. พระราชบัญญัติ
พระราชบัญญัติวิชาชีพบัญชี พ.ศ. 2547สภาวิชาชีพบัญชี ในพระบรมราชูปถัมภ์
โครงสร้างวิชาชีพ การขึ้นทะเบียนผู้สอบบัญชีรับอนุญาต จรรยาบรรณ และอำนาจออกมาตรฐานการบัญชี
3. แนวปฏิบัติ
TFAC: จรรยาบรรณและความเป็นอิสระของผู้สอบบัญชีสภาวิชาชีพบัญชี ในพระบรมราชูปถัมภ์
ใช้ประเมินอุปสรรคจากการสอบทานตนเองและข้อจำกัดของงานที่ไม่ใช่งานสอบบัญชี ไม่ใช่การรับรองว่าผู้จัดทำงบกับผู้สอบบัญชีใช้แทนกันได้
4. แนวปฏิบัติ
DBD: กำหนดอนุมัติและนำส่งงบการเงินบริษัทจำกัดกรมพัฒนาธุรกิจการค้า
อธิบายการอนุมัติงบภายในสี่เดือนหลังสิ้นรอบ และนำส่งภายในหนึ่งเดือนหลังอนุมัติ; วันที่ตัวอย่างในประกาศเป็นของรอบปีที่ระบุ
5. ประมวลกฎหมาย
ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา
บทบัญญัติว่าด้วยห้างหุ้นส่วนและบริษัท การประชุมผู้ถือหุ้น เงินปันผล และทุนสำรองตามกฎหมาย
คำถามที่พบบ่อยจากเคสนี้
- ต้องจ้าง CPA ตรวจงบทุกปีหรือเปล่า?
- บริษัทจำกัดต้องให้ผู้สอบบัญชีรับอนุญาตตรวจงบการเงิน ส่วนห้างหุ้นส่วนขนาดเล็กตามเกณฑ์ใช้ผู้สอบบัญชีภาษีอากรได้
- ทำไมการตรวจปีแรกกับผู้สอบใหม่ใช้เวลานาน?
- ผู้สอบต้องทำความเข้าใจกิจการและตรวจยอดยกมา นอกเหนือจากรายการของปีปัจจุบัน
- ผู้ทำบัญชีเป็นผู้สอบบัญชีให้บริษัทเดียวกันได้ไหม?
- ไม่ควร เพราะขัดกับหลักความเป็นอิสระตามข้อบังคับจรรยาบรรณวิชาชีพ
- ต้องประชุมอนุมัติงบภายในเมื่อไร?
- ภายใน 4 เดือนนับแต่วันสิ้นรอบบัญชี ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์
- ยื่นงบต่อกรมพัฒนาธุรกิจการค้าเมื่อไร?
- ส่งให้กรมพัฒนาธุรกิจการค้าไม่เกินหนึ่งเดือนหลังผู้ถือหุ้นลงมติรับรองงบ
- ถ้าไม่ได้ตรวจนับสต๊อกวันสิ้นปีทำอย่างไร?
- ผู้สอบอาจใช้วิธีตรวจทดแทน เช่น นับภายหลังแล้วย้อนรายการ แต่ถ้าหลักฐานไม่พอ อาจมีผลต่อความเห็นในรายงาน
กรณีศึกษาอื่น
ข้อมูลเพื่อประกอบการศึกษา ไม่แทนการตรวจเอกสารของกิจการ กฎและช่องทางยื่นอาจเปลี่ยน โปรดตรวจประกาศปัจจุบันก่อนดำเนินการ