ภาษีธุรกิจเฉพาะ ภ.ธ.40 สำหรับรายได้ที่อยู่นอกระบบ VAT — ภาคเหนือ

ภาษีธุรกิจเฉพาะเป็นระบบที่กฎหมายกันบางกิจกรรมออกจากภาษีมูลค่าเพิ่มไว้ต่างหาก ผู้ประกอบการส่วนใหญ่จึงไม่ได้นึกถึงจนกระทั่งมีรายการที่เข้าข่ายเกิดขึ้นจริง เช่น การให้กู้ยืมเงินโดยคิดดอกเบี้ยเป็นปกติธุระ หรือการซื้อขายที่ดินและอาคารในลักษณะทางค้าหากำไร สิ่งที่ทำให้เรื่องยุ่งคือความเข้าข่ายไม่ได้ดูจากวัตถุประสงค์ที่จดทะเบียนไว้ แต่ดูจากสิ่งที่กิจการทำจริงและความสม่ำเสมอของรายการเหล่านั้น

เมื่อพบว่าเข้าข่าย ลำดับงานที่ถูกต้องคือจดทะเบียนภายในกรอบเวลาที่กำหนด แล้วยื่นแบบตามรอบรายเดือนพร้อมภาษีท้องถิ่นที่จัดเก็บควบกันไป กิจการที่ปล่อยไว้จนถูกทักมักต้องยื่นย้อนหลังหลายงวดในคราวเดียว ซึ่งจัดการได้ถ้าเตรียมสัญญา หลักฐานการรับเงิน และกระดาษทำการไปพร้อมกัน แทนที่จะทยอยส่งทีละใบตามที่เจ้าหน้าที่ขอ

จุดที่ทำให้ยอดตามแบบกับบัญชีไม่ตรงกันมักไม่ใช่การคำนวณ แต่เป็นการบันทึกรายได้ปนกัน เมื่อดอกเบี้ยรับหรือรายรับจากการโอนอสังหาริมทรัพย์ถูกลงในบัญชีรวมกับรายได้ปกติ การกระทบยอดย้อนหลังจะกินเวลามาก เราจึงแยกบัญชีรายได้ที่เข้าข่ายตั้งแต่งวดแรกที่รับงาน และทำกระดาษทำการทุกเดือนเพื่อให้ตัวเลขสองฝั่งตรงกันตลอด

ภาคเหนือมีเศรษฐกิจที่ขึ้นอยู่กับฤดูกาลชัดเจนกว่าภูมิภาคอื่น ตั้งแต่การท่องเที่ยวช่วงปลายปีถึงต้นปี งานหัตถกรรมส่งออก ไปจนถึงเกษตรแปรรูปบนพื้นที่สูงอย่างกาแฟและชา กิจการในพื้นที่นี้จึงมีรายได้ขึ้นลงตามช่วงเวลาอย่างมีแบบแผน ต่างจากธุรกิจในเมืองใหญ่ที่รายได้ค่อนข้างสม่ำเสมอตลอดปี การอ่านงบการเงินของธุรกิจภาคเหนือจึงต้องเทียบกับช่วงเดียวกันของปีก่อนเสมอ ไม่เช่นนั้นจะตีความตัวเลขผิดพลาด

ธุรกิจที่พบบ่อยที่สุดในภาคเหนือคือโรงแรม เกสต์เฮาส์ ร้านอาหาร และธุรกิจที่รองรับนักท่องเที่ยวต่างชาติที่มาพำนักระยะยาวในเชียงใหม่และเชียงราย ควบคู่ไปกับผู้ผลิตหัตถกรรมและสินค้าเกษตรแปรรูปที่ส่งขายทั้งในและต่างประเทศ ลักษณะร่วมของธุรกิจกลุ่มนี้คือรับเงินสดหน้าร้านเป็นสัดส่วนสูง และซื้อวัตถุดิบจากผู้ผลิตรายย่อยที่มักไม่มีใบกำกับภาษี ทำให้การพิสูจน์รายจ่ายต้องอาศัยเอกสารทดแทนที่ถูกต้องตามหลักเกณฑ์

ระยะทางระหว่างจังหวัดในภาคเหนือค่อนข้างไกลและภูมิประเทศเป็นภูเขา ทำให้กิจการเกษตรแปรรูปและหัตถกรรมมักตั้งอยู่ห่างจากตัวเมืองที่มีสำนักงานสรรพากรพื้นที่ การเดินทางไปติดต่อราชการด้วยตนเองจึงใช้เวลาและต้นทุนมากกว่าภูมิภาคอื่น ธุรกิจกลุ่มนี้จึงต้องพึ่งพาระบบทำงานทางไกลที่ครบวงจรมากกว่าภาคกลางหรือภาคตะวันออก