ปิดงบการเงินและงบเฉพาะกิจ
ผู้รับเหมา: รับรู้รายได้ตามขั้นความสำเร็จและจัดการเงินประกันผลงาน 5%
บริษัทรับเหมางานอาคารและระบบ รายได้ 95 ล้านบาท/ปี งานในมือ 6 โครงการ พนักงาน 48 คน
สรุปสั้นสำหรับผู้บริหาร
บริษัทเคยรับรู้รายได้ตามงวดที่วางบิล ทำให้กำไรกระโดดเป็นช่วง ๆ และงบไม่สะท้อนงานที่ทำจริง เราเปลี่ยนเป็นรับรู้รายได้ตามขั้นความสำเร็จของงาน จัดทำทะเบียนเงินประกันผลงาน 5% แยกจากลูกหนี้การค้า และกระทบยอดภาษีหัก ณ ที่จ่าย 3% ที่ผู้ว่าจ้างหักไว้กับหนังสือรับรองทุกฉบับ ทำให้ขอสินเชื่อโครงการผ่านง่ายขึ้น
ปัญหาที่พบเมื่อเข้ารับงาน
- รับรู้รายได้ตามงวดวางบิล ทำให้งบระหว่างปีไม่สะท้อนความคืบหน้าจริง
- เงินประกันผลงาน 5% ถูกบันทึกรวมกับลูกหนี้การค้า ทำให้ประเมินสภาพคล่องผิด
- หนังสือรับรองหัก ณ ที่จ่าย 3% หายบางส่วน ทำให้เครดิตภาษีไม่ครบ
- ต้นทุนงานระหว่างทำไม่ได้แยกตามโครงการ ทำให้ดูกำไรรายโครงการไม่ได้
ขั้นตอนการแก้ไข
1. วางระบบต้นทุนรายโครงการ
4 สัปดาห์กำหนดรหัสโครงการทุกใบสั่งซื้อ ใบส่งของ และใบบันทึกแรงงาน เพื่อคำนวณต้นทุนที่เกิดขึ้นจริงเทียบงบประมาณรายโครงการ
2. เปลี่ยนวิธีรับรู้รายได้
3 สัปดาห์ใช้สัดส่วนต้นทุนที่เกิดขึ้นจริงต่อต้นทุนประมาณการทั้งหมด ประกอบกับใบรับรองผลงานของผู้ควบคุมงาน เพื่อรับรู้รายได้ตามขั้นความสำเร็จ
3. ทำทะเบียนเงินประกันผลงาน
1 สัปดาห์แยกเงินประกัน 5% ออกจากลูกหนี้การค้า ระบุวันครบกำหนดคืนตามสัญญา และตั้งเตือนติดตามล่วงหน้า 60 วัน
4. กระทบยอดภาษีหัก ณ ที่จ่าย
2 สัปดาห์จับคู่ใบวางบิลกับหนังสือรับรอง 50 ทวิ ทุกฉบับ ตามคืนฉบับที่ขาด และบันทึกเป็นภาษีถูกหักไว้ล่วงหน้าให้ครบก่อนยื่น ภ.ง.ด.50
เอกสารที่ใช้ในเคสนี้
- สัญญาจ้างเหมาและใบแก้ไขงานเพิ่ม–ลด (Variation Order)
- งบประมาณต้นทุนรายโครงการ (BOQ)
- ใบรับรองผลงานแต่ละงวดจากผู้ควบคุมงาน
- หนังสือรับรองการหักภาษี ณ ที่จ่าย (50 ทวิ) ทุกฉบับ
- ทะเบียนเงินประกันผลงานและหนังสือค้ำประกันธนาคาร
ผลลัพธ์ที่วัดได้
| มองเห็นกำไรรายโครงการ | ครบทั้ง 6 โครงการ |
|---|---|
| เครดิตภาษีที่เรียกคืนเพิ่ม | ~410,000 บาท |
| เงินประกันผลงานที่ตามคืนได้ | 2 โครงการที่เลยกำหนดคืน |
| ผลด้านสินเชื่อ | อนุมัติวงเงินโครงการเพิ่ม |
ข้อควรระวังที่ธุรกิจแบบเดียวกันมักพลาด
- เปลี่ยนวิธีรับรู้รายได้ต้องเปิดเผยในหมายเหตุประกอบงบและปรับปรุงย้อนหลังตามมาตรฐาน
- เงินประกันผลงานยังคงเป็นรายได้ที่ต้องเสียภาษีในงวดที่รับรู้ ไม่ใช่ตอนได้รับเงินคืน
- ขาดหนังสือรับรอง 50 ทวิ = เสียเครดิตภาษีจริง ให้ตามทันทีอย่ารอสิ้นปี
มุมมองที่ปรึกษา ไม่ใช่แค่รับจ้างทำ
งานรับเหมาแพ้–ชนะกันที่กระแสเงินสด ไม่ใช่กำไรทางบัญชี เราจึงส่งรายงานสถานะเงินประกันผลงานและลูกหนี้ค้างชำระให้ทุกเดือน พร้อมคำแนะนำว่าโครงการไหนควรเร่งเก็บก่อน ถ้าคุณอยากได้ทีมที่มองงบเป็นเครื่องมือบริหาร ไม่ใช่แค่เอกสารส่งราชการ คุยกับเราได้
คำถามที่พบบ่อยจากเคสนี้
- รับเหมาก่อสร้างถูกหักภาษี ณ ที่จ่ายกี่เปอร์เซ็นต์
- ค่าจ้างทำของสำหรับงานรับเหมาก่อสร้างโดยทั่วไปถูกหัก ณ ที่จ่าย 3% เมื่อผู้จ่ายเป็นนิติบุคคล และภาษีที่ถูกหักนำไปเครดิตกับภาษีเงินได้นิติบุคคลตอนสิ้นปีได้เต็มจำนวนตามหนังสือรับรอง
- เงินประกันผลงานต้องออกใบกำกับภาษีเมื่อไร
- ความรับผิดในการเสีย VAT ของการให้บริการเกิดเมื่อได้รับชำระราคา ดังนั้นส่วนที่ถูกหักเป็นเงินประกันผลงานจะออกใบกำกับภาษีเมื่อได้รับเงินคืนจริง เว้นแต่ได้ออกใบกำกับภาษีเต็มจำนวนไปก่อนแล้ว
- รับรู้รายได้ตามขั้นความสำเร็จคำนวณอย่างไร
- วิธีที่ใช้บ่อยคือสัดส่วนต้นทุนที่เกิดขึ้นจริงต่อต้นทุนประมาณการทั้งหมดของโครงการ (cost-to-cost) และควรมีหลักฐานความคืบหน้าจากผู้ควบคุมงานประกอบ เพื่อให้ผู้สอบบัญชียอมรับ
- ขาดทุนโครงการต้องรับรู้เมื่อไร
- เมื่อประมาณการแล้วพบว่าต้นทุนทั้งหมดจะสูงกว่ารายได้ตามสัญญา ต้องรับรู้ผลขาดทุนที่คาดว่าจะเกิดทั้งจำนวนทันทีในงวดนั้น ไม่ทยอยรับรู้ตามความคืบหน้า
- Variation Order ที่ยังไม่เซ็นนับเป็นรายได้ได้ไหม
- รับรู้ได้ต่อเมื่อมีความเป็นไปได้ค่อนข้างแน่ที่ผู้ว่าจ้างจะอนุมัติและวัดมูลค่าได้อย่างน่าเชื่อถือ ในทางปฏิบัติควรมีหลักฐานเป็นหนังสือ เช่น อีเมลอนุมัติหรือบันทึกการประชุม
กรณีศึกษาอื่น
ทีมทนายความและผู้สอบบัญชี Thai Law & Accounting Services · ข้อมูล ณ สิงหาคม 2569 ค่าธรรมเนียมและระยะเวลาของหน่วยงานราชการเปลี่ยนแปลงได้ โปรดตรวจสอบกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้องก่อนดำเนินการ หรือให้ทีมเราตรวจสอบให้